
ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટની વધતી લોકપ્રિયતા સાથે હવે UPI ફ્રોડના કેસોમાં પણ ચિંતાજનક વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. સાયબર ઠગો નવી-નવી યુક્તિઓ અપનાવી લોકોને નિશાન બનાવી રહ્યા છે અને પળવારમાં બેંક એકાઉન્ટ ખાલી કરી નાખે છે. ફેક QR કોડ, સ્ક્રીન શેરિંગ એપ અને નકલી કસ્ટમર કેર જેવા સ્કેમ આજે સૌથી મોટા ખતરા બની ગયા છે. આવી સ્થિતિમાં ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન કરતી વખતે વધુ સાવધાન રહેવાની જરૂરિયાત ઉભી થઈ છે.
તાજેતરના સમયમાં સાયબર ગુનેગારો ફેક QR કોડ દ્વારા લોકોને છેતરવાના કેસોમાં વધારો કરી રહ્યા છે. ઘણીવાર ઠગ પોતાને દુકાનદાર, ગ્રાહક અથવા કોઈ કંપનીના પ્રતિનિધિ તરીકે ઓળખાવી લોકોના ફોનમાં QR કોડ મોકલે છે. ત્યારબાદ તેઓ કહે છે કે આ કોડ સ્કેન કરવાથી પૈસા મળશે. પરંતુ હકીકતમાં જેમ જ યુઝર કોડ સ્કેન કરીને UPI PIN દાખલ કરે છે, તેમ તેના ખાતામાંથી રૂપિયા કપાઈ જાય છે.
UPI Fraud Alert: QR કોડથી લઈને સ્ક્રીન શેરિંગ સુધી, UPI ઠગાઈના ખતરનાક રસ્તાઓથી સાવધાન (AI Generated)
સાયબર નિષ્ણાતો સતત લોકોને ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે અજાણ્યા વ્યક્તિ દ્વારા મોકલાયેલા QR કોડને ક્યારેય સ્કેન ન કરવો જોઈએ. યાદ રાખો કે QR કોડ સ્કેન કરીને PIN નાખવાનો અર્થ પૈસા મેળવવો નહીં, પરંતુ પૈસા મોકલવા થાય છે. તેથી કોઈપણ લાલચ અથવા ઓફરમાં આવીને આવી ભૂલ ન કરવી જોઈએ.
હવે ઠગો લોકોના મોબાઇલનો કંટ્રોલ મેળવવા માટે સ્ક્રીન શેરિંગ એપ્સનો પણ ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. ઠગો પોતાને બેંક અધિકારી અથવા કસ્ટમર કેર એક્ઝિક્યુટિવ તરીકે ઓળખાવી AnyDesk, TeamViewer જેવી એપ્સ ડાઉનલોડ કરાવે છે. એકવાર યુઝર સ્ક્રીન શેરિંગની મંજૂરી આપે પછી ઠગો મોબાઇલનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવી લે છે.
ત્યારબાદ તેઓ સરળતાથી UPI એપ ખોલીને ટ્રાન્ઝેક્શન કરી શકે છે અને બેંક ખાતામાંથી રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરી નાખે છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે કોઈપણ અજાણ્યા વ્યક્તિના કહેવા પર આવી એપ્સ ઇન્સ્ટોલ ન કરવી અને ફોનનો એક્સેસ કોઈ સાથે શેર ન કરવો.
ઘણા લોકો ઇન્ટરનેટ પર કસ્ટમર કેર નંબર શોધે છે અને અહીંથી જ તેઓ ઠગાઈનો ભોગ બને છે. સાયબર ઠગો ફેક હેલ્પલાઇન નંબર અને નકલી વેબસાઇટ બનાવી લોકોને ફસાવે છે. જ્યારે યુઝર આવા નંબર પર કોલ કરે છે ત્યારે તેમની પાસે બેંક ડિટેલ, OTP અથવા UPI PIN માંગવામાં આવે છે.
આ ઉપરાંત WhatsApp, SMS અને Email દ્વારા પણ ફેક લિંક્સ મોકલવામાં આવે છે. આવી લિંક્સ પર ક્લિક કરવાથી ફોન હેક થઈ શકે છે અથવા વ્યક્તિગત માહિતી ચોરી થઈ શકે છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે હંમેશા કંપનીની ઓફિશિયલ વેબસાઇટ અથવા એપ પરથી જ કસ્ટમર કેર નંબર મેળવવો જોઈએ.
UPI ફ્રોડથી બચવા માટે કેટલીક મહત્વપૂર્ણ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. ક્યારેય પણ તમારો UPI PIN, OTP અથવા બેંક સંબંધિત માહિતી કોઈ સાથે શેર ન કરવી. અજાણ્યા નંબર પરથી આવેલા લિંક્સ, QR કોડ અથવા એપ્સથી દૂર રહેવું. મોબાઇલમાં હંમેશા અપડેટેડ સિક્યુરિટી અને ઓફિશિયલ બેંકિંગ એપ્સનો જ ઉપયોગ કરવો.
જો ભૂલથી કોઈ સાયબર ફ્રોડ થઈ જાય તો તરત જ બેંકને જાણ કરવી અને રાષ્ટ્રીય સાયબર હેલ્પલાઇન નંબર 1930 પર ફરિયાદ નોંધાવવી જોઈએ. નિષ્ણાતોના મતે જાગૃતિ અને સાવચેતી જ સાયબર ઠગાઈથી બચવાનો સૌથી મોટો રસ્તો છે.