કાનુની સવાલ: ઝંઝટ વગર લગ્ન કે લવ મેરેજ કરવા છે? કોર્ટ મેરેજ કેવી રીતે થાય છે, નોટિસથી લઈને સર્ટિફિકેટ સુધીની જાણો આખી પ્રોસેસ

આપણા દેશમાં લગ્નની પરંપરાઓ વિવિધ ભાષાઓ, બોલીઓ, ધર્મો અને રિવાજો સાથે બદલાય છે. પરંતુ પરિણામ એક જ છે: બે લોકો લગ્નના બંધનમાં બંધાયેલા છે. ભારતમાં લગ્નની પરંપરાઓ વૈવિધ્યસભર અને ભવ્ય હોઈ શકે છે, પરંતુ કોર્ટ મેરેજ આજની પેઢી માટે એક વ્યવહારુ, કાનૂની અને સરળ વિકલ્પ બની રહ્યા છે. ભલે તે આંતર-જાતિય લગ્ન હોય, આંતર-ધર્મ લગ્ન હોય કે પછી કૌટુંબિક સંમતિમાં વિલંબ હોય કોર્ટ મેરેજ આ બધી પરિસ્થિતિઓમાં સલામત અને કાનૂની માર્ગ પ્રદાન કરે છે.

આ કાનૂની સ્ટોરીમાં અમે સમજાવીશું કે કોર્ટ મેરેજ શું છે, તે કેવી રીતે થાય છે અને કયા કાયદા હેઠળ થાય છે. અમે ભારતમાં કોર્ટ મેરેજ માટે સંપૂર્ણ કાનૂની પ્રક્રિયા, જરૂરી દસ્તાવેજો, સમય અને નિયમો પણ સમજાવીશું.

કોર્ટ મેરેજ શું છે અને તે કયા કાયદા હેઠળ થાય છે?

કોર્ટ મેરેજ મુખ્યત્વે Special Marriage Act, 1954 હેઠળ કરવામાં આવે છે, જે બે પુખ્ત વયના લોકોને કોઈપણ ધાર્મિક વિધિ વિના લગ્ન કરવાનો અધિકાર આપે છે. કોર્ટ મેરેજ એક સિવિલ મેરેજ છે, જેમાં કોઈ ધાર્મિક વિધિની જરૂર નથી. તે સંપૂર્ણપણે કાનૂની પ્રક્રિયા હેઠળ કરવામાં આવે છે.

લગ્ન થયા પછી તે Special Marriage Act, 1954 હેઠળ નોંધાયેલ છે. તેની સૌથી મોટી વાત એ છે કે આ દ્વારા, કોઈપણ ધર્મ, જાતિ અથવા રાજ્યના લોકો લગ્ન કરી શકે છે. કોર્ટમાં લગ્ન પૂર્ણ થયા પછી, એક સરકારી પ્રમાણપત્ર / લગ્ન પ્રમાણપત્ર પણ આપવામાં આવે છે, જે પાસપોર્ટ, વિઝા, બેંક અને અન્ય ઘણા કાનૂની કાર્યો માટે માન્ય છે.

કોર્ટ મેરેજ કોણ કરી શકે છે?

કોર્ટ મેરેજ માટે કેટલીક પૂર્વશરતો છે, જે ધ્યાનમાં રાખવી આવશ્યક છે. ખોટી માહિતી સાથે અથવા દબાણ હેઠળ કરવામાં આવેલા કોર્ટ મેરેજ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે અને ગમે ત્યારે કાનૂની તપાસને પાત્ર બની શકે છે. આ માટેની સૌથી મહત્વપૂર્ણ આવશ્યકતાઓ છે:

• છોકરાની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 21 વર્ષની હોવી જોઈએ.
• છોકરીની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષની હોવી જોઈએ.
• બંને પક્ષોની સંમતિ હોવી જોઈએ.
• બંને પક્ષો પહેલાથી પરણિત ન હોવા જોઈએ.
• બંને પક્ષો માનસિક રીતે સ્વસ્થ હોવા જોઈએ.
• તેઓ એકબીજા સાથે સંબંધિત ન હોવા જોઈએ.

કોર્ટ મેરેજની Step-by-Step પ્રક્રિયા.

કોર્ટ મેરેજ પ્રક્રિયા થોડી ઔપચારિક છે, પરંતુ સમજવામાં સરળ છે:

Step 1: નોટિસ આપવી: દંપતીએ તેમના જિલ્લામાં લગ્ન રજિસ્ટ્રારની ઑફિસમાં અરજી સબમિટ કરવી આવશ્યક છે. આ નોટિસ 30 દિવસ માટે જાહેરમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવે છે.

