Breaking News: ઈરાનનો $270 બિલિયનનો હિસાબ! બીજા રાઉન્ડની વાતચીત પહેલા, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ પાસેથી વળતરની માગ!
ઈરાનએ અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ સામે યુદ્ધમાં થયેલા નુકસાન માટે આશરે 270 અબજ ડોલર વળતર માગ્યું છે. આ માંગ બીજી રાઉન્ડની શાંતિ વાતચીત પહેલા વૈશ્વિક સ્તરે ચર્ચાનો વિષય બની છે.
ઈરાન અને અમેરિકાની વચ્ચે વધતા તણાવ વચ્ચે હવે રાજનૈતિક પ્રયાસો ફરીથી તેજ બન્યા છે. ઇસ્લામાબાદમાં થયેલી પ્રથમ ચરણની ચર્ચા નિષ્ફળ ગયા બાદ, બંને દેશોએ બીજા ચરણની વાતચીત માટે સંમતિ આપી છે. માનવામાં આવે છે કે ઈરાન અને અમેરિકા ટૂંક સમયમાં પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદમાં ફરી સામસામે બેઠક કરી શકે છે.
યુદ્ધ અને તેની શરૂઆત
28 ફેબ્રુઆરી 2026ની રાત્રે અમેરિકા અને ઇઝરાયલે ઈરાન પર હવાઈ હુમલાઓ શરૂ કર્યા. મુખ્ય નિશાન પરમાણુ કેન્દ્રો, તેલ-ગેસ પ્લાન્ટ અને સૈન્ય ઠેકાણા હતા. દક્ષિણ ઈરાનના મિનાબ શહેરમાં એક સ્કૂલ પર થયેલા હુમલામાં અનેક બાળકોના મૃત્યુ થયા, જે ઘટના સૌથી દુખદ ગણાય છે.
બીજી તરફ, ઈરાન સરકારની પ્રવક્તા ફાતેમા મુહાજેરાનીએ જણાવ્યું કે અત્યાર સુધીનું પ્રારંભિક નુકસાન અંદાજે 270 અબજ ડોલર સુધી પહોંચ્યું છે. તેમના મુજબ, આ માત્ર એક આંકડો નથી, પરંતુ દેશની આર્થિક, સામાજિક અને ઔદ્યોગિક સ્તરે થયેલી વિનાશની પ્રાથમિક ઝાંખી છે. આ નુકસાનનો અંદાજ ત્રણ અલગ તબક્કામાં કરવામાં આવી રહ્યો છે.
નુકસાનનો અંદાજ કેવી રીતે લગાવવામાં આવ્યો
ઈરાન સરકારે આ નુકસાનને ત્રણ ભાગમાં વિભાજિત કર્યું છે:
- ઈમારતો અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને સીધું નુકસાન
- સરકારી આવકમાં ઘટાડો અને ઉદ્યોગોમાં અટક
- લાંબા ગાળાનું આર્થિક અને સામાજિક નુકસાન
સરકારએ સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે આ મુદ્દો અમેરિકા સાથેની ચર્ચામાં ઉઠાવવામાં આવ્યો છે અને આગળ પણ ઉઠાવવામાં આવશે. એક તરફ ઈરાન વિશ્વ પાસેથી વળતર માંગે છે, પરંતુ બીજી તરફ તેની પોતાની સ્થિતિ એવી છે કે તે પોતાના નાગરિકોને પૂરતી મદદ પણ આપી શકતું નથી. આ દેશની આર્થિક નબળાઈને દર્શાવે છે.
વિનાશની વિગતવાર તસવીર
BBCની એક રિપોર્ટના વિડિયો આધારિત માહિતી દ્વારા બતાવવામાં આવ્યું છે કે ઈરાનમાં કયા કયા સ્થળોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા. તેલ અને ગેસ પ્લાન્ટ પર હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા. સાથે જ પેટ્રોકેમિકલ ઉદ્યોગો, સ્ટીલ પ્લાન્ટ, એલ્યુમિનિયમ ફેક્ટરીઓ અને સૈન્ય ઠેકાણાઓ પણ ટાર્ગેટ બન્યા હતા.
તે ઉપરાંત, તેહરાન નજીક આવેલું જાણીતું B1 બ્રિજ સહિત અનેક પુલને ભારે નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું. બંદરો, રેલવે નેટવર્ક, યુનિવર્સિટી અને સંશોધન કેન્દ્રો, વીજ ઉત્પાદન પ્લાન્ટ, પાણી શુદ્ધિકરણ પ્લાન્ટ, હોસ્પિટલ, શાળાઓ અને હજારો સામાન્ય લોકોના ઘરો પર પણ હુમલાઓ થયા હતા.
