Breaking News : ખેડૂતો ALERT ! હાથમાં આવેલો કોળિયો… આકાશે છીનવી લીધો, ફળોના રાજા પર આકાશી આફત

ગુજરાતનું આકાશ અત્યારે અનિશ્ચિતતાના ઓછાયા હેઠળ છે. વહેલી સવારે ગુલાબી ઠંડીનો અહેસાસ બપોરે મે મહિના જેવો આકરો તડકો અને સાંજે અચાનક ગાજવીજ સાથે ત્રાટકતો કમોસમી વરસાદ આ માત્ર કુદરતનો એક પલટો નથી, પણ આપણા બદલાતા પર્યાવરણીય અસંતુલનનો એક ગંભીર સંકેત છે. રાજ્યમાં અત્યારે જે ‘માઇક્રો-ક્લાઈમેટિક શિફ્ટ’ જોવા મળી રહી છે, તે સામાન્ય જનતા માટે કુતૂહલનો વિષય હોઈ શકે, પરંતુ ખેતી પર નભતા મોટા વર્ગ માટે તે આર્થિક અને માનસિક આઘાત સમાન છે. ઋતુચક્રમાં આવી રહેલા આ અણધાર્યા બદલાવ હવે ગુજરાત માટે ‘નવી સામાન્ય’ સ્થિતિ બની રહ્યા હોય તેવું જણાય છે.

એક સાથે ત્રણ ઋતુનો માર: કુદરતનો અજીબ પલટો

ભરૂચ અને સુરત સહિતના દક્ષિણ ગુજરાતના વિસ્તારોમાં વાતાવરણના જે દ્રશ્યો સામે આવ્યા છે તે કોઈ હોલીવુડની સાયન્સ-ફિક્શન ફિલ્મ જેવી પ્રતીતિ કરાવે છે. અહીં લોકો 24 કલાકના ગાળામાં શિયાળો, ઉનાળો અને ચોમાસું એમ ત્રણેય ઋતુઓનો પ્રકોપ સહન કરી રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિ માનવ શરીર અને પાક બંનેના કુદરતી ‘બાયોલોજિકલ ક્લોક’માં મોટો વિક્ષેપ પાડી રહી છે.

“સવારે ઠંડી બપોરે ગરમી અને પછી અચાનક કમોસમી વરસાદ વરસતા હવે લોકો જાણે કે એક સાથે ત્રણ ત્રણ ઋતુનો માર ભોગવતા હોય તેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ છે.”

સુરત જેવા મેટ્રો શહેરમાં વહેલી સવારે જ્યારે વરસાદ ખાબક્યો, ત્યારે વાતાવરણમાં એક તરફ ‘હિલ સ્ટેશન જેવો નજારો’ જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ આ નજારો ક્ષણિક હતો. રસ્તાઓ પર ભરાયેલા વરસાદી પાણીના ખાબોચિયાં અને કાદવ-કીચડે આ આહલાદક વાતાવરણની પાછળ છુપાયેલી વરવી વાસ્તવિકતા અને અસુવિધાને છતી કરી દીધી હતી.

કેરીના પાક પર જોખમ: સોના જેવા પાકને ‘મોર’ ખરવાનો ડર

એક પર્યાવરણ વિશ્લેષકની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો અત્યારે સૌથી મોટું સંકટ બાગાયતી પાકો પર છે. વડોદરા જિલ્લાના શિનોર અને કરજણ પંથકમાં પડેલા વરસાદે ખેડૂતોની આશા પર પાણી ફેરવી દીધું છે. ખાસ કરીને કેરીના પાક માટે આ સમયગાળો તેની પ્રજનન પ્રક્રિયાનો સૌથી મહત્વનો તબક્કો છે. આંબા પર અત્યારે ‘મોર’ (ફૂલ) ખીલેલા હોય છે, જેમાંથી ફળ બને છે.

