પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચેની સરહદ પર ફરી એકવાર તણાવ વધ્યો છે, જેના કારણે ફરી દુશ્મનાવટ શરૂ થઈ છે. અફઘાન સેનાએ ગુરુવારે જાહેરાત કરી હતી કે તેણે તેના પાડોશી દેશ પર હુમલો કર્યો છે અને 19 થી વધુ પાકિસ્તાની સૈન્ય ચોકીઓ પર કબજો કર્યો છે. અફઘાનિસ્તાને જણાવ્યું હતું કે આ હુમલા થોડા દિવસ પહેલા પાકિસ્તાની હવાઈ હુમલાના બદલામાં કરવામાં આવ્યા હતા. પાકિસ્તાન સરકારે અગાઉ રવિવારે અફઘાનિસ્તાનમાં હવાઈ હુમલા કર્યા હતા, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે તેણે આતંકવાદીઓ પર હુમલો કર્યો હતો.

અફઘાનિસ્તાનનો પાકિસ્તાન પર હુમલો

ગયા વર્ષે, બંને દેશો વચ્ચેનો વિવાદ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો હતો. ઓક્ટોબરમાં ભારે ગોળીબાર થયો હતો. તાલિબાન સરકારે 58 પાકિસ્તાની સૈનિકો માર્યા ગયા હોવાનો દાવો કર્યો હતો. દરમિયાન, પાકિસ્તાને 200 થી વધુ તાલિબાન લડવૈયાઓને માર્યા ગયા હોવાનો દાવો કર્યો હતો, જ્યારે 23 સૈનિકો માર્યા ગયા હતા અને 29 ઘાયલ થયા હતા. આ ઘટના પછી પણ, બંને પક્ષો વચ્ચે મારામારી ચાલુ રહી.

તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (ટીટીપી), જેને પાકિસ્તાની તાલિબાન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તેને બંને દેશો વચ્ચે સંઘર્ષનું મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે. જોકે, અફઘાનિસ્તાન-પાકિસ્તાન સંઘર્ષના મૂળ લગભગ 130 વર્ષ જૂના છે. આમાં ડ્યુરન્ડ લાઇન, ટીટીપીને આશ્રય આપવાનો મુદ્દો અને પશ્તુન લોકોની સ્વતંત્રતાની માંગનો સમાવેશ થાય છે. તાલિબાન સત્તામાં આવ્યા પછી આ સંઘર્ષ વધ્યો છે. ચાલો આ ત્રણ કારણોને વિગતવાર સમજીએ…

ડ્યુરન્ડ લાઇન શું છે?

1893 માં, બ્રિટને અફઘાનિસ્તાન અને ભારત વચ્ચે 2,640 કિલોમીટરની સરહદ રેખા, જેને ડ્યુરન્ડ લાઇન કહેવામાં આવે છે. આ રેખાનું નામ સર મોર્ટિમર ડ્યુરન્ડના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું. આનાથી પશ્તુન જાતિ બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગઈ: અડધા પશ્તુન પાકિસ્તાનમાં રહ્યા, અને અડધા અફઘાનિસ્તાનમાં ગયા. અફઘાન સરકારે ક્યારેય ડ્યુરન્ડ લાઇન સ્વીકારી નથી, દાવો કર્યો છે કે બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન સરહદ બળજબરીથી લાદવામાં આવી હતી. કુલ 50 મિલિયન પશ્તુન અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાનમાં રહે છે. આમાંથી, લગભગ 40 મિલિયન પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વા પ્રાંત, બલુચિસ્તાન અને કેટલાક અન્ય વિસ્તારોમાં રહે છે. લગભગ 10 મિલિયન અફઘાનિસ્તાનમાં રહે છે.

ટીટીપી શું છે?