Step 2: વાંધાનો સમયગાળો: કોઈપણ વ્યક્તિ 30 દિવસની અંદર કાનૂની વાંધો નોંધાવી શકે છે. જો કોઈ વાંધો ન મળે, તો પ્રક્રિયા આગળ વધે છે.

Step 3: લગ્ન નોંધણી: 30 દિવસ પછી બંને પક્ષોએ ત્રણ સાક્ષીઓ સાથે હાજર રહેવું પડશે. તેઓ રજિસ્ટ્રાર સમક્ષ સહી કરે છે.

Step 4: લગ્ન પ્રમાણપત્ર જાહેર કરવું: લગ્ન પ્રમાણપત્ર તે જ દિવસે અથવા થોડા દિવસોમાં જાહેર કરવામાં આવે છે.

કોર્ટ મેરેજ માટે જરૂરી દસ્તાવેજો

• કોર્ટ મેરેજ માટે તમારી પાસે આ જરૂરી દસ્તાવેજો હોવા જરુરી છે
• ઓળખનો પુરાવો, જેમ કે આધાર કાર્ડ/પાન કાર્ડ/પાસપોર્ટ
• સરનામાનો પુરાવો – મતદાર ઓળખપત્ર/રેશન કાર્ડ/ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ
• ઉંમરનો પુરાવો – જન્મ પ્રમાણપત્ર/10મા ધોરણની માર્કશીટ

છોકરો અને છોકરી બંનેના પાસપોર્ટ-કદના ફોટા, અને બંને તરફથી એક સોગંદનામું જેમાં તેઓ અપરિણીત હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું હોય. તમારે છૂટાછેડા, વિધવા અથવા વિધુર સ્થિતિનો કોઈપણ પુરાવો પણ સબમિટ કરવાની જરૂર પડશે. હંમેશા કોર્ટમાં સાચા દસ્તાવેજો સબમિટ કરવાનું યાદ રાખો અને કોર્ટથી કંઈપણ છુપાવશો નહીં.

કોર્ટ મેરેજના ફાયદા

સૌથી અગત્યનું કોર્ટ મેરેજની આખી પ્રક્રિયા સરળ અને સસ્તી છે. ભારતીય લગ્નો સામાન્ય રીતે ભવ્ય અને દેખાડાવાળા હોય છે, જેમાં વધુ પડતો ખર્ચ કરવો પડે છે. એ વાત પણ નિર્વિવાદ છે કે દરેક ધર્મમાં દહેજ જેવા રિવાજો અસ્તિત્વમાં છે, જે ઘણીવાર છોકરીના પરિવાર પર બિનજરૂરી બોજ નાખે છે.

કેટલીકવાર પિતા પરના અયોગ્ય દબાણને કારણે છોકરીઓ લગ્ન મુલતવી રાખે છે અથવા નકારે છે. વધુમાં કોર્ટ મેરેજ બધા ધાર્મિક પ્રતિબંધોથી મુક્ત હોય છે. આવા લગ્ન આંતર-જાતિ અને આંતર-ધાર્મિક લગ્નોને સરળ બનાવે છે, જે કાયદા દ્વારા સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત અને માન્ય છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં બિનજરૂરી કૌટુંબિક વિરોધનો સામનો કરીને કોર્ટ મેરેજ એક સલામત વિકલ્પ તરીકે ઉભરી આવે છે.

કોર્ટ મેરેજ માટે મહત્વપૂર્ણ સાવચેતીઓ

કોર્ટ મેરેજ કરતી વખતે કેટલીક બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી મહત્વપૂર્ણ છે. સૌ પ્રથમ ખાતરી કરો કે લગ્ન અને સાક્ષીઓ સંબંધિત બધા દસ્તાવેજો સચોટ અને અપડેટેડ છે.

ખોટી માહિતી આપવાથી લગ્ન રદ થઈ શકે છે અથવા તેની માન્યતાને પડકારવામાં આવી શકે છે. લગ્નમાં હાજર સાક્ષીઓ વિશ્વસનીય હોવા જોઈએ અને નોટિસ પીરિયડને અવગણશો નહીં, કાનૂની પ્રક્રિયાઓનું કડક પાલન કરો.

Gujarat Local Body, Municipal Election Results 2026 LIVE: સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીનું આજે પરિણામ, મત કેન્દ્રો પર સવારે 9 કલાકથી થશે મતગણતરી

(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)