પવન અને કમોસમી માવઠાના કારણે આ મોર મોટા પ્રમાણમાં ખરી પડ્યા છે. સમજવા જેવી વાત એ છે કે એકવાર આ મોર ખરી જાય પછી તે ફરી આવતા નથી, જેનો સીધો અર્થ એ છે કે આ વર્ષે કેરીના ઉત્પાદનમાં કાયમી ઘટાડો થશે. ખેડૂતો માટે આ સ્થિતિ “હાથમાં આવેલો કોળિયો છીનવાઈ જવા” સમાન છે. દક્ષિણ ગુજરાતના વલસાડ અને નવસારીના ખેડૂતો પણ હવે આ આકાશી આફતથી ફફડી રહ્યા છે, કારણ કે જો વરસાદી માહોલ યથાવત રહ્યો તો આ વર્ષે ‘ફળોનો રાજા’ સામાન્ય માણસની થાળીમાંથી ગાયબ થઈ શકે છે.

લગ્નસરાની મોસમમાં વિઘ્ન: આયોજકોની ઉંઘ ઉડી

આ કમોસમી વરસાદે માત્ર ખેતરોમાં જ નહીં પણ શહેરો અને ગામડાંના સામાજિક પ્રસંગોમાં પણ અફરાતફરી મચાવી છે. અત્યારે લગ્નસરાની મોસમ પૂરબહારમાં ખીલી છે. પંચમહાલ અને સુરત જેવા જિલ્લાઓમાં મોડી રાત્રે ત્રાટકેલા વરસાદે ખુલ્લા મેદાનમાં યોજાયેલા લગ્ન પ્રસંગોની રંગત બગાડી છે. જ્યા શહેરી આયોજકો માટે આ વ્યવસ્થાપનનો પ્રશ્ન છે, ત્યાં ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આ બેવડો માર છે એક તરફ સામાજિક ખર્ચ અને બીજી તરફ ખેતીમાં નુકસાન. આ વિરોધાભાસ દર્શાવે છે કે બદલાતું વાતાવરણ હવે માત્ર ખેડૂતોનો જ મુદ્દો રહ્યો નથી, પણ સમગ્ર સમાજ વ્યવસ્થાને અસર કરી રહ્યો છે.

આકાશી આફત મધ્યથી દક્ષિણ ગુજરાત સુધીની અસર

છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી મેઘરાજાએ જે રીતે મધ્ય અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં ધામા નાખ્યા છે, તેની વિગતવાર અસર નીચે મુજબ છે:
ભરૂચ: અંકલેશ્વર અને હાસોટ પંથકમાં વહેલી સવારથી મેઘમહેર જોવા મળી. વરસાદી માહોલને કારણે ખેતીના પાકને વ્યાપક અસર થઈ છે.
પંચમહાલ: અહીં સતત બીજા દિવસે કમોસમી માવઠું યથાવત રહેતા ખેડૂતો અને લગ્ન આયોજકોમાં ચિંતા વધી છે.
દાહોદ અને લીમખેડા: આ વિસ્તારમાં વાદળછાયા વાતાવરણ બાદ કમોસમી વરસાદ ખાબકતા મુખ્યત્વે મકાઈના પાકને નુકસાનની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.
વડોદરા (શિનોર અને કરજણ): શિયાળુ પાક અને આંબાના મોર ખરવાથી બાગાયતી ખેતી કરતા ખેડૂતો આર્થિક સંકટમાં મુકાયા છે.
છોટા ઉદેપુર (બોડેલી): મધ્યરાત્રિએ અચાનક પલટાયેલા વાતાવરણે અલીપુરા અને ઢોકલિયા સહિતના વિસ્તારોમાં વરસાદી ઝાપટાં પાડ્યા હતા. અહીં મકાઈ અને તુવેરના પાક પર જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે.

શું આપણે બદલાતી ઋતુચક્ર સામે લડવા માટે ટેકનોલોજી અને કૃષિ પદ્ધતિમાં જરૂરી ફેરફારો કરવા માટે તૈયાર છીએ, કે પછી કુદરતનો આ અણધાર્યો પલટો આપણા કૃષિ પ્રધાન અર્થતંત્ર માટે કાયમી પડકાર બની રહેશે?

કીર્તિ પટેલના મૃગીકુંડ સ્નાન પછી ભવનાથમાં ભડક્યો વિવાદનો જ્વાળામુખી! આ સ્ટોરી વાંચવા અહીં ક્લિક કરો