Tips : તમારા તુલસી સુકાઈ રહ્યા છે ? જાણો આ ઘરગથ્થુ નુસ્ખા
આપણા આંગણામાં મહેકતો તુલસીનો છોડ માત્ર ધાર્મિક આસ્થાનું પ્રતીક નથી, પણ તે ઘરના વાતાવરણને શુદ્ધ કરતું એક જીવંત કવચ છે, બજારમાં મળતા કેમિકલયુક્ત ખાતરો આપણા પવિત્ર અને ઔષધીય છોડને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. જણાવેલા સરળ અને કુદરતી નુસખાઓ અપનાવીને તમે તમારા ઘરની તુલસીને ફરીથી હરિયાળી બનાવી શકો છો. યોગ્ય કાળજી અને કુદરતી પોષણ સાથે, તમારી તુલસી ફરી એકવાર તમારા આંગણામાં મહેકી ઉઠશે.
આપણા આંગણામાં મહેકતો તુલસીનો છોડ માત્ર ધાર્મિક આસ્થાનું પ્રતીક નથી, પણ તે ઘરના વાતાવરણને શુદ્ધ કરતું એક જીવંત કવચ છે. હું માનું છું કે તુલસી એ 'જીવતી-જાગતી ઔષધિ' છે જે શરદી-ઉધરસ જેવા રોગોમાં રામબાણ ઈલાજ આપે છે. પરંતુ, જ્યારે આ પવિત્ર છોડ સુકાવા લાગે કે તેના પાંદડા ખરવા લાગે, ત્યારે મનમાં એક પ્રકારની 'નિરાશા' અને ચિંતા જન્મે છે. જો તમારી તુલસી પણ કરમાઈ રહી હોય, તો ગભરાશો નહીં; પ્રકૃતિ પાસે જ તેના દરેક પ્રશ્નનો ઉકેલ છે.
તુલસીનો છોડ કેમ સુકાઈ જાય છે? જાણો ઘણીવાર આપણે ખૂબ સ્નેહથી છોડ ઉછેરીએ છીએ, છતાં તે સુકાઈ જાય છે. તેના પાછળના મુખ્ય કારણો સમજવા જરૂરી છે:
વધુ પડતી જાળવણી : આપણે ભક્તિ ભાવમાં આવીને તુલસીને રોજ ઘણું પાણી ચઢાવીએ છીએ. વધુ પડતા પાણીને કારણે મૂળને ઓક્સિજન મળતો નથી અને તે સડવા લાગે છે. પરિણામે, છોડનો વિકાસ અટકી જાય છે.
બદલાતી મોસમનો પ્રહાર: તુલસી એક નાજુક છોડ છે. અચાનક બદલાતું તાપમાન કે શિયાળાની કાતિલ ઠંડી તેની સહનશક્તિની બહાર હોય છે, જેનાથી તે કરમાઈ જાય છે.
મંજરી (બીજ) ન ઉતારવા : આ એક મહત્વની 'પ્રો-ટિપ' છે. જ્યારે તુલસી પર મંજરી એટલે કે બીજ આવે છે, ત્યારે છોડને લાગે છે કે તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ થઈ ગયું છે. તે પોતાની બધી શક્તિ બીજ બનાવવામાં વાપરે છે અને નવા પાંદડા ઉગાડવાનું બંધ કરી દે છે. તેથી, સમયસર મંજરી ઉતારવી તેના આયુષ્ય માટે અનિવાર્ય છે.
રસોડાની આ એક વસ્તુ તમારી તુલસીમાં ફૂંકશે નવા પ્રાણ: તમારા રસોડામાં વપરાતી ચા-પત્તી તુલસી માટે શ્રેષ્ઠ નાસ્તો છે. પરંતુ સાવધાન! વપરાયેલી ચા-પત્તીને સીધી કુંડામાં ક્યારેય ન નાખવી. તેમાં રહેલી ખાંડ અને દૂધના અંશો કુંડામાં કીડીઓ અને ફૂગને આમંત્રણ આપી શકે છે. જેથી વપરાયેલી ચા-પત્તીને પાણીથી બરાબર ધોઈ લો જેથી બધી ખાંડ નીકળી જાય. ત્યારબાદ તેને તડકામાં બરાબર સૂકવીને પાવડર જેવી કરી લો. "ચાયપત્તીમાં નાઇટ્રોજન ભરપૂર માત્રામાં હોય છે, જે છોડની વૃદ્ધિને વેગ આપે છે અને પાંદડાને હરિયાણા બનાવે છે." આ કુદરતી ખાતરનો મહિનામાં માત્ર ૧ થી ૨ વાર ઉપયોગ કરવાથી તમારી તુલસીમાં નવી કૂંપળો ફૂટવા લાગશે અને પાંદડામાં જોમ આવશે.
લીમડાના પાનનો પાવડર: તમારા છોડનું 'નેચરલ પ્રોટેક્ટર' તુલસીના મૂળમાં ઘણીવાર ઝીણી જીવાત કે ફૂગ લાગી જાય છે જે આપણને નરી આંખે દેખાતી નથી. આ માટે લીમડો શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે. લીમડાના પાનને સૂકવીને બનાવેલો પાવડર મહિનામાં એકાદ વાર માટીમાં ભેળવવો જોઈએ. તે જંતુનાશક તરીકે કામ કરી છોડના મૂળને સુરક્ષિત રાખે છે, જેનાથી છોડ લાંબો સમય જીવંત રહે છે.
લાકડાની રાખ: શિયાળામાં જ્યારે ઝાકળ અને ઠંડી વધે ત્યારે તુલસીને સૌથી વધુ નુકસાન થાય છે. આ સમયે 'લાકડાની રાખ' જાદુઈ અસર કરે છે. રાખમાં પોટેશિયમ ભરપૂર હોય છે, જે છોડની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે. રાખનો મર્યાદિત ઉપયોગ માટીની ગુણવત્તા સુધારે છે અને ઠંડીના દિવસોમાં છોડને હૂંફ આપી પાંદડા ખરતા અટકાવે છે.
