Gold investment Tax rules : ગોલ્ડ, ETF કે બોન્ડ.. શેની ખરીદી અને વેચાણ પર લાગે છે સૌથી વધુ Tax ? જાણો A ટુ Z માહિતી
તાજેતરમાં સોનાના ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ વચ્ચે રોકાણકારો માટે ટેક્સ નિયમો સમજવા અનિવાર્ય છે. ફિઝિકલ ગોલ્ડ પર GST લાગે છે, જ્યારે પેપર ગોલ્ડ વધુ કાર્યક્ષમ છે.
તાજેતરમાં સોનાના બજારમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળ્યો છે. એક સમય એવો હતો જ્યારે સોનાનો ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ લગભગ 1.93 લાખ રૂપિયાની ઐતિહાસિક સપાટી સુધી પહોંચ્યો હતો, પરંતુ હવે તે ઘટીને અંદાજે 1.55 લાખ રૂપિયાની આસપાસ આવી ગયો છે. ભાવમાં આવેલા આ મોટા ફેરફારને કારણે અનેક રોકાણકારો સોનું ખરીદવા કે વેચવા માટે ઉત્સુક બન્યા છે.
પરંતુ એક નાણાકીય વ્યૂહરચનાકાર તરીકે મારી સલાહ છે કે સોનામાં રોકાણ કરવું કે તે વેચવું માત્ર નફા-નુકસાન સુધી સીમિત વિષય નથી. તેની પાછળ ટેક્સ સંબંધિત એક જટિલ વ્યવસ્થા જોડાયેલી છે. જો તમે આ ટેક્સના ગણિતને સમજીને નિર્ણય લેશો, તો જ તમારું રોકાણ ખરેખર લાભદાયક બની શકે.
સોનામાં રોકાણ વખતે ટેક્સની શરૂઆત ખરીદીના તબક્કાથી જ થાય છે. અહીં ફિઝિકલ ગોલ્ડ અને પેપર ગોલ્ડ વચ્ચે મોટો તફાવત જોવા મળે છે. જો તમે ફિઝિકલ ગોલ્ડ, જ્વેલરી અથવા ડિજિટલ ગોલ્ડ ખરીદો છો, તો તેની કુલ કિંમત પર 3 ટકા GST ચૂકવવો પડે છે. આ ઉપરાંત, દાગીના બનાવતી વખતે લાગતા મેકિંગ ચાર્જ પર અલગથી 5 ટકા GST વસૂલવામાં આવે છે. એટલે કે, ફિઝિકલ ગોલ્ડમાં રોકાણ કરતી વખતે શરૂઆતમાં જ અંદાજે 8 ટકા જેટલો વધારાનો ખર્ચ થાય છે. તેની સામે, ગોલ્ડ ETF, ગોલ્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અથવા સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ જેવી પેપર ગોલ્ડ સ્કીમોમાં રોકાણ કરો તો ખરીદી વખતે કોઈ GST લાગતો નથી. આ કારણે પેપર ગોલ્ડમાં એન્ટ્રી ખર્ચ શૂન્ય રહે છે, જે તેને વળતરની દ્રષ્ટિએ વધુ અસરકારક બનાવે છે. નોંધનીય છે કે વિદેશથી આયાત થતા સોનાં પર 6 ટકા કસ્ટમ ડ્યુટી પણ લાગુ પડે છે.
ફિઝિકલ ગોલ્ડમાં રોકાણ કરતી વખતે તમારે સમજવું જરૂરી છે કે 3 ટકા GST અને મેકિંગ ચાર્જને કારણે તમારું રોકાણ ત્યારે જ નફામાં આવશે જ્યારે સોનાના ભાવમાં ઓછામાં ઓછો 8 ટકા વધારો થાય. તેની સામે, પેપર ગોલ્ડ કોઈ એન્ટ્રી ટેક્સ વગર શરૂ થતું હોવાથી લાંબા ગાળે વધુ કાર્યક્ષમ વિકલ્પ બની શકે છે.
