રક્ષાબંધન 11 કે 12ને લઈને મૂંઝવણનો અંત, બહેનો આ દિવસે ભાઈઓને રાખડી બાંધે , જાણો શુભ સમય

રક્ષાબંધન(Raksha Bandhan 2022)ના તહેવારને લઈને ભાઈ-બહેનોમાં અનેરો ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. આ તહેવાર દર વર્ષે શ્રાવણ મહિના(Shravan Month)ની પૂર્ણિમાની તારીખે ઉજવવામાં આવે છે. પંચાંગ અનુસાર આ વખતે પૂર્ણિમા બે દિવસ એટલે કે 11 ઓગસ્ટ અને 12 ઓગસ્ટે છે. આવી સ્થિતિમાં રક્ષાબંધનનો તહેવાર ક્યારે ઉજવવો તે અંગે મોટી શંકા ઉભી થઈ છે. પંચાંગ અનુસાર, સાવન મહિનાની પૂર્ણિમાની તિથિ (શ્રાવણ પૂર્ણિમા) 11 ઓગસ્ટ 2022ના રોજ સવારે 10:40 વાગ્યાથી શરૂ થશે અને બીજા દિવસે એટલે કે 12 ઓગસ્ટ 2022ના રોજ સવારે 7.06 વાગ્યે સમાપ્ત થશે.

આવી સ્થિતિમાં લોકોને શંકા છે કે રક્ષાબંધનનો તહેવાર 11 ઓગસ્ટે ઉજવવો જોઈએ કે 12 ઓગસ્ટે. હિંદુ કેલેન્ડરમાં 11 ઓગસ્ટે રક્ષાબંધન મનાવવાનું કહેવામાં આવી રહ્યું છે, પરંતુ 11 ઓગસ્ટના રોજ ભદ્રા કાળનો પડછાયો હોવાના કારણે કેટલાક લોકો 12 ઓગસ્ટે રક્ષાબંધન મનાવવાની વાત કરી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં જ્યોતિષ પં. ચંદન શ્યામનારાયણ વ્યાસ એડિટર-ઇન-ચીફ, શ્રી શિવ દામોદર દિવ્ય પંચાંગ શ્રી સિંહસ્થ મહાકાલ પંચાંગે રક્ષાબંધનની ચોક્કસ તારીખ અને શુભ સમય વિશે જણાવ્યું કે આ વર્ષે, રક્ષાબંધન અને યજુર્વેદિયોનો શ્રાવણી ઉપકર્મ સમગ્ર ભારતમાં ગુરુવાર, 11 ઓગસ્ટ, 2022 ના રોજ ઉજવવામાં આવશે, જે શાસ્ત્રોક્ત હશે.

પં. વ્યાસે જણાવ્યું હતું કે આ દિવસે ભદ્રાના કારણે લોકો ભયભીત અને મૂંઝવણમાં છે, પરંતુ શાસ્ત્ર ગુરુવારે તહેવાર ઉજવવાનો આદેશ આપે છે. આ દિવસે, આપણે અપરાન્હ વ્યાપિની પૂર્ણિમા તિથિમાં તહેવાર ઉજવવો જોઈએ. આ વર્ષે પૂર્ણિમા તિથિ 11મી ઓગસ્ટના રોજ સવારે 10.40 કલાકે અને શુક્રવાર 12મી ઓગસ્ટે સવારે 7.06 વાગ્યા સુધી રહેશે. આ દિવસે, પૂર્ણિમા ત્રિમુહૂર્ત (ત્રણ મુહૂર્ત) કરતાં ઓછા હોવાને કારણે, તે ફક્ત 11 ઓગસ્ટ, ગુરુવારે જ ઉજવવામાં આવશે.

શાસ્ત્રોમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ઉદયકાળ, વ્યાપાણી, પૂર્ણિમા, અપરાણા અને પ્રદોષ કાળમાં ભાદ્રા વિના ત્રણ કરતાં વધુ મુહૂર્ત કરવા જોઈએ. ગુરુવારે જ્યારે પૂર્ણિમાનો પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે, તે જ સમયે ભદ્રાનો સમયગાળો પણ શરૂ થઈ રહ્યો છે, જે ગુરુવારે રાત્રે 8.53 સુધી રહેશે. આ દિવસે મકર રાશિમાં ચંદ્રની હાજરીને કારણે સાંજે 5.18 થી 6.19 સુધી ભાદરવાસ પાતાળ લોકમાં હોવાને કારણે તેની અસર ઓછી રહેશે. એટલા માટે તમે તમારા મનપસંદ ભગવાનને રક્ષાસૂત્ર અર્પણ કરીને તહેવારની ઉજવણી કરી શકો છો. આ ઉપરાંત, તમે તમારા ભાઈઓ અને સંબંધીઓને સવારે 6:6 થી 7.36 વાગ્યાની વચ્ચે તમારા પ્રમુખ દેવતાને બાંધવા માંગો છો તે બધા રક્ષાસૂત્રો અર્પણ કરો.

