સર્વાંગી શિક્ષણનો નવો અવતાર… કેન્દ્રીય મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનની શિક્ષણ મોડેલ પરની મોટી યોજના

કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન,રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) જયંત ચૌધરી સાથે, “સમગ્ર શિક્ષા” (સમગ્ર શિક્ષા) ને ફરીથી સુધારવા માટે એક પરામર્શ બેઠકનું સહ-અધ્યક્ષતાપદ સંભાળ્યું હતું. બેઠક વિશેની એક પોસ્ટમાં તેમણે લખ્યું, “હું શૈક્ષણિક નિષ્ણાતો, ક્ષેત્રીય મંત્રાલયો, શિક્ષણ મંત્રાલય અને 11 સહભાગી રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના સિનિયર અધિકારીઓની ઉત્સાહપૂર્ણ ભાગીદારી અને મૂલ્યવાન સૂચનોની પ્રશંસા કરું છું.

આજના પ્રયાસો અને આ પ્લેટફોર્મ પર રજૂ કરાયેલા વિચારો આપણા શાળા શિક્ષણ ઇકોસિસ્ટમને સર્વાંગી રીતે મજબૂત બનાવવા, તેને વિકસિત ભારતના વિઝન સાથે સંરેખિત કરવા અને સમગ્ર શિક્ષા યોજનાને ફરીથી કલ્પના કરવા માટે એક સ્પષ્ટ રોડમેપ વિકસાવવાનો માર્ગ મોકળો કરશે. જેથી એક શિક્ષણ ઇકોસિસ્ટમ બનાવી શકાય જે પરિણામલક્ષી, વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક, ભારતીયતામાં મૂળ ધરાવે છે અને આપણા વિદ્યાર્થીઓની વિવિધ જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરે છે.”

મેકૌલે માનસિકતામાંથી પેઢીને બહાર કાઢવી

કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રીએ કહ્યું, “વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આપણા બધા માટે એક વિઝન રજૂ કર્યું છે: 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારત. આ વિઝન ત્યારે જ વાસ્તવિકતા બનશે જ્યારે ભારતમાં દરેક બાળક ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ મેળવશે. આપણે ધોરણ 12 સુધી શાળા શિક્ષણમાં 100% નોંધણી પ્રાપ્ત કરીશું.”

તેમણે ઉમેર્યું, “ડ્રોપ આઉટ ઘટાડવું, શીખવાના પરિણામોમાં સુધારો કરવો, શિક્ષક ક્ષમતાનું નિર્માણ કરવું, દરેક બાળકમાં ડિઝાઇન વિચારસરણી અને નિર્ણાયક કૌશલ્યોને પ્રોત્સાહન આપવું, મેકૌલે માનસિકતામાંથી આપણી પેઢીને બહાર કાઢવી. વિકસિત ભારત માટે માનવ મૂડીનું સંવર્ધન કરવું એ એક સામૂહિક જવાબદારી છે.”

Together with Shri @jayantrld ji co-chaired the Consultation Meeting for re-imagining Samagra Shiksha.

Appreciate the enthusiastic participation and valuable suggestions of academic experts, senior officials of sectoral Ministries, @EduMinOfIndia and from the 11 participating… pic.twitter.com/E0CMSE3ijK

— Dharmendra Pradhan (@dpradhanbjp) January 9, 2026

(Credit Source: @dpradhanbjp)

આપણું ધ્યાન સમાનતા પ્રાપ્ત કરવા કરતાં આગળ વધવું જોઈએ

તેમણે કહ્યું કે આપણું ધ્યાન ફક્ત ગુણવત્તા અને સમાનતા પ્રાપ્ત કરવા કરતાં આગળ વધવું જોઈએ. આપણે સર્વાંગી શિક્ષણને વ્યાપક ઍક્સેસ યોજનામાંથી પરિણામ-આધારિત, ગુણવત્તા-કેન્દ્રિત માળખામાં પરિવર્તિત કરવું જોઈએ જે NEP-2020 ના ઉદ્દેશ્યો સાથે સુસંગત હોય. હું તમામ શૈક્ષણિક નિષ્ણાતો, ક્ષેત્રીય મંત્રાલયો, શિક્ષણ મંત્રાલય અને ભાગ લેનારા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના સિનિયર અધિકારીઓને શૈક્ષણિક વર્ષ 2026-2027 માટે એક વ્યાપક વાર્ષિક યોજના તૈયાર કરવા વિનંતી કરવા માંગુ છું.

સર્વાંગી શિક્ષણના નવા મોડેલ તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ

ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને કહ્યું, “આ એક રાષ્ટ્રીય ચળવળ બનવી જોઈએ. જ્યારે આપણી વિભાવનાઓ એકરૂપ થશે, ત્યારે આપણી ક્ષમતાઓમાં પણ વધારો થશે. આપણે શાળાઓને સમાજમાં પાછી લાવવી જોઈએ. રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 ના અમલીકરણના પાંચ વર્ષ પછી, 2026-27માં આપણે સર્વાંગી શિક્ષણના નવા મોડેલ તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ. આજે આપણી સામે સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે વિકસિત ભારતને અનુરૂપ શિક્ષણ પ્રણાલી અને માનવ સંસાધનોનો વિકાસ કરવો. દેશની મોટી વસ્તી સર્વાંગી શિક્ષણની અપેક્ષા રાખે છે.”

શાસનની જવાબદારી સમાજની હોવી જોઈએ

તેમણે કહ્યું કે, શિક્ષણ દ્વારા ન્યાય પૂર્ણ સમાજ બનાવવાના તમામ રાજ્યોના પોતાના અનુભવો છે. જ્યારે સરકાર સિસ્ટમ અને પગાર માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે, ત્યારે શાસનની જવાબદારી સમાજની હોવી જોઈએ. જેમ જેમ આપણે સર્વાંગી શિક્ષણના નવા મોડેલ તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ, તેમ આપણે આ કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરવું તે ધ્યાનમાં લેવું જોઈએ.

માણસ દરેક ક્ષણે નવા-નવા અનુભવો મેળવે છે. આ અનુભવો તે બીજાને કહે છે અને નવી વસ્તુઓ શીખવે છે. જે તેના રોજિંદા વર્તનને અસર કરે છે. સાદી ભાષામાં કહીએ તો અંધકાર તરફથી અંજવાળામાં લઈ જતા જ્ઞાનને શિક્ષણ કહેવામાં આવે છે. જેનાથી વ્યક્તિનું જીવન બદલાય છે અને જીવન જીવવાની દિશા મળે છે.