ભોજન કર્યા પછી તમને પણ એવું થાય છે કે “કુછ મીઠા” હો જાય! – ચાલો જાણીએ શું છે વૈજ્ઞાનિક કારણ

ઘણા લોકોએ જોયું હશે કે ભરપેટ ભોજન પછી પણ, તેઓ અચાનક કંઈક મીઠી વસ્તુની તીવ્ર ઇચ્છા થાય છે. આ આદત ફક્ત સ્વાદ વિશે નથી, પરંતુ શરીર અને મન વચ્ચેના જટિલ સંકલનનું પરિણામ છે. ભારતમાં, ભોજન પછી ગોળ, મીઠાઈ અથવા ગળ્યું ખાવાની પરંપરા બની ગઈ છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે બપોરના ભોજન પછી આપણને ગળ્યું ખાવાની ઇચ્છા કેમ થાય છે? શું તે શારીરિક જરૂરિયાત છે, મનની યુક્તિ છે કે આપણી આદતોનું પરિણામ છે?

આ લેખમાં, આપણે સરળ શબ્દોમાં સમજાવીશું કે વિજ્ઞાન આ વિશે શું કહે છે, હોર્મોન્સ અને બ્લડ સુગર કેવી રીતે ભૂમિકા ભજવે છે, અને સ્થાનિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને સ્વસ્થ રીતે આ ઇચ્છાને કેવી રીતે નિયંત્રિત કરવી.

આપણે મીઠાઈની ઇચ્છા કેમ કરીએ છીએ?

• બ્લડ સુગરનું ગેમ ?

બપોરના ભોજનમાં ઘણીવાર કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ (ભાત, બ્રેડ) હોય છે. ખાધા પછી, બ્લડ સુગર વધે છે, અને શરીર ઇન્સ્યુલિન મુક્ત કરે છે જેથી ખાંડ કોષોમાં પ્રવેશી શકે. ક્યારેક, ઇન્સ્યુલિન વધુ પડતું સક્રિય થઈ જાય છે, જેના કારણે બ્લડ સુગર ઝડપથી ઘટી જાય છે. મગજ આને ચેતવણી સંકેત તરીકે અર્થઘટન કરે છે અને તરત જ ઊર્જાનો સરળ સ્ત્રોત, એટલે કે ખાંડની શોધ કરે છે. આ જ કારણ છે કે આપણે ભોજનના 30-60 મિનિટ પછી ગળ્યું ખાવાની ઇચ્છા થાય છે.

શું કરવું: તમારા બપોરના ભોજનમાં પ્રોટીન (દાળ, દહીં, ચીઝ) અને ફાઇબર (શાકભાજી, સલાડ) વધારો. આનાથી ખાંડ ધીમે ધીમે છૂટી જશે અને ઇચ્છા ઓછી થશે.

• શું છે મગજની પ્રણાલી: મીઠાઈનો અર્થ ખુશી થાય છે?

ગળ્યું ખાવાથી મગજમાં ડોપામાઇન, એક ખુશીનો હોર્મોન મુક્ત થાય છે. જો બપોરના ભોજન પછી દરરોજ ગળ્યું ખાવામાં આવે છે, તો મગજ આ પેટર્ન શીખે છે. પછી, ભરેલું હોવા છતાં, આદતને કારણે પેટ ગળ્યું ખવાની ઝંખના કરે છે.

શું કરવું: આદત બદલો. મીઠાઈને બદલે, વરિયાળી, એલચી અથવા થોડો ગોળ અજમાવો.

પ્રોટીન અને ફાઇબરનો અભાવ

તમારા બપોરના ભોજનમાં શાકભાજી અને રિફાઇન્ડ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સનો અભાવ પેટને ઝડપથી ખાલી કરી શકે છે. પ્રોટીન અને ફાઇબર તૃપ્તિમાં વધારો કરે છે. તેમની ઉણપ ઘણીવાર મીઠાઈઓ માટે ઇચ્છા તરફ દોરી જાય છે.

શું કરવું: બને ત્યાં સુધી અડધી પ્લેટ શાકભાજી, એક વાટકી દાળ, દહીં અને આખા અનાજનો સમાવેશ કરો.

