US-Iran War : બોમ્બ, મિસાઇલ અને હથિયાર લઈને ઉડવા વાળું અમેરિકાનું B-52 બોમ્બર કેટલું ખતરનાક છે? શું ઈરાન પર હુમલો કરવાની કરી રહ્યું છે તૈયારી?

ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધતા તણાવ દરમિયાન અમેરિકાનું શક્તિશાળી બોમ્બર વિમાન B-52 ફરી ચર્ચામાં આવ્યું છે. અમેરિકા દ્વારા ત્રણ B-52H Stratofortress બોમ્બર વિમાનોને બ્રિટેનના RAF Fairford એરબેસ પર તૈનાત કરવામાં આવ્યા હોવાનું કહેવાય છે. ખાસ વાત એ છે કે આ વિમાનનો ઇતિહાસ ખૂબ જૂનો હોવા છતાં સતત અપગ્રેડ થવાને કારણે આજેય તે અમેરિકી વાયુસેનાની સૌથી અસરકારક લાંબા અંતરની હુમલાખોર ક્ષમતામાં ગણાય છે. ચાલો સમજીએ કે B-52 એટલું મહત્વપૂર્ણ કેમ માનવામાં આવે છે અને આધુનિક યુદ્ધમાં તેની શું ભૂમિકા છે.

સ્ટ્રેટેજિક બોમ્બર તરીકે મહત્વ

B-52H દુનિયાના સૌથી જૂના પરંતુ હજુ પણ સક્રિય સ્ટ્રેટેજિક બોમ્બર વિમાનોમાંનું એક છે. 1950ના દાયકામાં તેનો પહેલો મોડલ બનાવાયો હતો. સમયાંતરે તેમાં નવા રડાર, ઇલેક્ટ્રોનિક સિસ્ટમ અને આધુનિક હથિયાર સિસ્ટમ ઉમેરાતા રહ્યા છે. આ કારણસર તે હજુ પણ અમેરિકાની લાંબા અંતરની હવાઈ હુમલા ક્ષમતાનો મહત્વનો ભાગ છે.

લાંબી રેન્જ તેની મોટી તાકાત

આ વિમાન હજારો કિલોમીટર સુધી બિન-રીફ્યુઅલિંગ ઉડી શકે છે. જો હવામાં જ ફ્યુઅલ ભરી આપવામાં આવે તો તે દુનિયાના લગભગ કોઈપણ ભાગ સુધી પહોંચી શકે છે. આ કારણે અમેરિકા પોતાની જમીન કે સાથી દેશોના થોડા બેઝમાંથી જ આ વિમાન દ્વારા હુમલા ચલાવી શકે છે.

ભારે હથિયાર લઈ જવાની ક્ષમતા

B-52 એક જ મિશનમાં મોટી સંખ્યામાં બોમ્બ, ક્રૂઝ મિસાઇલ અને સ્ટેન્ડ-ઓફ હથિયારો લઈ જઈ શકે છે. આધુનિક ઓપરેશનમાં તેનો ઉપયોગ AGM-158 JASSM જેવી સ્ટીલ્થ ક્રૂઝ મિસાઇલ લોન્ચ કરવા માટે થાય છે. આવી મિસાઇલ દુશ્મનના એર ડિફેન્સ વિસ્તારમાં પ્રવેશ કર્યા વગર દૂરથી જ નિશાન ભેદી શકે છે.

મલ્ટી રોલ હુમલા માટે તૈયાર

આ વિમાન પરંપરાગત બોમ્બિંગ ઉપરાંત સમુદ્રી લક્ષ્યો, જમીન પરના સૈન્ય ઠેકાણા, માઇન લેયિંગ તેમજ પરમાણુ હુમલા જેવી વિવિધ કામગીરી માટે પણ ડિઝાઇન કરાયું છે. જરૂર પડે ત્યારે મોટા વિસ્તારમાં બોમ્બમારો કરવાની ક્ષમતા તેમાં છે.

સતત અપગ્રેડ થતું પ્લેટફોર્મ

ભલે B-52 નું મૂળ એરફ્રેમ જૂનું હોય, પરંતુ તેની અંદરના સિસ્ટમો સતત આધુનિક બનાવવામાં આવે છે. નવા એન્જિન, ડિજિટલ કોકપિટ અને અદ્યતન ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર સિસ્ટમ ઉમેરવાથી તેને આગામી દાયકાઓ સુધી ઉપયોગમાં રાખવાની યોજના છે.

