કાનુની સવાલ : અપરિણીત પુત્રીની સંપત્તિ પર દત્તક પિતાનો અધિકાર લાગે ? જાણો શું કહ્યું કોર્ટે
હાઈકોર્ટે દત્તક પિતા દ્વારા અપરિણીત પુત્રીના મૃત્યુ પછી તેની મિલકત પર અધિકાર મેળવવા માટે દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીને ફગાવી દીધી છે. નીચલી કોર્ટના નિર્ણયને માન્ય રાખતા, જસ્ટિસ એન.કે. વ્યાસની સિંગલ બેન્ચે કહ્યું કે, દત્તક પિતાને અપરિણીત પુત્રીની મિલકતનો વારસદાર બનાવી શકાય નહીં.
છત્તીસગઢ હાઈકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, ડોક્યુમેન્ટ્સમાં દત્તક પુત્રી નોમિની છે તે હકીકતને વારસદાર તરીકે ગણી શકાય નહીં અને તે પૂરતું નથી. દત્તક પિતા અપરિણીત પુત્રીની બેંક, વીમા અથવા અન્ય સ્થાવર અને જંગમ મિલકતના વારસદાર ન હોઈ શકે.
રાયગઢ જિલ્લાના પુસૌરના રહેવાસી ક્ષિતિભૂષણ પટેલના નાના ભાઈ પંચરામ પટેલ, જે પોલીસ વિભાગમાં કોન્સ્ટેબલ તરીકે કાર્યરત હતા. તેમના લગ્ન 1987માં ફુલકુમારી પટેલ સાથે થયા હતા. તેમને એક પુત્રી કુમારી જ્યોતિ પટેલનો જન્મ થયો હતો. 7 મે 1993ના રોજ પત્ની ફુલકુમારી તેમના સાસરિયાનું ઘર છોડીને ગયા. પુત્રી જ્યોતિ તેમના દાદા કમલધર સાથે રહેતી હતી. 26 જૂન 1999ના રોજ પંચરામ પટેલનું તેમના સેવાકાળ દરમિયાન અવસાન થયું. આ પછી દાદા કમલધર પટેલનું પણ અવસાન થયું.
આ પછી, પંચરામના મોટા ભાઈ, અપીલકર્તા ક્ષિતિભૂષણે જ્યોતિ પટેલને પોતાની પુત્રી તરીકે દત્તક લીધી અને તેને પોતાની સાથે રાખી અને તેના ભરણપોષણ, શિક્ષણ અને સંપૂર્ણ ઉછેરની સંભાળ રાખી. આ પછી, જ્યોતિ પટેલને પોલીસ વિભાગમાં નિમણૂક મળી. 17 સપ્ટેમ્બર 2014ના રોજ અપરિણીત સ્થિતિમાં જ્યોતિનું અવસાન થયું.
હવે દત્તક પિતા, મૃતક દત્તક પુત્રીની તમામ બેંક, વીમા પોલિસી અને અન્ય ડોક્યુમેન્ટ્સમાં નોમિની હોય છે. પુત્રીના મૃત્યુ પછી દત્તક પિતાએ તેના ખાતામાં જમા થયેલી રકમ મેળવવા માટે સિવિલ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી હતી. અરજી નકારવા સામે તેમણે હાઇકોર્ટમાં અપીલ દાખલ કરી હતી.
આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે કહ્યું કે, નોમિની વીમા કંપની દ્વારા જાહેર કરાયેલ પોલિસી હેઠળ રકમ અથવા બેંકમાં બચત ખાતા અથવા ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ રસીદમાં જમા કરાયેલ રકમ મેળવવા માટે હકદાર છે, પરંતુ તેમનું વિતરણ તેમના ઉત્તરાધિકાર કાયદા અનુસાર થશે. પક્ષકારો હિન્દુ હોવાથી, મૃતકની મિલકતનું વિતરણ હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ, 1956 હેઠળ કરવામાં આવશે. મૃતક એક મહિલા છે, તેથી તેની મિલકતનું વિતરણ અધિનિયમ 1956 ની કલમ 15 અને 16 અનુસાર કરવામાં આવશે.
કાયદાની કલમ 15 ની પેટા કલમ (1) માં ઉલ્લેખિત કાનૂની વારસદાર હોવાથી, માતા વીમા કંપની, બેંક અથવા નોકરીદાતા એટલે કે પોલીસ વિભાગમાં જમા કરાયેલી મિલકતનો વારસો મેળવવા માટે હકદાર રહેશે. અહીં એ ઉલ્લેખ કરવો યોગ્ય છે કે મૃતક એક અપરિણીત મહિલા છે અને મૃતકના પિતાનું પણ અવસાન થયું છે. તેથી વારસા માટે દાખલ કરાયેલી અરજીઓમાં સમાવિષ્ટ મિલકતોનો વારસો મેળવનારી માતા એકમાત્ર કાનૂની વારસદાર છે. આ સાથે હાઇકોર્ટે સિવિલ કોર્ટ દ્વારા પસાર કરાયેલા આદેશ સામે દત્તક પિતા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અપીલને ફગાવી દીધી છે.
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Symbolic)