23 જુલાઈ, 2024 પછી લાગુ થયેલા નવા નિયમો અનુસાર, સોનામાં લાગતો ટેક્સ તેના હોલ્ડિંગ પીરિયડ પર આધાર રાખે છે. અગાઉ મળતો ઇન્ડેક્સેશનનો લાભ હવે હટાવી દેવામાં આવ્યો છે. ફિઝિકલ ગોલ્ડ અને ગોલ્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડને જો 24 મહિનાથી વધુ સમય સુધી રાખીને વેચવામાં આવે, તો તેને લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન ગણવામાં આવે છે અને નફા પર 12.5 ટકા ટેક્સ લાગે છે. જો 24 મહિના પહેલા વેચાણ થાય, તો તે શોર્ટ ટર્મ ગેઈન ગણાઈને તમારી આવકમાં ઉમેરાય છે અને તમારા ટેક્સ સ્લેબ મુજબ ટેક્સ વસૂલવામાં આવે છે. ગોલ્ડ ETF માટે હોલ્ડિંગ પીરિયડ માત્ર 12 મહિના છે. 12 મહિના બાદ વેચાણ પર 12.5 ટકા LTCG લાગુ પડે છે, તે પણ ઇન્ડેક્સેશન વગર.
ઇનકમ ટેક્સ એક્ટની કલમ 54F મુજબ, જો તમે સોનું વેચીને મળેલી સંપૂર્ણ રકમ નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં નવું રહેણાંક મકાન ખરીદવા માટે વાપરો છો, તો લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સમાંથી મુક્તિ મેળવી શકાય છે. સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ (SGB): નવા નિયમો પર ખાસ ધ્યાન આપો. બજેટ 2026 પછી સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડમાં રોકાણ કરનારાઓ માટે મહત્વનો ફેરફાર થયો છે. અગાઉ SGB મેચ્યોરિટી પર સંપૂર્ણપણે ટેક્સ ફ્રી હતા, પરંતુ હવે નિયમો બદલાઈ ગયા છે.
જો બોન્ડ સીધા RBI પાસેથી તેની પ્રાથમિક ઇશ્યુ દરમિયાન ખરીદવામાં આવ્યા હોય અને પૂરા 8 વર્ષ સુધી રાખવામાં આવે, તો જ મેચ્યોરિટી પર તે ટેક્સ ફ્રી રહેશે. પરંતુ જો આ બોન્ડ સ્ટોક એક્સચેન્જ કે સેકન્ડરી માર્કેટમાંથી ખરીદવામાં આવ્યા હોય, તો વેચાણ સમયે હોલ્ડિંગ પીરિયડ અનુસાર શોર્ટ ટર્મ અથવા લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ લાગશે. ભારતમાં વારસામાં અથવા વસિયત દ્વારા મળેલા સોનાં પર કોઈ સીધો ઇનહેરિટન્સ ટેક્સ લાગતો નથી. પરંતુ જ્યારે તમે આ સોનું વેચો છો, ત્યારે ટેક્સ લાગુ પડે છે.
આ સ્થિતિમાં ખરીદ કિંમત અને હોલ્ડિંગ પીરિયડ મૂળ માલિકના સમયથી ગણવામાં આવે છે. જો કુલ હોલ્ડિંગ સમય 24 મહિનાથી વધુ હોય, તો 12.5 ટકા LTCG લાગશે. જો ઓછો હોય, તો શોર્ટ ટર્મ ગેઈન તરીકે તમારા ટેક્સ સ્લેબ મુજબ ટેક્સ વસૂલવામાં આવશે. નજીકના સંબંધીઓ પાસેથી મળેલું સોનું સંપૂર્ણપણે ટેક્સ ફ્રી હોય છે. પરંતુ જો કોઈ બિન-સંબંધી વ્યક્તિ પાસેથી મળેલા સોનાની કુલ કિંમત એક નાણાકીય વર્ષમાં 50,000 રૂપિયાથી વધુ થાય, તો તે રકમ “અન્ય આવક” તરીકે ગણાઈને તમારા ટેક્સ સ્લેબ મુજબ ટેક્સપાત્ર બને છે.