માનસિક અને વ્યૂહાત્મક અસર

કોઈ વિસ્તારમાં B-52 ની હાજરી માત્ર સૈન્ય શક્તિ જ નહીં પરંતુ રાજકીય સંદેશ પણ આપે છે. તેનો અર્થ એ થાય છે કે અમેરિકા લાંબા સમય સુધી ભારે હવાઈ હુમલાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

RAF Fairford પર તૈનાતી

અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકાના નોર્થ ડકોટા રાજ્યના મિનોટ એર બેસથી આવેલા ત્રણ B-52H વિમાનોને બ્રિટેનના RAF Fairford બેસ પર તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. આ બેસમાંથી મિશન ચલાવવાથી લક્ષ્ય સુધીનું અંતર ઘટે છે અને દિવસમાં વધુ મિશન ઉડાવી શકાય છે.

ઈરાન સામે સંભવિત ભૂમિકા

ઈરાન પાસે મજબૂત એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ છે. આવી સ્થિતિમાં B-52 સામાન્ય રીતે સીધો અંદર જઈ બોમ્બમારો કરવાની જગ્યાએ દૂરથી ક્રૂઝ મિસાઇલ લોન્ચ કરે છે. આવી મિસાઇલ ઓછી રડાર ઓળખ સાથે નીચી ઊંચાઈએ ઉડીને ચોક્કસ લક્ષ્યોને નિશાન બનાવી શકે છે.

નૌસેનિક અને સૈન્ય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર હુમલા

જો મોટા પાયે હવાઈ હુમલો કરવાની જરૂર પડે તો B-52 એક જ મિશનમાં અનેક લક્ષ્યોને નિશાન બનાવી શકે છે. તેમાં નૌસેનિક બેસ, મિસાઇલ ફેક્ટરી, રડાર સ્ટેશન અને કમાન્ડ સેન્ટર જેવા મહત્વના સૈન્ય માળખાઓનો સમાવેશ થાય છે.

લાંબા યુદ્ધમાં પણ ઉપયોગી

જો યુદ્ધ લાંબા સમય સુધી ચાલે તો B-52 જેવા વિમાનો ખાસ ઉપયોગી સાબિત થાય છે. તેનું લોજિસ્ટિક નેટવર્ક મજબૂત છે અને અમેરિકા પાસે તેની પૂરતી સંખ્યા ઉપલબ્ધ છે, જેથી તેને રોટેશનમાં લાંબા સમય સુધી તૈનાત રાખી શકાય.

આજના સમયમાં પણ મહત્વ કેમ?

સ્ટીલ્થ બોમ્બર B-2 Spirit જેવી વિમાનો ખૂબ મોંઘી અને મર્યાદિત સંખ્યામાં છે. તેની સરખામણીએ B-52 ઓછા ખર્ચે લાંબા સમય સુધી સતત હુમલા માટે ઉપયોગી બને છે. તેથી મોટા પાયે સ્ટ્રાઈક અભિયાન માટે તે હજુ પણ વિશ્વસનીય પ્લેટફોર્મ માનવામાં આવે છે.

આધુનિક નેટવર્ક યુદ્ધનો ભાગ

આજના યુદ્ધમાં B-52 એકલો કામ કરતો નથી. તે હવાઈ ટૅન્કર, AWACS, ડ્રોન, ફાઇટર જેટ અને ગ્રાઉન્ડ ઇન્ટેલિજન્સ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલ હોય છે. રિયલ-ટાઈમ ડેટા લિંક દ્વારા લક્ષ્યો અપડેટ કરવામાં આવે છે અને મિસાઇલ માર્ગ નક્કી થાય છે.

કોઈ વિસ્તારમાં B-52 ની તૈનાતી માત્ર સૈન્ય કાર્યવાહી નહીં પરંતુ એક રાજકીય સંકેત પણ હોય છે. તે બતાવે છે કે અમેરિકા જરૂર પડે તો મોટા સ્તરે સૈન્ય કાર્યવાહી કરવા તૈયાર છે.