BJP: પહેલા બહુમતિ અને પછી જ્ઞાતિવાદી રાજકારણ બન્યુ ભાજપની મજબુરી, ચૂંટણી પહેલા જાણો કયા રાજ્યનાં CM બદલાઈ શકે છે

BJP: ભારતીય જનતા પાર્ટીએ ઘણા રાજ્યોમાં બિન-પ્રમુખ જાતિના નેતાઓને મુખ્યમંત્રી પદ સોંપ્યું છે, પરંતુ તાજેતરના ફેરફારોને જોતા એવું લાગે છે કે ભાજપનું હૃદય પરિવર્તન થયું છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વિધાનસભાની ચુંટણી પહેલા જ પક્ષ દ્વારા મુખ્યમંત્રીનું પરિવર્તન દર્શાવે છે કે પક્ષે જાતિના પ્રમુખને મહત્વ આપીને પોતાની વ્યૂહરચના બદલી છે અને આ જ કારણ છે કે જે રાજ્યોમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી છે, ત્યાં પ્રબળ જાતિ ચૂંટણી પહેલા લોકોના ચહેરા મુખ્યમંત્રીની ખુરશી પર બેસવા માટે બનાવવામાં આવ્યા હતા. 

ઉત્તરાખંડ અને કર્ણાટક પછી, સૌથી તાજેતરનું ઉદાહરણ ગુજરાતનું છે, જ્યાં ભાજપે બહુમતી અને પ્રબળ પાટીદાર સમાજની માગ સામે ઝૂકીને મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણીને પદ પરથી દૂર કર્યા અને ભૂપેન્દ્ર પટેલને નવા મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા. જો કે, ભાજપ બિન-પ્રમુખ જાતિના નેતાઓને મુખ્યમંત્રી તરીકે પસંદ કરવા માટે જાણીતું છે. પછી ભલે તે હરિયાણાના મુખ્યમંત્રી મનોહર લાલ હોય કે મહારાષ્ટ્રના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ.

આ બંને નેતાઓને નરેન્દ્ર મોદી-અમિત શાહના નેતૃત્વમાં જાટ અને મરાઠા સમુદાયની બહારથી પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. જેમાંથી ખટ્ટર હજુ પણ મુખ્યમંત્રી પદ પર બેઠા છે, જોકે રાજકીય કોરિડોરમાં ઘણી ચર્ચા છે કે 2024 માં યોજાનારી હરિયાણા વિધાનસભાની ચૂંટણી પહેલા ભાજપ મુખ્યમંત્રી બદલી શકે છે અને ગુજરાતની તર્જ પર, એક જ્ઞાતિ સમુદાયનો અગ્રણી ચહેરો પણ છે રાજ્યના મુખ્યમંત્રી બનાવી શકાય છે. જો કે, આ પણ માત્ર એક અટકળ છે.

2016 માં પાટીદારો વિરૂદ્ધમાં જઈને CMની પસંદગી કરી

2016 માં, જ્યારે પાટીદાર આંદોલન ચરમસીમા પર હતું, ત્યારે ભાજપે રૂપાણી નામના જૈનને ચૂંટીને એક મજબૂત સંદેશ આપ્યો હતો. આ પ્રથમ વખત હતું જ્યારે આ સમુદાયનો કોઈ સભ્ય મુખ્યમંત્રી બન્યા હતા. તે જ સમયે, 2017 ની ચૂંટણીમાં પટેલ નેતાઓ સહિત અનેક દાવેદારોના દાવા છતાં, ભાજપે રૂપાણીને, જે બિન-જાતિમાંથી આવે છે, મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા. આ તે સમય હતો જ્યારે વિધાનસભામાં ભાજપના સભ્યોની સંખ્યા પણ ઘટી હતી. 2012 ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં 115 બેઠકો જીતનાર ભાજપ 2017 માં 16 બેઠકોના નુકશાન સાથે માત્ર 99 બેઠકો જીતી શકી હતી. જો કે, હવે 2022 માં યોજાનારી ચૂંટણી પહેલા ભાજપે રૂપાણીને બદલે ભૂપેન્દ્ર પટેલને મુખ્યમંત્રી તરીકે પસંદ કર્યા છે.

ભાજપ ચૂંટણીની મજબૂરીઓને ટાળી શકતું નથી

આ પરિવર્તન સાથે, ભાજપના નેતાઓએ સ્વીકાર્યું કે ભૂપેન્દ્ર પટેલની નિમણુક સૂચવે છે કે મોદી સત્તામાં હોવા છતાં, ભાજપ ચૂંટણીની મજબૂરીઓને ટાળી શકતું નથી. જોકે, નવા મુખ્યમંત્રીની ચૂંટણીમાં પણ પીએમ મોદીએ પોતાની સ્ટાઇલની છાપ છોડી દીધી છે, તેમણે અન્ય મોટા અને અનુભવી પટેલ નેતાઓના નામ બાયપાસ કરીને ફરી એકવાર સૌને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા છે અને પ્રથમ વખત ધારાસભ્ય બનવાનો ચહેરો પસંદ કર્યો છે. 

