
IPL એટલે ભારતીયો માટે માત્ર રમત નહીં, પણ એક ઉત્સવ. અમદાવાદના નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમનો ગુંજતો નાદ હોય કે મુંબઈના વાનખેડેની ઈલેક્ટ્રિક ઉર્જા, દરેક ક્રિકેટ પ્રેમી પોતાના મનપસંદ સ્ટાર્સને લાઈવ રમતા જોવા આતુર હોય છે. જોકે આ વર્ષે આ રોમાંચ થોડો 'કોસ્ટલી' સાબિત થવાનો છે. જો તમે સ્ટેડિયમમાં જઈને મેચ જોવાનું આયોજન કરી રહ્યા હોવ, તો સાવધાન! નવા ટેક્સ નિયમો તમારા ગજવા પર મોટો કાપો મૂકવા તૈયાર છે.

40% GST નો ઝટકો : GST કાઉન્સિલના તાજેતરના નિર્ણયે મધ્યમ વર્ગના ક્રિકેટ ચાહકોને સ્તબ્ધ કરી દીધા છે. હવે IPL મેચની ટિકિટો પર સીધો 40 ટકા GST લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. એક નાણાકીય વિશ્લેષક તરીકે જોઈએ તો ટિકિટના મૂળ મૂલ્યના લગભગ અડધા ભાગ જેટલો ટેક્સ વસૂલવો એ અત્યંત ગંભીર બાબત છે. આટલો ઉંચો ટેક્સ દર સામાન્ય રીતે સ્પોર્ટ્સ ઇવેન્ટ્સમાં જોવા મળતો નથી, જે સીધી રીતે સામાન્ય માણસની ખર્ચવા લાયક આવક અને મધ્યમ વર્ગીય પરિવારોના 'બજેટનું સંતુલન' બગાડી શકે છે.

જીએસટી કાઉન્સિલના અહેવાલ મુજબ આ ફેરફાર અત્યંત પ્રભાવી છે: "આ વર્ષથી IPL મેચની ટિકિટ પર 40 ટકા GST લાગુ." રૂ. 3000 ની ટિકિટ હવે 4200માં જ્યારે આપણે 40 ટકા ટેક્સની વાત કરીએ છીએ, ત્યારે તે આંકડાકીય રીતે કેટલો મોટો વધારો છે તે સમજવું જરૂરી છે. સામાન્ય ચાહકો જે ટિકિટ ખરીદવા ટેવાયેલા છે, તેના ભાવમાં હવે મોંઘવારીનો સીધો માર જોવા મળશે. આ ગણિત પર એક નજર નાખો જૂનો અંદાજિત ભાવ: રૂ. 3000, નવો ભાવ (40% GST ઉમેર્યા બાદ) : રૂ. 4200, ટિકિટ દીઠ સીધો વધારો: રૂ. 1200

આમ, જે ટિકિટ પહેલા 3000 રૂપિયામાં મળતી હતી, તે હવે સીધી 4200 રૂપિયામાં પડશે. જો કોઈ પરિવાર સાથે મેચ જોવા જાય, તો આ વધારો હજારોમાં પહોંચી શકે છે, જે સ્ટેડિયમમાં જઈને મેચ જોવાની મજાને આર્થિક સજામાં ફેરવી શકે છે.

શા માટે આ વધારો? - મનોરંજનનો દરજ્જો : ઘણાના મનમાં પ્રશ્ન થાય કે આટલો મોટો ટેક્સ વધારો શા માટે? તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આઈપીએલ મેચોને હવે સ્પષ્ટપણે 'મનોરંજનની પ્રવૃત્તિ' (Entertainment Activity) ના દાયરામાં મૂકવામાં આવી છે. નવા નિર્દેશો મુજબ, આ ટેક્સ વધારો માત્ર ક્રિકેટ પૂરતો સીમિત નથી; ઓનલાઈન ગેમિંગ અને લોટરી જેવી પ્રવૃત્તિઓ પર પણ સમાન દરે ટેક્સ લાગશે.

અહીં એક વિરોધાભાસ અને નાણાકીય વિશ્લેષણ એ છે કે રમત પ્રત્યેના શુદ્ધ જૂનૂનને હવે 'કિસ્મત' આધારિત ઓનલાઈન ગેમિંગ અને લોટરી જેવી પ્રવૃત્તિઓની હરોળમાં મૂકી દેવામાં આવી છે. સ્પોર્ટ્સ રાઈટર તરીકે આ ચિંતાજનક છે; જે રમત ક્યારેક સામાન્ય જનતાનું અભિન્ન અંગ હતી, તે હવે ધીમે ધીમે એક 'પ્રીમિયમ લક્ઝરી સર્વિસ'માં પરિવર્તિત થઈ રહી હોય તેવું લાગે છે.

આ વર્ષની IPL ટેક્સના ભારણ હેઠળ દબાયેલી રહેશે. મનોરંજનના નવા ટેક્સ દરોએ લાઈવ સ્પોર્ટ્સના અનુભવને આર્થિક રીતે પડકારજનક બનાવી દીધો છે. ચાહકોએ હવે મેદાન પર જઈને પોતાની ટીમ માટે બૂમો પાડવા માટે ખિસ્સા વધુ ઢીલા કરવા પડશે. હવે સૌથી મોટો સવાલ એ ઉભો થાય છે કે, શું આ મોંઘી ટિકિટો છતાં સ્ટેડિયમ હાઉસફુલ રહેશે, કે પછી ચાહકો ઘરે બેસીને મેચ જોવાનું પસંદ કરશે? Photo credit: Social media
Published On - 2:38 pm, Wed, 18 February 26