• તણાવ અને થાકની અસરો

તણાવ અથવા ઊંઘનો અભાવ શરીરમાં કોર્ટિસોલ હોર્મોન વધારે છે, જે ગળ્યું ખાવાની ઇચ્છાને વધારે છે. જો તમે બપોરે કામ પર દબાણ હેઠળ હોવ, તો કોઈ પણ મીઠાઈઓ તાત્કાલિક રાહત આપે છે.

શું કરવું: બપોરના ભોજન પછી, 5-10 મિનિટ ચાલવું અથવા વરિયાળી-ધાણાની ચા બનાવી ને પીવો. આ તણાવ ઘટાડી શકે છે અને ઈચ્છાઓને શાંત કરી શકે છે.

• સ્વાદ નું સંતુલન

ભારતીય ખોરાકમાં મીઠું અને મસાલા વધુ હોય છે. ઇચ્છાઓને સંતોષવા માટે, મગજમાં ગળ્યું ખાવાની ઇચ્છા ઉત્પન થયે છે. આ એક પ્રકારનું સ્વાદ સંતુલન કરે છે.

શું કરવું: ભોજન પછી, થોડી વરિયાળી ખાઓ, મીઠાઈની કોઈ કેન્ડી નહીં લેવું, પરંતુ શેકેલી વરિયાળી અથવા અજમો લો. આ સ્વાદને સંતુલિત કરશે.

• પાચન માટેની ટિપ્સ

આયુર્વેદ માને છે કે ભોજન પછી થોડી મીઠાશ પાચનશક્તિને શાંત કરે છે. પરંતુ જ્યારે માત્રા ખૂબ વધારે હોય ત્યારે સમસ્યાઓ ઊભી થાય છે.

શું કરવું: કોઈ પણ મીઠાઈના બદલે, ગોળ અથવા ખજૂરનો એક નાનો ટુકડો પૂરતો છે.

• ડિહાઇડ્રેશન

કેટલીકવાર શરીર પાણી માંગતું હોય છે, પરંતુ સંકેત મીઠાશની ઇચ્છાના સ્વરૂપમાં આવે છે. તેથી, જ્યારે પણ તમને કંઈક ગળ્યું ખાવાનું મન થાય, ત્યારે પહેલા એક ગ્લાસ પાણી પીવો.

શું કરવું: બપોરના ભોજન પછી 15-20 મિનિટ પછી એક ગ્લાસ નવશેકું પાણી પીવો.

• સૂક્ષ્મ પોષકતત્ત્વોની કમી

મેગ્નેશિયમ અને ક્રોમિયમ જેવા ખનિજોની કમી ગળ્યું ખાવાની ઈચ્છાને વધારી શકે છે. જો તમને વધુ પડતી ઈચ્છાઓનો અનુભવ થાય છે, તો સમજો કે તમારી પાસે સૂક્ષ્મ પોષકતત્ત્વોની પણ કમી હોઈ શકે છે.

શું કરવું: કોળાના બીજ, મગફળી, લીલા શાકભાજી અને આખા અનાજનો સમાવેશ કરો.

સૌથી સ્વસ્થ મીઠાઈ વિકલ્પો:

ફળો ખાવા જોઈએ જેમ કે (પપૈયું, સફરજન, જામફળ), દહીંમાં તજ પાઉડર નાખી ને ખાઓ, 1 -2 ખજૂર, કિસમિસ અને થોડી માત્રામાં ગોળનો સેવન કરવું.

લંચ પછી મીઠાઈની ઈચ્છાને માત્ર લોભ નથી, પરંતુ બ્લડ સુગર, હોર્મોન્સ, ટેવો અને પાચનનું મિશ્રણ છે. આ ઈચ્છાઓને સરળ ફેરફારો થી જેમ કે – સંતુલિત ભોજન, પૂરતું પાણી, હળવું ચાલવુ અને બીજા વિકલ્પો – દ્વારા નિયંત્રિત કરી શકાય છે.

ટ્રેન છૂટી ગયા પછી શું? બીજી ટ્રેનમાં જઈ શકાય કે રિફંડ મળશે! જાણો સંપૂર્ણ માહિતી, વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો