Russ-Ukraine War: વિદેશી સૈન્યમાં જોડાઈને લડવાના સંબંધમાં ન્યુઝીલેન્ડના કાયદાકીય પાસાઓ શું છે, શા માટે ઉભો થયો આ સવાલ?
સામાન્ય રીતે, ન્યુઝીલેન્ડ તેના નાગરિકોને બીજા દેશની સેનામાં જોડાતા અટકાવતું નથી. જ્યારે, યુક્રેનમાં વર્ષ 2016 માં પસાર થયેલ એક કાયદો પણ યુક્રેનની સેનામાં વિદેશી નાગરિકોની ભરતી માટે છૂટ આપે છે.
Russia-Ukraine War: રશિયાના યુક્રેન પર હુમલા બાદથી બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે. યુક્રેન અને રશિયા વચ્ચે છેલ્લા 25 દિવસથી ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે લાખો લોકોને તેમનું ઘર છોડવુ પડ્યું છે, જ્યારે મોટા પ્રમાણમાં જાનમાલનું નુકસાન થયું છે. યુક્રેને યુદ્ધમાં માત્ર તેના નાગરિકો જ નહીં પરંતુ અન્ય ઘણા દેશો પાસેથી પણ મદદ માંગી હતી અને ઘણા દેશોના સ્વયંસેવકો મદદ કરી પણ રહ્યા છે. આ દરમિયાન સમાચાર છે કે ન્યૂઝીલેન્ડ આર્મીનો (New Zealand Army) એક પૂર્વ સૈનિક યુદ્ધગ્રસ્ત યુક્રેન પહોંચી રહ્યો છે અને નાગરિકોને યુદ્ધ તાલીમમાં (War Training) મદદ કરી રહ્યા છે. આ સાથે અન્ય ઘણા ભૂતપૂર્વ સૈનિકો આ કામ માટે યુક્રેન પહોંચવાનું આયોજન કરી રહ્યા છે.
આવા સંજોગોમાં એક મહત્વનો પ્રશ્ન એ ઉભો થઈ રહ્યો છે કે આની કાયદાકીય અસરો શું હશે અને માજી સૈનિકો દ્વારા લેવામાં આવતા આવા પગલાથી શું જોખમ છે? તે પણ જોવું પડશે કે, યુક્રેનનો બચાવ કરવા માટે સ્વયંસેવકોની સંખ્યા વધીને 20,000 થઈ જાય ત્યારે ન્યુઝીલેન્ડ કેવી પ્રતિક્રિયા આપે છે, જેમાં 50 થી વધુ દેશોના સ્વયંસેવકો જોડાયા છે.
આ તમામ પ્રશ્નો અને શક્યતાઓ વચ્ચે ન્યુઝીલેન્ડ પબ્લિક લો સેન્ટરના આસિસ્ટન્ટ ડાયરેક્ટર તેમજ કાયદાના લેક્ચરર માર્ની લોયડ અને વિક્ટોરિયા યુનિવર્સિટી, વેલિંગ્ટનના સંશોધક ટી હેરેન્ગા વાકાએ આ વિષય પર વિસ્તૃત રીતે લખ્યું છે. તેમનો અભ્યાસ The Conversation પર પ્રકાશિત થયો છે.
વિદેશમાં જઈને લડવું અને વિદેશીઓની ભરતી
માર્ની લોયડ અને ટી હેરેન્ગા વાકા લખે છે કે ઉદ્ભવતા પ્રશ્નોના જવાબો શોધવા માટે, અન્ય દેશમાં લડાઈ સંબંધિત કાયદાકીય પાસાઓને પણ જોવું જરૂરી છે. આવી સ્થિતિમાં, સૌ પ્રથમ એ સમજવું જરૂરી છે કે “વિદેશી ભરતી” અને “વિદેશમાં લડવા જવા” વચ્ચે શું તફાવત છે. વિદેશી ભરતી હેઠળ, કેટલાક લોકો બીજા દેશની સેનામાં જોડાય છે, જ્યારે વિદેશમાં લડવાનો અર્થ એ છે કે આવા લોકો એક જૂથ બનાવે છે અને સ્વયંસેવક તરીકે શસ્ત્રો હાથમાં લે છે.
વિદેશી ભરતી એ કોઈ મોટો મુદ્દો નથી
સામાન્ય રીતે, “વિદેશી ભરતી” ના કિસ્સામાં ઓછી સમસ્યાઓ છે કારણ કે આમાં, વ્યક્તિ બીજા દેશમાં જઈને લશ્કરમાં જોડાય છે તે તેના મૂળ દેશના કાયદા પર આધારિત છે કે, શું તે પોતાના નાગરિકને બીજા દેશની સેના માટે લડવા દે છે કે નહીં? ઉપરાંત, તે દેશનો કાયદો વિદેશીને તેની સેનામાં લડાઇ માટે ભરતી કરવાની મંજૂરી આપે છે કે કેમ તે પણ એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની તથ્ય છે.
સામાન્ય રીતે, ન્યુઝીલેન્ડ તેના નાગરિકોને અન્ય દેશની સેનામાં જોડાતા અટકાવતું નથી. તે જ સમયે, યુક્રેનમાં વર્ષ 2016માં પસાર કરાયેલા કાયદામાં પણ યુક્રેનની સેનામાં વિદેશી નાગરિકોની ભરતી માટે છૂટ આપવામાં આવી છે. આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં, યુક્રેનમાં જાહેરાત કરવામાં આવી હતી કે આંતરરાષ્ટ્રીય સૈન્ય દેશના સશસ્ત્ર દળોનો ભાગ બનશે.
વિદેશમાં જઈને લડવું એ મોટી વાત
વિદેશી ભરતીથી વિપરીત, “વિદેશમાં લડવા” સંબંધિત સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓ હંમેશા સંઘર્ષની પ્રકૃતિ અને સંદર્ભ પર આધાર રાખે છે. ન્યુઝીલેન્ડમાં હાયર પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ છે અને તેને લગતા કાયદાની વ્યાખ્યા પણ પ્રમાણમાં મર્યાદિત છે. આ અંતર્ગત એક માપદંડ એ પણ છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ અંગત લાભ માટે બીજા દેશની સેનામાં જોડાય છે તો તેને સ્થાનિક સૈનિક કરતાં વધુ પગાર મળવો જોઈએ.
ન્યુઝીલેન્ડનો આતંકવાદ વિરોધી કાયદો વિદેશમાં લડાઈ સાથે પણ સંબંધિત છે, પરંતુ તે ત્યારે જ લાગુ થાય છે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓનો ભાગ હોય. આ બે શ્રેણીઓ સિવાય, ન્યુઝીલેન્ડમાં વિદેશમાં જઈને લડાઈ લડવાને નિયંત્રીત કરવા માટે કોઈ ચોક્કસ કાયદો નથી, તેથી એવું કંઈ નથી કે જે વ્યક્તિને યુક્રેનમાં સ્વેચ્છાએ લડતા અટકાવે.