ઉત્તરાખંડમાં રાવતની વિદાય પણ એક ઉદાહરણ છે

અગાઉ, ઉત્તરાખંડમાં, ભાજપે રાજ્યના બંને પક્ષના જૂથો અને આરએસએસના દબાણમાં ત્રિવેન્દ્ર સિંહ રાવતને મુખ્યમંત્રી પદેથી હટાવી દીધા હતા, એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે 4 મહિનામાં મુખ્યમંત્રીનું કામ અને કામગીરી સારી નથી. રાવતની જગ્યાએ અન્ય ઠાકુર પુષ્કર સિંહ ધામી આવ્યા, જે પક્ષના ગઢમાંથી આવે છે. કર્ણાટકના રાજકારણમાં પણ કંઈક આવું જ જોવા મળ્યું હતું.

ચાર વખત ત્યાં સીએમ રહી ચૂકેલા બીએસ યેદિયુરપ્પાને દિલ્હીના દબાણ હેઠળ તેમના પદ પરથી હટવું પડ્યું. જો કે, અહીં ભાજપે તેમના સમુદાયનો વિરોધ કરવાની હિંમત કરી ન હતી, તમામ અટકળો છતાં, ભાજપે યેદિયુરપ્પાની જગ્યાએ લિંગાયત સમુદાયમાંથી બસવરાજ બોમ્માઈને પસંદ કર્યા. તેમના પિતા એસ.આર. બોમ્માઇ કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી પણ રહી ચૂક્યા છે.

2014 માં પાર્ટીએ ઘણા પ્રયોગો કર્યા, હવે બદલાવની જરૂર છે

2014 માં સત્તા પર આવ્યા પછી, મોદી-શાહની આગેવાનીવાળી ભાજપે ‘પ્રયોગ’ તરીકે પ્રબળ જાતિઓમાંથી બહારના મુખ્યમંત્રીઓ પસંદ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. આ તે સમય હતો જ્યારે મોદી તેમની લોકપ્રિયતાની ટોચ પર હતા અને તેમને અજેય પણ માનવામાં આવતા હતા. પક્ષે બિન-પ્રબળ જાતિના નેતાઓ પસંદ કરીને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો હતો કે પક્ષને પ્રબળ જાતિઓ સાથે જૂના સંબંધો બાંધવાની જરૂર નથી લાગતી. આ જ કારણ હતું કે મહારાષ્ટ્રમાં બ્રાહ્મણ અને બિન-મરાઠા હોવા છતાં, મહારાષ્ટ્રમાં ફડણવીસ મુખ્યમંત્રી બન્યા, ખટ્ટરે બિન-જાટ હોવા છતાં હરિયાણામાં મુખ્યમંત્રી તરીકેનો હોદ્દો સંભાળ્યો, જ્યારે બિન-આદિવાસી રઘુબર દાસને બનાવવામાં આવ્યા. ઝારખંડમાં મુખ્યમંત્રી.

મહારાષ્ટ્ર અને ઝારખંડમાં પ્રયોગ નિષ્ફળ ગયો, હરિયાણામાં પણ ભય

જો કે, ત્યારથી ભાજપને મહારાષ્ટ્ર અને ઝારખંડની ચૂંટણીમાં હારનો સામનો કરવો પડ્યો છે અને નવી રચાયેલી જનનાયક જનતા પાર્ટીની મદદથી હરિયાણામાં સરકારને બચાવવામાં સફળ રહી છે. ખટ્ટર વિધાનસભાની ચૂંટણીથી દબાણ હેઠળ હતા અને હવે ખેડૂતોના આંદોલને તેમની ચિંતામાં વધારો કર્યો છે. આ જ કારણ છે કે હરિયાણામાં મુખ્યમંત્રી બદલવાની અટકળો પણ તેજ થઈ ગઈ છે. 

ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ મુજબ, ભાજપના બે વરિષ્ઠ નેતાઓએ સ્વીકાર્યું કે પક્ષ પર મોટી જાતિઓ અને સમુદાયોની અવગણના ન કરવા દબાણ છે જે મોટી સંખ્યામાં સમર્થન મેળવે છે. પાર્ટીનું કેન્દ્રીય નેતૃત્વ અન્ય રાજ્યોમાં રાજ્ય એકમોના દબાણ હેઠળ પણ આવી શકે છે. તાજેતરના સમયમાં, બદલાતા મુખ્યમંત્રીઓની ઘટનાઓ અન્ય રાજ્યોમાં પણ નારાજ નેતાઓને પ્રોત્સાહિત કરશે.

રાજનીતિને નજીકથી જોનારા લોકોનું કહેવું છે કે ઉત્તર પ્રદેશમાં નાયબ મુખ્યમંત્રી કેશવ પ્રસાદ મૌર્યને મુખ્યમંત્રી બનાવવાની માંગને વેગ મળી શકે છે. તે ઓબીસીમાંથી આવે છે અને પાર્ટી આ ઓબીસીને આકર્ષવા માટે આઘાતજનક નિર્ણય લઈ શકે છે. જોકે, મંગળવારે ઉત્તરપ્રદેશના અલીગ inમાં આપેલા સંબોધનમાં પીએમ મોદીએ યોગી આદિત્યનાથના મુખ્યમંત્રી તરીકે વખાણ કર્યા હતા.

 આ માત્ર અનુમાન છે. આ સિવાય મધ્યપ્રદેશમાં પાર્ટીનો એક પ્રભાવશાળી જુથ પણ શિવરાજ સિંહ ચૌહાણની બદલી માટે આગ્રહ કરી રહ્યો છે. જો કે, પક્ષ અહીં ફેરફાર કરશે કે નહીં, સમય કહેશે.