ઈરાને તેના એકથી એક ચડિયાતા ડ્રોનથી આજુબાજુના દેશમાં હુમલો કરીને સનસનાટી મચાવી દીધી છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતો પણ મૂંઝવણમાં છે કે, ઈરાન તેની મિસાઈલ શક્તિ માટે જાણીતું છે તેવા સંજોગોમાં ડ્રોનથી ક્યારે અને કેવી રીતે આટલું શક્તિશાળી બન્યું. ઈરાનની રાજધાની તેહરાનથી યુએઈના મુખ્ય શહેર દુબઈ સુધીનું હવાઈ અંતર આશરે 1,200 કિલોમીટર છે. તેહરાનથી દુબઈની ફ્લાઇટમાં લગભગ અઢી કલાક લાગે છે. ઈરાનથી મોકલવામાં આવેલા ઘણા ડ્રોન તેમનું કાર્ય પૂર્ણ કરી ચૂક્યા છે. વધુમાં, ઈરાનના ડ્રોન કતારથી સાઉદી અરેબિયા સુધી વિનાશ મચાવી રહ્યા છે.

ડ્રોન ઈરાનની તાકાત કેવી રીતે બન્યા?

ઈરાન લાંબા સમયથી તેની મિસાઈલ શક્તિ માટે જાણીતું છે, પરંતુ તાજેતરના વર્ષોમાં, યુદ્ધ લડવાની બદલાયેલી પધ્ધતિમાં ડ્રોન પણ તેની વ્યૂહરચનાનો એક મુખ્ય ભાગ બની ગયા છે. આનું સૌથી મોટું કારણ કિંમત અને અસરકારકતા છે. મિસાઈલો બનાવવા અને ચલાવવા માટે ખૂબ જ ખર્ચાળ છે, જ્યારે ડ્રોન પ્રમાણમાં સસ્તા છે. ડ્રોન ઓછા ખર્ચે લાંબા અંતર સુધીના નિશાનને પાર કરી શકે છે.

અણુબોમ્બને લઈને ઈરાન છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી વિવિધ દેશના અસંખ્ય પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહ્યું છે, જેના કારણે તેના માટે આધુનિક ફાઇટર એરક્રાફ્ટ અને મોટા એન્જિન આયાત કરવાનું અત્યંત મુશ્કેલ બન્યું છે. આવી સ્થિતિમાં, ઈરાને એવી ટેકનોલોજી પસંદ કરી જે ઘરેલુ રીતે બનાવી શકાય. ડ્રોન નાના એન્જિન, સરળ માળખા અને સસ્તા ઇલેક્ટ્રોનિક્સનો ઉપયોગ કરે છે. આ જ કારણ છે કે ઈરાને ડ્રોન વધુ વિકસાવ્યા છે. ડ્રોન દુશ્મન દેશના હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીને હંફાવી દે છે. તેઓ રડાર પર વધુ લક્ષ્યો પ્રદર્શિત કરે છે. તેઓ ઓછી ઊંચાઈએ ઉડે છે. તેઓ અલગ દિશામાંથી આવે છે અને તેની પાછળ પાછળ મિસાઇલો દોડી આવે છે, જેનાથી દુશ્મન દેશની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી ઉપર દબાણ વધે છે.

ઈરાન-ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા યુદ્ધમાં કયા ડ્રોન ચર્ચામાં છે?

ઈરાનના કેટલાક મુખ્ય ડ્રોનની ચર્ચા નીચે ઉપલબ્ધ છે. દરેક ડ્રોન અલગ હેતુ માટે રચાયેલ છે. શાહેદ શ્રેણી ઈરાનની સૌથી લોકપ્રિય ડ્રોન શ્રેણી છે. લોટરિંગ મ્યુનિશન પણ આ શ્રેણીમાં સામેલ છે. કેટલાક મોટા લડાયક ડ્રોન પણ આ શ્રેણીમાં સામેલ છે.

