જમ્મુ-કાશ્મીર પર સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક ચુકાદો, કલમ 370 દૂર કરવાનો નિર્ણય યથાવત

કલમ 370 અંગે સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય આવી રહ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટનું કહેવું છે કે કલમ 370ની જોગવાઈ યુદ્ધ બાદ ઉભી થયેલી પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવી હતી. આ કામચલાઉ છે અને બદલી શકાય છે. તેને રદ કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારે પ્રક્રિયા મુજબ નિર્ણય લીધો હતો. જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્ય ભારતનો અભિન્ન અંગ છે. ભારતના બંધારણની કલમ 1 અને 370 થી આ સ્પષ્ટ છે. ભારતમાં વિલીનીકરણ બાદ જમ્મુ અને કાશ્મીર હવે સાર્વભૌમ રાજ્ય નથી રહ્યું. જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં હવે તેની બંધારણ સભા નથી. આ ઉપરાંત કોર્ટે 30 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં ચૂંટણી કરવાનો આદેશ કર્યો છે.

રાજ્યમાં યુદ્ધની સ્થિતિને કારણે કલમ 370 એક વચગાળાની વ્યવસ્થા હતી. તે એ પણ દર્શાવે છે કે આ એક કામચલાઉ જોગવાઈ છે. CJIએ કહ્યું કે જમ્મુ અને કાશ્મીર બંધારણની કલમ 1 અને 370 હેઠળ ભારતનો અભિન્ન અંગ છે. સુપ્રીમ કોર્ટે અરજદારની એ દલીલને ફગાવી દીધી હતી કે રાષ્ટ્રપતિ શાસન દરમિયાન કેન્દ્ર દ્વારા કોઈ ઉલટાવી શકાય તેવું પગલું ન લઈ શકાય. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે બંધારણ સભાની ભલામણ રાષ્ટ્રપતિ માટે બંધનકર્તા નથી. જમ્મુ અને કાશ્મીર બંધારણ સભાનો હેતુ કામચલાઉ હતો. કલમ 370(3) હેઠળ, જમ્મુ અને કાશ્મીર બંધારણ સભાના વિસર્જન પછી પણ કલમ 370 અસ્તિત્વમાં નથી તેવી સૂચના જાહેર કરવાની રાષ્ટ્રપતિની સત્તા ચાલુ છે.

We hold the exercise of Presidential power to be valid; says #SupremeCourt#Article370 #JammuKashmir #TV9News pic.twitter.com/YBE9mhqPOR

— Tv9 Gujarati (@tv9gujarati) December 11, 2023

CJI ચંદ્રચુડે કહ્યું કે કલમ 356 હેઠળની સત્તાનો ઉપયોગ ઘોષણાના હેતુ સાથે યોગ્ય સંબંધ હોવો જોઈએ. CJI કહે છે કે રાષ્ટ્રપતિ શાસન દરમિયાન રાજ્ય વતી સંઘ દ્વારા લેવામાં આવેલા દરેક નિર્ણયને પડકારવા માટે ખુલ્લા નથી. તેનાથી રાજ્યના વહીવટીતંત્રને નુકસાન થશે. અરજદારોની દલીલ એ છે કે શું સંસદ જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાગુ હોય ત્યારે જ રાજ્યની કાયદો બનાવવાની સત્તાનો ઉપયોગ કરી શકે? અરજીકર્તાની આ દલીલ પર સીજેઆઈએ કહ્યું કે આ સ્વીકાર્ય નથી. CJIએ કહ્યું કે ભારતમાં વિલીનીકરણ બાદ જમ્મુ અને કાશ્મીર હવે સાર્વભૌમ રાજ્ય નથી રહ્યું.

સુપ્રીમ કોર્ટે ડિસેમ્બર 2018 માં જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં લાદવામાં આવેલા રાષ્ટ્રપતિ શાસનની માન્યતા પર ચુકાદો આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે, કારણ કે તેને અરજદારો દ્વારા ખાસ પડકારવામાં આવ્યો ન હતો. CJIએ કહ્યું કે જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ શાસનની ઘોષણા અમલમાં આવે છે ત્યારે રાજ્યોમાં સંઘની સત્તા પર મર્યાદાઓ હોય છે.

આ પહેલા જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સુરક્ષા કડક કરવામાં આવી છે. લાંબી સુનાવણી બાદ પાંચ જજોની બેન્ચે 5 સપ્ટેમ્બરે પોતાનો નિર્ણય સુરક્ષિત રાખ્યો હતો. ચીફ જસ્ટિસ ડીવાય ચંદ્રચુડની અધ્યક્ષતામાં બનેલી બેંચમાં જસ્ટિસ એસ કે કૌલ, સંજીવ ખન્ના, બીઆર ગવઈ અને સૂર્યકાન્તનો સમાવેશ થાય છે. પાંચ સભ્યોની ખંડપીઠ સમક્ષ 23 અરજીઓ હતી.

દેશભરના સમાચાર વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો