વિશ્વમાં કોલસાનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક કોણ ? 2030 સુધીમાં તૂટી જશે બધા રેકોર્ડસ, એનર્જી માર્કેટના આંકડા જોઈ તમે પણ ચોંકી જશો!

ગ્લોબલ એનર્જી માર્કેટ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું હોવા છતાં કોલસો હજુ પણ વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થાનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. ખાસ કરીને એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં કોલસાની માંગ હજુ પણ ટોચ પર છે. વર્ષ 2026 માં પ્રવેશતા સમયે કયા દેશો કોલસાના ઉત્પાદનમાં વિશ્વમાં મોખરે છે અને ભારત આ સ્પર્ધામાં ક્યાં ઊભું છે, વાંચો આ ખાસ અહેવાલ.

Image Credit source: AI

Sachin Agrawal | Updated on: Apr 01, 2026 | 4:38 PM

દુનિયામાં રિન્યુએબલ એનર્જી (સૌર અને પવન ઉર્જા) નો વ્યાપ વધી રહ્યો છે, પરંતુ ઔદ્યોગિક શક્તિના કેન્દ્રમાં આજે પણ કોલસો અડીખમ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપાર, ઉર્જા સુરક્ષા અને પર્યાવરણીય નીતિઓને સમજવા માટે એ જાણવું જરૂરી છે કે કોલસાના ખાણકામમાં કયા દેશો લીડર છે.

ચીન: કોલસાની દુનિયાનો ‘મહારાજા’

વિશ્વમાં કોલસાનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક દેશ ચીન છે. વર્ષ 2025 અને 2026 માં ચીનનું કોલસા ઉત્પાદન ઐતિહાસિક ઉંચાઈએ પહોંચ્યું છે, જે વાર્ષિક આશરે 4.8 અબજ ટન છે. ચીનના ઇનર મંગોલિયા અને શિનજિયાંગ પ્રાંતોમાં કોલસાના સૌથી મોટા ભંડાર આવેલા છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે ચીન બાકીની આખી દુનિયાના કુલ ઉત્પાદન કરતા પણ વધુ કોલસો પેદા કરે છે.

ભારત: બીજા ક્રમે પણ લક્ષ્ય મોટું

ભારત વિશ્વમાં કોલસાનો બીજો સૌથી મોટો ઉત્પાદક દેશ છે. ભારત સરકારે વર્ષ 2030 સુધીમાં 1.5 અબજ ટન ઉત્પાદન સુધી પહોંચવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. ઉર્જા આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે ભારત આક્રમક રીતે નવી ખાણોની હરાજી કરી રહ્યું છે અને ‘ક્લીન કોલ ટેક્નોલોજી’ માં રોકાણ વધારી રહ્યું છે.

ઇન્ડોનેશિયા: એક્સપોર્ટનું પાવર હાઉસ

ઉત્પાદનમાં ઇન્ડોનેશિયા ત્રીજા ક્રમે છે, પરંતુ તેને કોલસાનું ‘એક્સપોર્ટ હાઉસ’ માનવામાં આવે છે. અહીં ઉત્પાદિત મોટાભાગનો કોલસો ભારત અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના પાવર પ્લાન્ટ્સને ઈંધણ પૂરું પાડવા માટે મોકલવામાં આવે છે.

વિશ્વના ટોપ 10 સૌથી મોટા કોલસા ઉત્પાદક દેશો

ક્રમ	દેશ	વાર્ષિક ઉત્પાદન (MT માં)	મુખ્ય ઉપયોગ / બજાર ભૂમિકા
1	ચીન	4,805	વિશ્વનો સૌથી મોટો ગ્રાહક; 58% સ્થાનિક વીજળી ઈંધણ.
2	ભારત	1,085	આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા ઝડપથી વિસ્તરણ.
3	ઇન્ડોનેશિયા	836	કોલસા નિકાસમાં વૈશ્વિક લીડર, મુખ્યત્વે એશિયામાં.
4	યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ	465	નેચરલ ગેસ તરફ વળવાને કારણે ઉત્પાદનમાં ઘટાડો.
5	ઓસ્ટ્રેલિયા	463	ઉચ્ચ ગુણવત્તાના મેટાલર્જિકલ (સ્ટીલ) કોલસાનો નિકાસકાર.
6	રશિયા	427	નોંધપાત્ર ઉત્પાદક, જોકે નિકાસ પર પ્રતિબંધોનો સામનો.
7	દક્ષિણ આફ્રિકા	235	આફ્રિકન ખંડ માટે મુખ્ય ઉર્જા સ્ત્રોત.
8	કઝાકિસ્તાન	113	મધ્ય એશિયા અને પ્રાદેશિક ઉદ્યોગો માટે મુખ્ય સપ્લાયર.
9	મંગોલિયા	106	ચીની માંગને પહોંચી વળવા ઉત્પાદનમાં ઝડપી વૃદ્ધિ.
10	જર્મની	92	મુખ્યત્વે સ્થાનિક વીજળી માટે લિગ્નાઈટ (બ્રાઉન કોલસો).