TTP એક આતંકવાદી સંગઠન છે જે પાકિસ્તાન-અફઘાનિસ્તાન સરહદ નજીક સક્રિય છે. તેની સ્થાપના 2007 માં અલગ પશ્તુન રાજ્યની માંગ સાથે કરવામાં આવી હતી. TTP એક સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર ઇચ્છે છે જ્યાં પશ્તુનો શાસન કરી શકે. નવેમ્બર 2022 માં, TTP એ પાકિસ્તાન સાથે શાંતિ કરાર તોડી નાખ્યો. પાકિસ્તાનનો આરોપ છે કે અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાન સરકાર આ આતંકવાદીઓને છુપાયેલા સ્થળો પૂરા પાડે છે જ્યાંથી તેઓ પાકિસ્તાન પર હુમલા કરે છે. જો કે, અફઘાન વિદેશ પ્રધાન અમીર ખાન મુત્તાકીનો દાવો છે કે અફઘાન ધરતી પર કોઈ TTP સભ્ય હાજર નથી.

TTP કેવી રીતે ઉદ્ભવ્યું?

TTP ની સ્થાપના 2007 માં થઈ હતી. તેનો પહેલો નેતા બૈતુલ્લાહ મહેસુદ હતો. મહેસુદે 13 બળવાખોર જૂથોને ભેળવીને TTP ની રચના કરી હતી. આ સંગઠનનો હેતુ પાકિસ્તાની સેના સામે લડવાનો હતો. તેમાં પાકિસ્તાની સેનાનો વિરોધ કરતા જૂથોનો પણ સમાવેશ થતો હતો. આ સંગઠન ત્યારે રચાયું હતું જ્યારે પાકિસ્તાની સેનાએ ઉત્તર-પશ્ચિમ આદિવાસી વિસ્તારો (FATA) માં આતંકવાદીઓ સામે કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી. પાકિસ્તાની સેનાએ દાવો કર્યો હતો કે તેણે અલ-કાયદા સાથે જોડાયેલા આતંકવાદીઓ સામે આ કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી. હવે, તેનું નેતૃત્વ નૂર વલી મહેસુદ કરી રહ્યા છે.

ટીટીપી શું ઇચ્છે છે?

ટીટીપી પાકિસ્તાની સરકારને ઉથલાવીને કડક શરિયા કાયદા પર આધારિત ઇસ્લામિક અમીરાત સ્થાપિત કરવા માંગે છે. તેની વિચારધારા અફઘાન તાલિબાન જેવી જ છે, પરંતુ બંને સંગઠનો અલગ છે અને તેમનું નેતૃત્વ અલગ છે. ટીટીપી કહે છે કે પાકિસ્તાની સરકાર સાચા ઇસ્લામમાં માનતી નથી. ટીટીપી હાલમાં પાકિસ્તાનના કોઈપણ ભાગ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ રાખતું નથી, પરંતુ ખૈબર પખ્તુનખ્વા જેવા વિસ્તારોમાં તેનો પ્રભાવ વધ્યો છે.

ટીટીપીએ છ મહિનામાં એક હજારથી વધુ હુમલા કર્યા છે.

તેહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (ટીટીપી) એ છેલ્લા છ મહિનામાં પાકિસ્તાનમાં એક હજારથી વધુ હુમલા કર્યા છે, જેમાં જુલાઈમાં 300 થી વધુ હુમલા થયા છે. 2024 માં, ટીટીપીએ 856 હુમલા કર્યા, જે 2023 માં 645 થી નોંધપાત્ર વધારો છે. આનો અર્થ એ થાય કે દરરોજ બે થી ત્રણ હુમલા થાય છે. ગ્લોબલ ટેરરિઝમ ઇન્ડેક્સ 2025 મુજબ, 2024 માં TTP પ્રવૃત્તિઓના કારણે 558 લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા, જે તમામ આતંકવાદી મૃત્યુના 52% છે.

ઈઝરાયેલી સંસદમાં PM મોદી ના ભાષણ થી કેમ ચીડાયુ મુસ્લિમ દેશોનું મીડિયા?, આ સ્ટોરી વાંચવા અહીં ક્લિક કરો