શાહેદ-136: આ એક સસ્તું અને વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતું ડ્રોન માનવામાં આવે છે. અહેવાલો દર્શાવે છે કે તેની રેન્જ આશરે 2000 થી 2500 કિમી છે. તે આશરે 40 થી 5- કિલો વિસ્ફોટકો લઈ જઈ શકે છે. તેની સરેરાશ ગતિ પ્રતિ કલાક 180 થી 200 મી હોવાનો અંદાજ છે. તે ઓછી ઊંચાઈએ ઉડી શકે છે. તેનું રડાર સિગ્નેચર નાનું છે. તેમાં એક સરળ પિસ્ટન પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ છે. ઘણા લોકો તેના એન્જિનના અવાજને ભયાનક માને છે. તેને ટોળામાં પણ તૈનાત કરી શકાય છે. ટોળાને અટકાવવું મોંઘું અને મુશ્કેલ બની જાય છે.

શાહેદ-131: તેને શાહેદ 136નું નાનું સંસ્કરણ માનવામાં આવે છે. તેનો હેતુ એક જ છે: સસ્તું, સિંગલ-યુઝ હુમલા માટે સક્ષમ.

શાહેદ-238: કેટલાક અહેવાલો તેને જેટ-સંચાલિત સંસ્કરણ માને છે. આનો હેતુ ગતિ વધારવાનો હોઈ શકે છે. તેને અટકાવવાનું વધુ મુશ્કેલ છે.

મોહજેર શ્રેણીના ડ્રોન

મોહજેર શ્રેણી: આ શ્રેણી વધુ વ્યૂહાત્મક અને બહુહેતુક શ્રેણીમાં ઉપલબ્ધ છે. જ્યારે પણ આ શ્રેણીની ચર્ચા થાય છે, ત્યારે મોહજેર-6 નો વારંવાર ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે. તે દેખરેખ રાખી શકે છે અને જો જરૂર પડે તો શસ્ત્રો વહન કરી શકે છે. આવા ડ્રોન સરહદી વિસ્તારો અને પ્રોક્સી નેટવર્કમાં ઉપયોગી છે.

અબાબિલ શ્રેણી: આને ઈરાનની સૌથી જૂની અને સૌથી વ્યાપક શ્રેણી માનવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ જાસૂસી, લક્ષ્ય ઓળખ અને કેટલાક પ્રકારોમાં હુમલા માટે થાય છે. તેના વિવિધ મોડેલોને સમય જતાં અપગ્રેડ કરવામાં આવ્યા છે.

અરશ: કેટલાક ઈરાની લટાર મારતા ડ્રોન તેમની લાંબા અંતરની ક્ષમતાઓ માટે જાણીતા છે. તેમનો હેતુ દૂરના લક્ષ્યો પર ઓછા ખર્ચે હુમલા કરવાનો અને હવાઈ સંરક્ષણનો ઉપયોગ કરવાનો છે.

ઈરાન પાસે મોટા ડ્રોન પણ છે

ઈરાને કેટલાક મોટા ડ્રોન પણ વિકસાવ્યા છે. તેમનો હેતુ લાંબા સમય સુધી હવામાં રહેવાનો, વિસ્તારનું નિરીક્ષણ કરવાનો અને શસ્ત્રો વહન કરવાનો છે. તેનો ઉપયોગ ધીમા પરંતુ યુદ્ધમાં સતત થાય છે.

આ ડ્રોનની મુખ્ય વિશેષતાઓ શું છે?

ઓછી કિંમત, ચોક્કસ અસર: જો ડ્રોન સસ્તા હોય, તો તેમની સંખ્યા વધારી શકાય છે. દુશ્મનને તેમને તોડી પાડવા માટે મોંઘા ઇન્ટરસેપ્ટર ખર્ચવા પડે છે. આ ખર્ચ-વિનિમય લાભ પૂરો પાડે છે.

ઓછી ઊંચાઈએ ઉડાન: ઘણા ડ્રોન ખૂબ ઓછી ઊંચાઈએ ઉડે છે, જેના કારણે રડારને શોધવાનું મુશ્કેલ બને છે. પર્વતો, ઇમારતો અને ભૂપ્રદેશ પણ ફાળો આપે છે.

સ્વોર્મ, સિચ્યુએશન : એક સાથે ઘણા બધા ડ્રોન તૈનાત કરવાથી સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ પર ભાર વધે છે. કેટલાક ડ્રોન ક્રેશ થશે, પરંતુ કેટલાક લક્ષ્ય સુધી પહોંચી શકે છે.

Iran-Israel war : પીએમ મોદીએ સાઉદીના પ્રિન્સ-બહેરીનના રાજા સાથે કરી વાત, ભારતીયો અંગે વ્યક્ત કરી ચિંતા