કાનુની સવાલ: લવ મેરેજ માટે LC કે બર્થ સર્ટિફિકેટ બંનેમાંથી શું છે ફરજિયાત? જાણો કાયદો શું કહે છે
કાનુની સવાલ: ભારતમાં લગ્ન માટે કાયમી બનાવેલા કેટલાક દસ્તાવેજોની જરૂરિયાત હોય છે. ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે કપલ લવ મેરેજ કરવા માગે છે. ઘણા લોકોના મનમાં સવાલ ઊભો થાય છે કે લવ મેરેજ માટે LC ફરજિયાત છે કે બર્થ સર્ટિફિકેટ? કાયદો આ અંગે શું કહે છે અને લગ્ન માટે કયા દસ્તાવેજ સૌથી વધારે જરૂરી છે, તે જાણવું દરેક કપલ માટે જરૂરી છે.
લગ્નની ઉંમરનો પુરાવો સૌથી મહત્વપૂર્ણ: ભારતના હિન્દુ મેરેજ એક્ટ, સ્પેશિયલ મેરેજ એક્ટ અને અન્ય તમામ લગ્ન કાયદાઓ મુજબ, ઉંમરનો પુરાવો સૌથી મુખ્ય દસ્તાવેજ છે. ભારતમાં મેરેજ માટે છોકરીની કાનૂની ઉંમર: 18 વર્ષ અને છોકરા માટે કાનૂની ઉંમર: 21 વર્ષ છે. આ ઉંમર સાબિત કરવા માટે કયો દસ્તાવેજ માન્ય છે, તે અંગે સ્પષ્ટ નિયમો છે.
LC (Leaving Certificate) ફરજિયાત નથી: ઘણા લોકો માનતા હોય છે કે લગ્ન માટે સ્કૂલનું Leaving Certificate ફરજિયાત છે, પણ આ ખોટી માન્યતા છે. LC માત્ર Age Proof તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતો એક વિકલ્પ છે. કાયદો LCને ફરજિયાત બનાવતો નથી. જો LC ન હોય તો પણ તમે લવ મેરેજ કરી શકો છો.
Birth Certificate સૌથી મજબૂત દસ્તાવેજ: જોકે LC ફરજિયાત નથી, પરંતુ Birth Certificate (જન્મ પ્રમાણપત્ર) ભારતમાં ઉંમર અને ઓળખ માટે સૌથી વિશ્વસનીય દસ્તાવેજ માનવામાં આવે છે. રજીસ્ટ્રાર ઓફ મેરેજીસ સામાન્ય રીતે બર્થ સર્ટિફિકેટને વધુ પ્રાથમિકતા આપે છે. આનું કારણ એ છે કે તે સરકાર દ્વારા જાહેર થાય છે. તેમાં જન્મ તારીખ ચોક્કસ હોય છે. નકલી બનવાની શક્યતા ઓછી રહે છે. જો બર્થ સર્ટિફિકેટ ઉપલબ્ધ હોય તો લગ્ન પ્રક્રિયા વધુ સરળ બને છે.
જો LC અને Birth Certificate બન્ને ન હોય તો?: ઉંમર સાબિત કરવા માટે અન્ય વિકલ્પ પણ ઉપલબ્ધ છે. આધાર કાર્ડ, PAN Card, પાસપોર્ટ, ડ્રાઈવિંગ લાઈસન્સ, 10th/12th માર્કશીટ, Municipal records, રજીસ્ટ્રાર Age Proof તરીકે આ દસ્તાવેજો સ્વીકારી શકે છે.
લવ મેરેજ માટે શું-શું દસ્તાવેજ જરૂરી હોય છે?: લવ મેરેજ, ખાસ કરીને સ્પેશિયલ મેરેજ એક્ટ હેઠળ થાય ત્યારે અહીં આપેલા દસ્તાવેજોની જરૂર પડે છે. Age Proof – Birth Certificate/LC/Passport/Marksheet, Address Proof – Aadhaar/Passport/Ration Card, Photo – Passport size, Witness – ઓછામાં ઓછા બે સાક્ષી, Unmarried Certificate અથવા Affidavit (કેટલાંક રાજ્યોમાં ફરજિયાત), સ્પેશિયલ મેરેજ એક્ટ હેઠળ નોટિસ પિરિયડ 30 દિવસ હોય છે, જેમાં કોઈ પણ પક્ષ વાંધો ઉઠાવી શકે છે.
કાયદો શું કહે છે?: છેલ્લે તો એટલું જ કે, LC ફરજિયાત નથી. Birth Certificate પ્રાથમિક અને સૌથી મજબૂત દસ્તાવેજ ગણવામાં આવે છે. કોઈપણ માન્ય Age Proof દ્વારા લગ્ન કરી શકાય છે. લવ મેરેજ માટે પેપરવર્કની પ્રક્રિયા થોડું વધારે સાવધાનીપૂર્વક કરવાની હોય છે. એટલે તમારી પાસે જો LC નથી તો ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. બર્થ સર્ટિફિકેટ અથવા બીજા માન્ય દસ્તાવેજ દ્વારા તમે સંપૂર્ણ કાયદેસર લવ મેરેજ કરી શકો છો.
