
પાટણ જિલ્લાનો વઢિયાર પંથક વર્ષોથી બિનપિયત ચણાની ખેતી માટે જાણીતો છે. અહીંની જમીનની ખાસિયત એ છે કે ચોમાસા દરમિયાન ભરાયેલા પાણીના કારણે જમીનમાં લાંબો સમય ભેજ સંગ્રહાયેલો રહે છે. આ કુદરતી ભેજને કારણે ચણાના પાકને વધારાના પાણી કે સિંચાઈની જરૂર પડતી નથી, જે ખેડૂતોનો ખેતી ખર્ચ અને મહેનત બંને બચાવે છે.
સ્થાનિક ખેડૂત પાટણ જિલ્લાના વઢિયાર પંથકમાં ચણાની ખેતી ખેડૂતો માટે ‘ગોલ્ડન ક્રોપ’ સાબિત થઈ રહી છે. મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર, જો બજારમાં ચણાનો સરેરાશ ભાવ ₹1000 પ્રતિ મણ રહે, તો એક વીઘા જમીનમાંથી આશરે ₹25,000 સુધીની આવક મેળવી શકાય છે. ખેતીનો ખર્ચ કાઢ્યા પછી પણ ખેડૂતોને સીધો 50 ટકા જેટલો ચોખ્ખો નફો મળે છે. આ જ કારણ છે કે નાના અને મધ્યમ વર્ગના ખેડૂતો માટે આ પાક આજીવિકાનું મુખ્ય સાધન બન્યો છે.
વઢિયાર પંથકના નાયકા, કુવારદ, બિલિયા, સામી અને તુવાડ જેવા અનેક ગામોમાં હજારો વીઘા જમીન પર ચણાનું વાવેતર થાય છે. અહીંના ખેડૂતો મુખ્યત્વે દેશી ચણાની જાતો પસંદ કરે છે, જેમાં ‘નંબર 3’, ‘નંબર 4’ અને ‘નંબર 7’ જેવી જાતો લોકપ્રિય છે. આમાં પણ ‘નંબર ૩’ જાત સૌથી વધુ ઉત્પાદન આપતી હોવાથી ખેડૂતોમાં તે પ્રથમ પસંદગી છે.
ચણા એક એવો પાક છે જેને બહુ સાચવણીની જરૂર હોતી નથી. જોકે, પાક તૈયાર થાય ત્યારે પોપટા ખાવા આવતા પક્ષીઓથી રક્ષણ મેળવવા માટે ખેડૂતોએ દેખરેખ રાખવી પડે છે. સામાન્ય રીતે એક વીઘામાંથી 15 થી 25 મણ જેટલું ઉત્પાદન મળે છે, જે જમીનની ગુણવત્તા અને હવામાન પર આધારિત હોય છે. ખેડૂતો પોતાનો માલ મોટાભાગે સરકારી ટેકાના ભાવે અથવા ખુલ્લા બજારમાં વેચીને સારો નફો મેળવે છે.
ચણાની મોસમમાં માત્ર સુકા ચણા જ નહીં, પરંતુ ખેતરોમાં તૈયાર થતા તાજા ‘લીલા ચણા’ (પોપટા) ખરીદવા માટે પણ લોકો ઉમટી પડે છે. પાટણના હાઈવે અને ગામડાઓની સડકો પર ટ્રકોમાં ભરાયેલા ચણાના ઢગલા આ પંથકની સમૃદ્ધિની ગવાહી આપે છે. આમ, ઓછા ખર્ચે અને કુદરતી રીતે થતી આ ખેતી પાટણના ખેડૂતો માટે આર્થિક ઉન્નતિનો માર્ગ મોકળો કરી રહી છે.