
મજબૂત સિક્યોરિટી સિસ્ટમ અને કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ કરવા છતાં મોટી બેંકો સાયબર એટેકથી સંપૂર્ણપણે સલામત નથી. વીતેલા સોમવારે સામે આવેલા બેંક ઓફ બરોડા સાથે જોડાયેલા ડેટા લીકના કેસે ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે કોઈપણ મોટી બેંક કે કંપનીની સુરક્ષામાં સૌથી નબળી કડી માણસ અથવા તેનું ડિજિટલ એકાઉન્ટ બની શકે છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, આ કેસમાં હેકર્સે બેંકની સિસ્ટમને સીધી નિશાનો બનાવવાને બદલે બેંકના એક કર્મચારીના ઇમેઇલ એકાઉન્ટને પોતાનો રસ્તો બનાવ્યો હતો.
રિપોર્ટ્સમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે આશરે 1TB ડેટા ડાર્ક વેબ પર અપલોડ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે બેંકે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેની કોર બેંકિંગ સિસ્ટમ (CBS) પ્રભાવિત થઈ નથી અને ગ્રાહકોના બેંકિંગ વ્યવહારો સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે. છતાં પણ, આ ઘટનાએ બેંકિંગ સેક્ટરમાં ડેટા સુરક્ષાને લઈને નવી ચિંતાઓ ચોક્કસ ઊભી કરી છે.
સાયબર ક્રિમીનલ્સ અવારનવાર મોટી કંપનીઓ પર હુમલો કરવા માટે સીધા સર્વરને તોડવાનો પ્રયાસ નથી કરતા. તેના બદલે તેઓ કર્મચારીઓના ઇમેઇલ એકાઉન્ટ, પાસવર્ડ અથવા લોગિન ડિટેલ્સને નિશાનો બનાવે છે. આને ‘એમ્પ્લોયી ઇમેઇલ કોમ્પ્રોમાઇઝ’ (Employee Email Compromise) કહેવામાં આવે છે. બેંક ઓફ બરોડા કેસમાં પણ પ્રાથમિક માહિતી અનુસાર એક કર્મચારીનું ઇમેઇલ એકાઉન્ટ કોમ્પ્રોમાઇઝ થયું હતું, જેના દ્વારા એટેકર્સને કેટલાક ડેટા સુધી પહોંચ મળી હતી. જો કોઈ કર્મચારીના ઇમેઇલમાં સેન્સિટિવ ફાઇલો, રિપોર્ટ કે ઇન્ટરનલ ડોક્યુમેન્ટ્સ મોજૂદ હોય, તો એક નાનકડી સુરક્ષા ચૂક મોટું ડેટા સંકટ બની શકે છે.
ડાર્ક વેબ એ ઇન્ટરનેટનો એવો હિસ્સો છે જેને સામાન્ય બ્રાઉઝરથી એક્સેસ કરી શકાતો નથી. સાયબર અપરાધીઓ અવારનવાર ચોરી કરેલા ડેટાને વેચવા કે પબ્લિક કરવા માટે તેનો ઉપયોગ કરે છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, લીક થયેલા ડેટામાં બેંક સાથે જોડાયેલા ઘણા પ્રકારના ડોક્યુમેન્ટ્સ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં ગ્રાહકોની પર્સનલ માહિતી, ડોક્યુમેન્ટ્સ, લોન સંબંધિત રેકોર્ડ્સ અને કેટલીક ઇન્ટરનલ રિપોર્ટ્સ સામેલ હોવાની વાત કહેવાઈ રહી છે. જોકે બેંક અને તપાસ એજન્સીઓ હાલમાં આ ડેટાના કદ અને નુકસાનને સમજવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
ડેટા લીકનો મતલબ એ નથી કે કોઈ ગ્રાહકનું બેંક એકાઉન્ટ તરત જ ખાલી થઈ જશે. પૈસા ઉપાડવા માટે સામાન્ય રીતે OTP, PIN, પાસવર્ડ કે અન્ય સુરક્ષા સ્તરોની જરૂર પડે છે, પરંતુ અસલી ખતરો ફિશિંગ અને ઓનલાઇન ફ્રોડનો વધી જાય છે. જો અપરાધીઓ પાસે ગ્રાહકનું નામ, મોબાઇલ નંબર, બેંક સંબંધિત માહિતી કે અન્ય અંગત ડેટા પહોંચી જાય, તો તેઓ વધુ વિશ્વાસપાત્ર રીતે ફેક કોલ કે મેસેજ મોકલી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ સ્કેમર બેંક કર્મચારી બનીને કોલ કરી શકે છે અને ગ્રાહક પાસે OTP, UPI PIN કે ઇન્ટરનેટ બેંકિંગની માહિતી માગી શકે છે.
બેંક ઓફ બરોડા સહિત તમામ બેંક એકાઉન્ટ હોલ્ડર્સે સાવચેત રહેવાની જરૂર છે:
— Bank of Baroda (@bankofbaroda) July 27, 2026