બધી વસ્તુઓને સેકન્ડોમાં જોડી દેતો સુપર ગ્લુ પોતાની જ બોટલમાં કેમ નથી જામી જતો, જાણો તેની પાછળનું રસપ્રદ કારણ
પ્લાસ્ટિક, રબર કે મેટલને એક જ મિનિટમાં ચોંટાડી દેતું ફેવિક્વિક પોતાની જ પ્લાસ્ટિક બોટલની અંદર કેમ પ્રવાહી સ્વરૂપમાં રહે છે તે એક મોટો સવાલ છે. તેની પાછળ સાયનોએક્રીલેટ કેમિકલ અને હવામાં રહેલા ભેજ વચ્ચેનું એક ખાસ કનેક્શન જવાબદાર છે.
ફેવિક્વિકનું નામ સાંભળતા જ મગજમાં એક એવા ગુંદરની છબી બને છે જે તૂટેલી વસ્તુઓને ગણતરીની સેકન્ડોમાં જોડી દે છે. પરંતુ ક્યારેય એ વિચાર આવ્યો છે કે જે ગુંદર દુનિયાની લગભગ તમામ વસ્તુઓને તુરંત જ ચોંટાડી દે છે, તે પોતાની જ બોટલ કે ટ્યુબની અંદર કેમ નથી ચોંટતો? આ સામાન્ય દેખાતા સવાલ પાછળ એક અત્યંત રસપ્રદ વિજ્ઞાન છુપાયેલું છે.
ફેવિક્વિકમાં એવું શું હોય છે?
ફેવિક્વિકની અંદર મુખ્યત્વે સાયનોએક્રીલેટ (Cyanoacrylate) નામનું એક ખાસ રસાયણ હોય છે. આ કેમિકલ જ તેને અત્યંત ઝડપથી ચોંટાડવાની શક્તિ આપે છે. સાયનોએક્રીલેટની ખાસિયત એ છે કે તે હવામાં રહેલા ભેજ અથવા પાણીના કણોના સંપર્કમાં આવતાની સાથે જ ઝડપી પ્રતિક્રિયા આપે છે અને સખત બનીને વસ્તુઓને જોડી દે છે.
ભેજ મળતા જ શરૂ થાય છે પ્રક્રિયા
જ્યારે ફેવિક્વિકનું એક ટીપું કોઈ સપાટી પર નાખવામાં આવે છે, ત્યારે તે હવામાં રહેલા ભેજના સંપર્કમાં આવે છે. ભેજ મળતા જ તેના કણો એકબીજા સાથે મજબૂતીથી જોડાવા લાગે છે અને એક સખત સ્તર બનાવી દે છે. વિજ્ઞાનની ભાષામાં આ પ્રક્રિયાને પોલીમરાઈઝેશન કહેવામાં આવે છે. આ જ કારણે ફેવિક્વિક ખુલ્લામાં આવતા જ સેકન્ડોમાં પોતાનું કામ કરી દે છે.
તો પછી બોટલની અંદર કેમ નથી જામતું?
આનો જવાબ બોટલની ખાસ ડિઝાઇન અને પેકેજિંગમાં રહેલો છે. ફેવિક્વિકને જે બોટલ કે ટ્યુબમાં રાખવામાં આવે છે, તેની અંદર હવાના ભેજને પહોંચતો રોકવામાં આવે છે. ઉત્પાદકો એ વાતની પૂરી તકેદારી રાખે છે કે પેકિંગ વખતે બોટલની અંદરની હવામાં ભેજનું પ્રમાણ બિલકુલ ન હોય. જ્યાં સુધી આ ગુંદરને પૂરતો ભેજ ન મળે ત્યાં સુધી તેમાં ચોંટવાની પ્રક્રિયા શરૂ થતી નથી. એટલે કે બોટલની અંદર એવું વાતાવરણ જાળવવામાં આવે છે જેથી સાયનોએક્રીલેટ પ્રવાહી સ્થિતિમાં જ રહે.
જ્યારે બોટલ ખોલવામાં આવે છે ત્યારે બહારની હવા અને ભેજ અંદર પ્રવેશે છે. જો બોટલને લાંબો સમય ખુલ્લી રાખવામાં આવે તો અંદરનો ગુંદર ધીમે-ધીમે સુકાવા કે જામવા લાગે છે.
View this post on Instagram
ઢાંકણ પર ગુંદર કેમ જામી જાય છે?
ઘણીવાર ફેવિક્વિકનું ઢાંકણું કે નોઝલ ચોંટી જાય છે. આવું એટલા માટે થાય છે કારણ કે ઉપયોગ દરમિયાન ગુંદરનો થોડો ભાગ બહાર રહી જાય છે અને તે બહારની હવાના ભેજ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને જામી જાય છે. આ સિવાય, ફેવિક્વિકની બોટલ એવા ખાસ પદાર્થોમાંથી બનાવવામાં આવે છે જેની સાથે આ કેમિકલ સરળતાથી પ્રતિક્રિયા કરતું નથી.
બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન અકસ્માતે થઈ હતી શોધ
બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન વૈજ્ઞાનિકો એક ખાસ પ્રકારની પારદર્શક સામગ્રી બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. આ સંશોધન દરમિયાન તેમને અકસ્માતે સાયનોએક્રીલેટ કેમિકલ મળ્યું, જે દરેક વસ્તુ સાથે ખૂબ જ ઝડપથી ચોંટી જતું હતું. બાદમાં તેની આ અનોખી ક્ષમતાને ઓળખીને તેને સુપર ગ્લુ તરીકે બજારમાં લાવવામાં આવ્યો હતો.
કાયદાના દુરુપયોગથી કંટાળી પતિ પહોંચ્યો કલેક્ટર કચેરી, પત્નીને ગણાવી લૂંટારી દુલ્હન, ન્યાય નહીં મળે તો…!