NPRની 3 એપ્રિલ 2026ની માહિતી અનુસાર, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના પુલો અને વીજળી પ્લાન્ટને નિશાન બનાવવા અંગે જાહેર ધમકી આપી હતી, જે પછી અમલમાં મુકાઈ.
ઈતિહાસકાર અને યુદ્ધ વિશ્લેષક રોબર્ટ પેપે પોતાની પુસ્તક “Bombing to Win: Air Power and Coercion in War” માં લખ્યું છે કે આર્થિક માળખાને નષ્ટ કરવાથી કોઈ દેશની લડવાની ઇચ્છા તૂટે એવું ભાગ્યે જ બને છે. તેના બદલે, આ પ્રકારના હુમલાઓ ઘણીવાર રાષ્ટ્રવાદી ભાવનાઓને વધુ મજબૂત બનાવે છે. ઈરાન દ્વારા રજૂ કરાયેલ 270 અબજ ડોલરના નુકસાનનો દાવો આ વિચારધારાનું એક ઉદાહરણ માનવામાં આવે છે.
SIPRIના અંદાજ મુજબ, 2024માં ઈરાનનો સૈન્ય ખર્ચ લગભગ 8 અબજ ડોલર હતો. ત્યારબાદ ઇઝરાયેલ સાથે થયેલા મિસાઇલ સંઘર્ષ પછી આ ખર્ચ વધારવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.
એરલાઈન ક્ષેત્રમાં નુકસાન: ઈરાનના લગભગ 60 વિમાનો સેવા બહાર થઈ ગયા છે, જેમાંથી 20 સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થઈ ગયા. ઘણા એરપોર્ટ પણ નુકસાનગ્રસ્ત થયા છે, જેના કારણે હવાઈ સેવા પર ગંભીર અસર પડી છે.
હોર્મુઝ જળમાર્ગનો મુદ્દો: ઈરાનએ ધમકી આપી છે કે જો વળતર નહીં મળે તો તે હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર નિયંત્રણ કડક બનાવી શકે છે અને પસાર થતા જહાજો પાસેથી ફી વસૂલ કરી શકે છે.
દૈનિક આર્થિક નુકસાન: અમેરિકી નાકાબંધીથી રોજ અંદાજે 43.5 કરોડ ડોલરનું નુકસાન.
ઈન્ટરનેટ બંધ અને તેનો પ્રભાવ: ઈન્ટરનેટ બંધ હોવાને કારણે રોજ લગભગ 8 કરોડ ડોલરનું નુકસાન.ઈરાનમાં લાંબા સમયથી ઈન્ટરનેટ મર્યાદિત છે, જેના કારણે વેપાર અને ડિજિટલ અર્થતંત્રને ભારે ઝટકો લાગ્યો છે. હવે સરકાર “ટિયરડ ઈન્ટરનેટ સિસ્ટમ” લાવવાની યોજના બનાવી રહી છે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર: આંતરરાષ્ટ્રીય મૂદ્રા કોષ (IMF) મુજબ, ઈરાનની GDP 2026માં લગભગ 6.1% ઘટી શકે છે. વૈશ્વિક વિકાસ દરમાં ઘટાડો, અને તેની સાથે તેલના ભાવ વધવાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર દબાણ વધી શકે છે.
યુદ્ધ વિરામની ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે, પરંતુ હજી સુધી કોઈ સ્પષ્ટ ઉકેલ આવ્યો નથી. ઈરાન તેની નીતિ પર અડગ છે, કે તે પરમાણુ કાર્યક્રમ અને હોર્મુઝ પર નિયંત્રણમાં કોઈ મોટો સમાધાન કરવા તૈયાર નથી.
270 અબજ ડોલરની માંગ માત્ર વળતર નહીં, પરંતુ એક રાજકીય સંદેશ છે. ઈરાન દુનિયાને બતાવવા માંગે છે કે તે નબળું નથી. જોકે હકીકતમાં આર્થિક સ્થિતિ નબળી પડી રહી છે. અંતે, યુદ્ધનો સૌથી મોટો બોજ સામાન્ય નાગરિકો પર જ પડે છે અને આ સંઘર્ષ તેનો જીવંત ઉદાહરણ છે.
