
રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની પેટા કંપની ‘સ્ટ્રેન્ડ લાઇફ સાયન્સેસ’ (Strand Life Sciences) ને લોહીની એક સામાન્ય તપાસ દ્વારા શરૂઆતના તબક્કામાં જ કેન્સર શોધી કાઢતી હાઇલી એડવાન્સ ટેકનિક માટે ભારતીય પેટન્ટ મળી ગયો છે. કંપનીનો દાવો છે કે આ AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) આધારિત પ્લેટફોર્મ સેલ-ફ્રી ડીએનએ (cfDNA) એનાલિસિસની મદદથી કેન્સરની શરૂઆતી ઓળખ કરવાની સાથે-સાથે એ પણ જણાવી શકે છે કે કેન્સર શરીરના કયા ભાગમાંથી શરૂ થયું છે.
કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, આ પેટન્ટ ધરાવતા પ્લેટફોર્મમાં હાઇ-ક્વોલિટી જીનોમ સિક્વન્સિંગ, કડક ક્વોલિટી કંટ્રોલ, મિથાઇલેશન અને ફ્રેગમેન્ટોમિક ફીચર એનાલિસિસની સાથે મશીન લર્નિંગ ટેકનિકનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આની મદદથી માત્ર એક બ્લડ સેમ્પલના આધારે કેન્સરની શરૂઆતી સ્ટેજ પર જ ખબર પડી શકે છે.
સ્ટ્રેન્ડ લાઇફ સાયન્સેસે જણાવ્યું કે કેન્સર થવા પર આખા જીનોમમાં મિથાઇલેશન પેટર્નમાં ફેરફાર આવે છે. કંપનીની આ નવી ટેકનિકની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે જીનોમ સિક્વન્સિંગ દ્વારા આ મિથાઇલેશન પેટર્નને ખૂબ જ ઓછી ભૂલ સાથે ઓળખી શકે છે. આનાથી શરૂઆતના તબક્કામાં કેન્સર શોધી કાઢવાની સંવેદનશીલતા (Sensitivity) વધી જાય છે.
કંપનીના જણાવ્યા મુજબ, ભારતમાં દર વર્ષે 15 લાખથી વધુ કેન્સરના નવા કેસો આવવાનું અનુમાન છે. મોટી સંખ્યામાં દર્દીઓમાં આ બીમારીની ખબર ત્યારે પડે છે જ્યારે કેન્સર એડવાન્સ સ્ટેજમાં પહોંચી ગયું હોય છે. આવા કેસોમાં સારવારના વિકલ્પો મર્યાદિત થઈ જાય છે અને દર્દીના સાજા થવાની સંભાવના પણ ઘટી જાય છે. કંપનીનું માનવું છે કે શરૂઆતના સ્તરે જ કેન્સરની ઓળખ થવાથી સારવાર સમયસર શરૂ કરી શકાશે, જેનાથી દર્દીઓને વધુ સારા પરિણામો મળવાની શક્યતા વધશે.
સ્ટ્રેન્ડ લાઇફ સાયન્સેસનું કહેવું છે કે વર્તમાન સમયમાં કેન્સર સ્ક્રીનિંગ માત્ર અમુક પસંદગીના કેન્સર સુધી જ મર્યાદિત છે અને તેને મોટા પાયે લાગુ કરવું સરળ નથી. પરંતુ જીનોમ સિક્વન્સિંગનો ખર્ચ સતત ઓછો થવાને કારણે ભવિષ્યમાં આ ટેકનિક દ્વારા કોઈ વધારાનું સ્થાનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવ્યા વિના પણ મોટા પાયે કેન્સરની શરૂઆતી તપાસ શક્ય બની શકે છે.
સ્ટ્રેન્ડ લાઇફ સાયન્સેસના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર (CEO) એ જણાવ્યું કે ભારતમાં કેન્સર ઝડપથી એક મોટી જાહેર આરોગ્ય પડકાર બની રહ્યું છે. આ પેટન્ટ વૈજ્ઞાનિક રીતે મજબૂત અને AI-સક્ષમ લિક્વિડ બાયોપ્સી ટેકનિક વિકસાવવા માટેની કંપનીની પ્રતિબદ્ધતાને દર્શાવે છે. તેમનું કહેવું છે કે આ ટેકનિક કેન્સરની સચોટ, મોટા પાયે અને સરળતાથી ઉપલબ્ધ સ્ક્રીનિંગની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થઈ શકે છે.
આ નવા પેટન્ટ સાથે સ્ટ્રેન્ડ લાઇફ સાયન્સેસનું લિક્વિડ બાયોપ્સી અને પ્રિસિઝન ઓન્કોલોજીના ક્ષેત્રમાં બૌદ્ધિક સંપદા (Intellectual Property) પોર્ટફોલિયો વધુ મજબૂત બન્યો છે. કંપની ભવિષ્યમાં AI આધારિત મોલેક્યુલર ટેકનિકો દ્વારા કેન્સરની શરૂઆતી ઓળખ અને બહેતર સારવાર સાથે જોડાયેલા ઉકેલો વિકસાવવાનું કામ ચાલુ રાખશે.
અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે, સ્ટ્રેન્ડ લાઇફ સાયન્સેસ એ રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ (RIL) ની પેટા કંપની છે અને તેની શરૂઆત ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ સાયન્સ (IISc), બેંગલુરુના એક સ્પિન-ઓફ તરીકે થઈ હતી. આ કંપની જીનોમિક્સ આધારિત રિસર્ચ, ડાયગ્નોસ્ટિક્સ, બાયોઇન્ફોર્મેટિક્સ અને પ્રિસિઝન મેડિસિનના ક્ષેત્રમાં કામ કરે છે.