બાદમાં મુહૂર્ત અને ચોઘડિયાના આધારે ભગવાનને પ્રસાદ બાંધવો. પ્રસાદ સ્વરૂપે હોવાથી તેમાં કોઈ પ્રકારનો દોષ નથી. રક્ષાબંધનમાં શ્રવણ નક્ષત્રનું વિશેષ મહત્વ છે. યજુર્વેદીઓનો શ્રાવણી ઉપકર્મ પણ આ નક્ષત્રમાં થાય છે અને શ્રવણ નક્ષત્ર 11 ઓગસ્ટ, ગુરુવારના રોજ સવારે 6.53 વાગ્યાથી શરૂ થશે અને શુક્રવારે સવારે 4:8 વાગ્યા સુધી ચાલશે. તેથી ગુરુવારે પૂર્ણિમામાં શ્રવણ નક્ષત્ર સાથે રક્ષાબંધનનો તહેવાર ઉજવવો શાસ્ત્રોક્ત છે. મોટાભાગના પંચાગમાં પણ આ તહેવારને ઉજવવાની તારીખ 11 ઓગસ્ટ જ બતાવવામાં આવી છે.

આ કારણે 12મી ઓગસ્ટે રક્ષાબંધન નથી

1. કારણ કે 12 ઓગસ્ટના રોજ સવારે 7.06 કલાકે પૂર્ણિમા પૂર્ણ થશે, જે સૂર્યોદય પછી માત્ર 18 મિનિટ છે, જે એક મુહૂર્ત કરતાં પણ ઓછુ છે.
2. નિર્ણય અને ધર્મસિંધુ ગ્રંથો અનુસાર, શાસ્ત્રોમાં શ્રાવણી ઉપકર્મ (ધર્ણા જનેઉ)ને ધનિષ્ઠા સાથે ભાદ્રપદ અને પ્રતિપદા ધરાવતા નક્ષત્રમાં નિષેધ માનવામાં આવે છે.
3. 11 ઓગસ્ટના રોજ ભદ્રા દિવસભર પ્રવર્તે છે, પરંતુ ભદ્રા મકર રાશિમાં હોવાને કારણે તેનું વાસ પાતાળમાં હોવાનું માનવામાં આવે છે.  સ્પષ્ટ છે કે જો ચંદ્ર મેષ, વૃષભ, મિથુન, કન્યા, તુલા, વૃશ્ચિક, ધનુ અથવા મકર રાશિમાં હોય તો તે શુભ ફળ આપનાર છે.
4. રક્ષાબંધનનો પવિત્ર તહેવાર ભદ્રા વિના પૂર્ણિમાના દિવસે કરવાનો શાસ્ત્રોક્ત નિયમ છે. જો બપોરે પૂર્ણિમા ન હોય તો રક્ષાબંધન ઉજવી શકાય નહીં. જો 12મીએ સવારે 7.06 વાગ્યા સુધી હોય તો ઉજવણી કરવાનો પ્રશ્ન જ નથી.
5. આ વર્ષે 11મી ઓગસ્ટ 2022ના રોજ પૂર્ણિમા વ્યાપિની પૂર્ણિમામાં ભદ્ર દોષ પ્રચલિત છે અને બીજા દિવસે, 12મી ઓગસ્ટ, શુક્રવારના રોજ પૂર્ણિમા મુહૂર્ત વ્યાપિની નથી. સાંજે 7.06 કલાકે જ પૂર્ણિમા સમાપ્ત થઈ રહી છે. તેથી ઉપરોક્ત શાસ્ત્રોક્ત નિર્ણય મુજબ રક્ષાબંધન 11 તારીખે જ છે.

પાતાળ અથવા સ્વર્ગની ભદ્રાનો વાસ શુભ અને ફળદાયી છે. 11 ઓગસ્ટે પૂર્ણિમા, ભાદરવો સ્વર્ગમાં છે કારણ કે ચંદ્ર મકર રાશિમાં છે. એટલે કે, તે શુભ અને ફળદાયી છે અને આ દિવસ રક્ષાબંધન ઉજવવા માટે સંપૂર્ણપણે યોગ્ય છે. શુક્રવાર, 12 ઓગસ્ટના રોજ પૂર્ણિમા તિથિ સવારે 7.06 વાગ્યા સુધી જ છે. તેથી જ રક્ષાબંધન 11 ઓગસ્ટ, ગુરુવારે સવારે 10.40 વાગ્યા પછી પૂર્ણિમાની તિથિ પછી જ ઉજવવામાં આવશે.