એક નહીં પણ 5 પ્રકારના હોય છે થાઇરોઇડ, જાણો તેનાથી થતી 5 ગંભીર બીમારીઓ

આપણને સ્વસ્થ અને એક્ટિવ રાખવામાં વિવિધ પ્રકારના વિટામિન્સ, મિનરલ્સ અને હોર્મોન્સની મુખ્ય ભૂમિકા હોય છે. ગળાના આગળના ભાગમાં આવેલી પતંગિયાના આકારની થાઇરોઇડ ગ્રંથિ (એન્ડોક્રાઇન ગ્લેન્ડ) શરીરમાં T3 અને T4 નામના હોર્મોન્સ ઉત્પન્ન કરે છે. આ હોર્મોન્સ શરીરનું મેટાબોલિઝમ, એનર્જી લેવલ, હૃદયના ધબકારા, શરીરનું તાપમાન અને અન્ય ઘણા મહત્વપૂર્ણ કાર્યોને નિયંત્રિત કરે છે. પરંતુ જ્યારે આ ગ્રંથિ યોગ્ય રીતે કામ કરતી નથી ત્યારે વ્યક્તિને વિવિધ પ્રકારની બીમારીઓ અને લક્ષણો દેખાવા લાગે છે.

થાઇરોઇડ ડિસઓર્ડરની સૌથી સામાન્ય સમસ્યાઓમાં હાઇપોથાઇરોઇડિઝમ, હાઇપરથાઇરોઇડિઝમ, થાઇરોઇડાઇટિસ, ગોઇટર (ઘેંઘા) અને થાઇરોઇડ કેન્સરનો સમાવેશ થાય છે. આમાંથી કેટલીક સ્થિતિઓ હોર્મોનનું અસંતુલન પેદા કરે છે, જ્યારે કેટલાક કિસ્સાઓમાં ગ્રંથિની બનાવટ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. જો સમયસર તેની ઓળખ કરવામાં આવે તો મોટાભાગના થાઇરોઇડ રોગોની સારવાર શક્ય છે, પરંતુ થાઇરોઇડ કેન્સરને સૌથી ગંભીર માનવામાં આવે છે કારણ કે તે શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાઈ શકે છે.

થાઇરોઇડ ગ્રંથિનું કામ શું છે અને તે કેવી રીતે પ્રભાવિત થાય છે?

• એનસીબીઆઈ (NCBI) અનુસાર, થાઇરોઇડ ગ્રંથિ ગળાના આગળના ભાગમાં સ્થિત હોય છે. તે ટ્રાયઆઇઓડોથાયરોનિન (T3) અને થાઇરોક્સિન (T4) નામના હોર્મોન્સ બનાવે છે. આ હોર્મોન્સ મેટાબોલિઝમ, હૃદયના ધબકારા, શરીરનું તાપમાન, પાચન અને ઉર્જા ઉત્પાદનને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.
• ક્લેવલેન્ડ ક્લિનિક અનુસાર, થાઇરોઇડ ગ્રંથિ ઘણા કારણોસર પ્રભાવિત થઈ શકે છે. જેમાં ઓટોઇમ્યુન રોગો, આયોડિનની ઉણપ કે વ્યાપકતા, વાયરલ કે બેક્ટેરિયલ ચેપ, આનુવંશિક કારણો, રેડિયેશન એક્સપોઝર અને કેટલીક દવાઓનો ઉપયોગ સામેલ છે.

થાઇરોઇડથી કયા 5 રોગો થઈ શકે છે?

• હાઇપોથાઇરોઇડિઝમ

જ્યારે થાઇરોઇડ ગ્રંથિ પૂરતા પ્રમાણમાં હોર્મોન્સ બનાવી શકતી નથી ત્યારે હાઇપોથાઇરોઇડિઝમ થાય છે. આ મહિલાઓ અને વૃદ્ધોમાં વધુ જોવા મળે છે. તેના લક્ષણોમાં સતત થાક લાગવો, વજન વધવું, વધુ ઠંડી લાગવી, કબજિયાત, ત્વચા સુકાઈ જવી અને વાળ ખરવા વગેરે સામેલ છે.

• હાઇપરથાઇરોઇડિઝમ

આ સ્થિતિમાં થાઇરોઇડ ગ્રંથિ જરૂરિયાત કરતાં વધુ હોર્મોન્સ બનાવે છે, જેનાથી શરીરનું મેટાબોલિઝમ ઝડપી થઈ જાય છે. તેના મુખ્ય લક્ષણોમાં ઝડપથી વજન ઘટવું, હૃદયના ધબકારા વધવા, ગભરાટ અને ચિંતા, વધુ પડતો પરસેવો થવો, હાથ ધ્રૂજવા અને ઊંઘની સમસ્યાનો સમાવેશ થાય છે. ગ્રેવ્સ ડિસીઝને હાઇપરથાઇરોઇડિઝમનું સૌથી સામાન્ય કારણ માનવામાં આવે છે.

• થાઇરોઇડાઇટિસ

અમેરિકન થાઇરોઇડ એસોસિએશન અનુસાર, થાઇરોઇડાઇટિસનો અર્થ થાઇરોઇડ ગ્રંથિમાં સોજો આવવો થાય છે. આ ચેપ, ઓટોઇમ્યુન પ્રતિક્રિયા અથવા ડિલિવરી પછી થતા હોર્મોનલ ફેરફારોને કારણે થઈ શકે છે. તેમાં ગળામાં દુખાવો કે સંવેદનશીલતા, થાક, હોર્મોન લેવલમાં ઉતાર-ચઢાવ અને વજનમાં ફેરફાર અનુભવાઈ શકે છે.

• ગોઇટર

મેયો ક્લિનિક મુજબ, થાઇરોઇડ ગ્રંથિ અસામાન્ય રીતે વધી જવાને ગોઇટર કહેવામાં આવે છે, જેમાં વ્યક્તિનું ગળું આગળની તરફ ઉપસી આવે છે. આ આયોડિનની ઉણપ, થાઇરોઇડ હોર્મોન અસંતુલન કે અન્ય થાઇરોઇડ રોગોના કારણે થઈ શકે છે. તેમાં ગળામાં સોજો, ગળવામાં મુશ્કેલી, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને ગળામાં દબાણ અનુભવાય છે.

• થાઇરોઇડ કેન્સર

અમેરિકન કેન્સર સોસાયટી અનુસાર, થાઇરોઇડ કેન્સર ત્યારે થાય છે જ્યારે થાઇરોઇડ કોષો અનિયંત્રિત રીતે વધવા લાગે છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં તેની સફળતાપૂર્વક સારવાર થઈ શકે છે, પરંતુ તેને થાઇરોઇડની સૌથી ગંભીર બીમારીઓમાં ગણવામાં આવે છે. તેમાં ગળામાં ગૂંઠલો થવો, અવાજ બેસી જવો, ગળવામાં તકલીફ, સતત ઉધરસ અને ગળામાં સોજો આવવો જેવા લક્ષણો દેખાય છે.

જ્યારે પણ તમને થાઇરોઇડ સાથે જોડાયેલા કોઈ પણ લક્ષણો દેખાય, તો તબીબી નિષ્ણાતની સલાહ લેવામાં મોડું ન કરવું જોઈએ.

હૃદય અને હાડકાંને મજબૂત બનાવવા માટે કઈ કસરત છે યોગ્ય સ્વિમિંગ કે રનિંગ… જાણો તમારા શરીર માટે શું છે ઉત્તમ ?