ઇનકમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કર્યા પછી જો તમે પણ લાંબા સમયથી રિફંડની રાહ જોઈ રહ્યા છો અને ખાતામાં હજુ સુધી પૈસા જમા નથી થયા, તો ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. ઘણીવાર રિફંડ હજુ પ્રોસેસિંગ હેઠળ હોય છે અથવા તો બેંક ખાતા સાથે જોડાયેલી કોઈ ટેકનિકલ ખામીના કારણે નાણાં અટકી જતા હોય છે. આવા સમયે માત્ર વારંવાર બેંક બેલેન્સ ચેક કરવાને બદલે તમે ઘરે બેઠા જ ઇનકમ ટેક્સ વિભાગના પોર્ટલ પર જઈને જાણી શકો છો કે તમારી અરજી કયા સ્ટેજ પર પહોંચી છે.

ઓનલાઇન રિફંડ સ્ટેટસ ચેક કરવાની રીત:

• સૌપ્રથમ ઇનકમ ટેક્સ વિભાગના અધિકૃત ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ પર જાઓ.
• તમારા PAN નંબર (યુઝર આઈડી) અને પાસવર્ડની મદદથી પોર્ટલ પર લોગઇન કરો.
• હોમપેજ પર આવેલા ‘e-File’ મેનૂમાં જાઓ.
• ત્યાં ‘Income Tax Returns’ વિકલ્પ પસંદ કરીને ‘View Filed Returns’ પર ક્લિક કરો.
• હવે તમે જે આકારણી વર્ષ (Assessment Year) નું રિફંડ તપાસવા માંગતા હોવ તે વર્ષ પસંદ કરો.
• તમારા ભરેલા રિટર્નની સામે રિફંડ ઇશ્યૂ થયું છે કે કેમ તેનું સ્ટેટસ દેખાશે.
• સમગ્ર પ્રક્રિયાની ઊંડાણપૂર્વક વિગત જોવા માટે ‘View Details’ પર ક્લિક કરો, જેથી રિટર્ન પ્રોસેસિંગની તારીખ અને તમામ અપડેટ્સ જોઈ શકાશે.

રિફંડ ‘ફેલ’ (Failed) બતાવે તો શું કરવું?

જો પોર્ટલ પર રિફંડ ફેલ થયેલું દેખાય, તો તેનો અર્થ એવો નથી કે તમારા નાણાં ડૂબી ગયા છે. સામાન્ય રીતે બેંક ખાતા સંબંધિત નાની ભૂલોના કારણે પૈસા જમા થઈ શકતા નથી, જેમ કે:

• બેંક એકાઉન્ટ ઇનકમ ટેક્સ પોર્ટલ પર પ્રી-વેલિડેટ (Pre-validated) ન હોવું.
• બેંક ખાતામાં રહેલું નામ અને પાન કાર્ડ પરના નામમાં તફાવત હોવો.
• IFSC કોડમાં ભૂલ હોવી.
• ITR માં દર્શાવેલ બેંક ખાતું બંધ કે નિષ્ક્રિય (Inoperative) થઈ ગયું હોય.
• પાન કાર્ડ આધાર સાથે લિંક ન હોવાને કારણે નિષ્ક્રિય થઈ ગયું હોય.

જે કરદાતાઓના રિફંડ સંબંધિત કેસોની રકમ 31 માર્ચ 2023 કે તે પહેલાં નિર્ધારિત થઈ ચૂકી હતી, તેમના માટે પ્રોટીન (Protean – અગાઉનું NSDL) પોર્ટલ પર અલગ સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. આવા કેસોમાં પ્રોટીનના રિફંડ સ્ટેટસ પેજ પર જઈને PAN અને Assessment Year નાખીને પણ સ્થિતિ જાણી શકાય છે.

રિફંડ ન મળે ત્યારે આ બાબતો ખાસ ચકાસો:

• તમારું ITR સેન્ટ્રલાઇઝ્ડ પ્રોસેસિંગ સેન્ટર (CPC) દ્વારા સંપૂર્ણ રીતે પ્રોસેસ થઈ ચૂક્યું છે કે હજુ પેન્ડિંગ છે.
• રિટર્ન સફળતાપૂર્વક ઇ-વેરિફાય (E-verify) થયેલું છે કે નહીં.
• જે બેંક ખાતામાં રિફંડ લેવાનું છે તે સક્રિય અને વેલિડેટ થયેલું હોવું જોઈએ.
• પોર્ટલ પર કોઈ બાકી ટેક્સની માગણી (Demand) કે નોટિસનો જવાબ આપવાનો બાકી તો નથી તે પણ જોઈ લેવું જરૂરી છે.

Layoff પછી કંપની તરફથી મળતા સેવરન્સ પેકેજ પર પણ ભરવો પડે છે ટેક્સ? સમજો આવકવેરાના નિયમો