8th Pay Commission : આ સિક્રેટ ફોર્મ્યુલા અને સીધો ₹69,000 સુધી વધશે ન્યૂનતમ બેઝિક પગાર, જાણો

કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે 8મા પગાર પંચને લઈને મહત્વપૂર્ણ ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. અત્યાર સુધી ઘણા લોકો એવું માનતા હતા કે નવા પગાર પંચમાં પગાર વધારો મુખ્યત્વે મોંઘવારી ભથ્થા (DA) અને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર પર આધારિત રહેશે. પરંતુ હકીકતમાં એક એવો મહત્વપૂર્ણ ફોર્મ્યુલા પણ છે, જે કર્મચારીઓના લઘુત્તમ મૂળ પગારમાં મોટો વધારો કરી શકે છે.

હાલમાં ચાલી રહેલી બેઠકોમાં કર્મચારી સંગઠનોએ સરકાર સમક્ષ ‘ફેમિલી યુનિટ ફોર્મ્યુલા’માં ફેરફાર કરવાની માંગણી કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે વધતી મોંઘવારી, બાળકોના શિક્ષણનો ખર્ચ, આરોગ્ય સેવાઓ અને પરિવારની અન્ય જવાબદારીઓને ધ્યાનમાં લેતા હાલની વ્યવસ્થા હવે સમયોચિત રહી નથી.

શું છે ‘ફેમિલી યુનિટ ફોર્મ્યુલા’?

દરેક પગાર પંચ કર્મચારીઓ માટે લઘુત્તમ પગાર નક્કી કરતી વખતે એ બાબતનો વિચાર કરે છે કે એક સામાન્ય પરિવારને સન્માનપૂર્ણ જીવન જીવવા માટે કેટલી આવકની જરૂર છે. આમાં ખોરાક, કપડાં, રહેઠાણ અને અન્ય મૂળભૂત જરૂરિયાતોના ખર્ચનો સમાવેશ થાય છે.

ભારતમાં લઘુત્તમ વેતન નક્કી કરવા માટે લાંબા સમયથી ‘એક્રોયડ ફોર્મ્યુલા’નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ ફોર્મ્યુલા પરિવારના મૂળભૂત ખર્ચના આધારે વેતનની ગણતરી કરે છે.

હાલની વ્યવસ્થા શું કહે છે?

વર્તમાનમાં સરકાર એક કર્મચારીના પરિવારને ત્રણ એકમ તરીકે ગણાવે છે. એટલે કે કર્મચારી, જીવનસાથી અને બાળકોને ધ્યાનમાં રાખીને લઘુત્તમ વેતન નક્કી કરવામાં આવે છે.

પરંતુ કર્મચારી સંગઠનોનું કહેવું છે કે આજના સમયમાં પરિવારોની જવાબદારીઓ વધી ગઈ છે. ખાસ કરીને વૃદ્ધ માતા-પિતાની સંભાળ અને તેમની આરોગ્ય સંબંધિત જરૂરિયાતોને પણ ધ્યાનમાં લેવાની જરૂર છે.

3 એકમની જગ્યાએ 5 એકમની માંગ

નેશનલ કાઉન્સિલ ઓફ જોઈન્ટ કન્સલ્ટેટિવ મશીનરી (NC-JCM) એ 8મા પગાર પંચ સમક્ષ પરિવારની વ્યાખ્યા બદલવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે.

પ્રસ્તાવ મુજબ પરિવારના એકમોની ગણતરી આ રીતે કરવામાં આવે:

• કર્મચારી: 1 એકમ
• જીવનસાથી: 1 એકમ
• બે બાળકો: 0.8 એકમ પ્રતિ બાળક (કુલ 1.6)
• આશ્રિત માતા-પિતા: 0.8 એકમ

આ રીતે કુલ 5.2 એકમ થાય છે, જેને ગોળ કરીને 5 એકમ ગણવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. કર્મચારી સંગઠનોનું માનવું છે કે આ ગણતરી આજના પરિવારની વાસ્તવિક જરૂરિયાતોને વધુ સારી રીતે પ્રતિબિંબિત કરે છે.

લઘુત્તમ મૂળ પગાર ₹69,000 કરવાની માંગ

NC-JCM દ્વારા રજૂ કરાયેલા મેમોરેન્ડમ અનુસાર જો 5 એકમના પરિવાર માટે ખોરાક, રહેઠાણ, શિક્ષણ, આરોગ્ય સેવા અને પરિવહન જેવા તમામ ખર્ચનો સમાવેશ કરવામાં આવે તો હાલના લઘુત્તમ પગારમાં નોંધપાત્ર વધારો જરૂરી બને છે.

આ જ ગણતરીના આધારે કર્મચારી પક્ષે દલીલ કરી છે કે લઘુત્તમ મૂળ પગાર ₹18,000ના બદલે વધારીને ₹69,000 કરવામાં આવવો જોઈએ.

ફિટમેન્ટ ફેક્ટર પર પણ પડશે અસર

જો લઘુત્તમ મૂળ પગાર ₹69,000 નક્કી કરવામાં આવે તો ફિટમેન્ટ ફેક્ટરમાં પણ મોટો વધારો કરવો પડશે. કર્મચારી સંગઠનોના અંદાજ મુજબ આ સ્થિતિમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લગભગ 3.83 સુધી પહોંચી શકે છે.

તેના કારણે માત્ર મૂળ પગાર જ નહીં, પરંતુ મોંઘવારી ભથ્થું, અન્ય ભથ્થાં, ગ્રેચ્યુઇટી, પેન્શન અને કુલ વેતન માળખા પર પણ સીધી અસર પડશે.

1.1 કરોડથી વધુ લોકોને મળી શકે લાભ

8મા પગાર પંચની રચનાની જાહેરાત 3 નવેમ્બર, 2025ના રોજ કરવામાં આવી હતી. ભારતમાં સામાન્ય રીતે દર 10 વર્ષે નવો પગાર પંચ રચવામાં આવે છે.

જો કર્મચારી સંગઠનો દ્વારા રજૂ કરાયેલા આ સૂચનો સ્વીકારવામાં આવે, તો કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ, પેન્શનરો અને તેમના પરિવાર સહિત 1.1 કરોડથી વધુ લોકોને તેનો સીધો લાભ મળી શકે છે.

હાલ માટે આ તમામ સૂચનો ચર્ચા અને વિચારણા હેઠળ છે. અંતિમ નિર્ણય 8મા પગાર પંચની ભલામણો અને સરકારની મંજૂરી બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.

જલ્દી આવશે મુકેશ અંબાણીના Jioનો સૌથી મોટો IPO, કંપનીની AGM માં લેવાશે મોટો નિર્ણય