ઈન્ટરનેટ પર ‘I’m Not A Robot’ પર શા માટે ક્લિક કરવું પડે છે? Google કેવી રીતે ઓળખે છે માણસ અને રોબોટ વચ્ચેનો ફરક?
જો તમે ઇન્ટરનેટ બ્રાઉઝ કરતી વખતે 'I'm Not A Robot' પર ક્લિક કર્યું હોય, તો તમને કદાચ વિચાર આવ્યો હશે કે શું રોબોટ્સ તેના પર ક્લિક કરી શકતા નથી. જવાબ એ છે કે ઇન્ટરનેટ પરના બોટ્સ તેના પર ક્લિક કરે છે. પરંતુ ગૂગલ તેમના ક્લિકિંગ પેટર્નના આધારે ઓળખી શકે છે કે સંદેશ માનવી છે કે બોટ.

જો તમે ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરો છો, તો તમે કદાચ કોઈ સમયે ‘I’m Not A Robot’ સંદેશ પર ક્લિક કર્યું હશે. આવી સ્થિતિમાં તમારા મનમાં પ્રશ્ન ઊભો થયો હશે કે શું રોબોટ કે મશીન આ ‘I’m Not A Robot’ પર ક્લિક કરી શકે છે? હકીકતમાં, ઘણા ઇન્ટરનેટ યુઝર્સઓ ‘I’m Not A Robot’ બટનનું મહત્વ સમજી શકતા નથી. તમે તેને ઇન્ટરનેટના વોચડોગ તરીકે વિચારી શકો છો. જેને CAPTCHA અથવા reCAPTCHA કહેવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ માણસો અને બોટ્સ વચ્ચે તફાવત કરવા માટે થાય છે અને કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામ્સ અથવા બોટ્સને સાયબર છેતરપિંડી કરતા અટકાવે છે.
શા માટે ‘I’m Not A Robot’ પર ક્લિક કરવું પડે છે?
- ઘણા લોકો ભૂલથી ધારે છે કે ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરતી વખતે તેઓ જે I’m Not A Robot સંદેશ જુએ છે તે ઇન્ટરનેટ અથવા વેબસાઇટની ખામી છે. આ ખરેખર એક કેપ્ચા (Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart) છે.
- ઈન્ટરનેટ પર હેકર્સ અને સ્પેમર્સ ઓટોમેટેડ બોટ્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે. આવા બોટ્સનો ઉપયોગ મોટા પ્રમાણમાં નકલી એકાઉન્ટ બનાવવા, સ્પામ ફેલાવવા અથવા વેબસાઇટની સેવાઓનો દુરુપયોગ કરવા માટે થઈ શકે છે. CAPTCHA/reCAPTCHA આવા દુરુપયોગ સામે સુરક્ષાનું એક સ્તર પૂરું પાડે છે.
- ઉદાહરણ તરીકે, આ નકલી એકાઉન્ટ્સ આપમેળે રેલવે ટિકિટો અથવા કોન્સર્ટ ટિકિટો બુક કરી શકે છે અને વેબસાઇટના સર્વરને સંપૂર્ણપણે ક્રેશ કરી શકે છે. પરિણામે સામાન્ય લોકો માટે ઉપલબ્ધ ઓનલાઈન સેવાઓ તેમના સુધી પહોંચતી નથી.
- આ જ કારણ છે કે ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરતી વખતે આપણે ઘણીવાર I’m Not A Robot સંદેશાઓ પર ક્લિક કરીને સાબિત કરવું પડે છે કે આપણે માણસ છે, રોબોટ નથી. જોકે, એ સમજવું પણ રસપ્રદ છે કે ગૂગલ એક જ ક્લિકથી કેવી રીતે નક્કી કરે છે કે ક્લિક કરનાર માનવ છે કે બોટ.
શું રોબોટ ‘I’m Not A Robot’ પર ક્લિક કરી શકતો નથી?
- ઓટોમેટેડ બોટ્સ, અથવા સ્પામર્સ અને હેકર્સ દ્વારા બનાવેલા પ્રોગ્રામ્સ, ઇન્ટરનેટ પર સક્રિય હોય છે. આ પ્રોગ્રામ્સ I’m Not A Robot સંદેશાઓ પર ક્લિક કરી શકે છે. જોકે ગૂગલ ક્લિક પેટર્નના આધારે ક્લિકને ઓળખ કરી શકે છે.
- હકીકતમાં, જ્યારે કોઈ માનવ I’m Not A Robot સંદેશ પર ક્લિક કરવા માટે માઉસ કર્સર ખસેડે છે ત્યારે પોઇન્ટર સ્ક્રીન પર સીધી રેખાને અનુસરતો નથી. પોઇન્ટર સહેજ ખસે છે. વાઇબ્રેટ થાય છે. ત્યારબાદ I’m Not A Robot સંદેશ સુધી પહોંચે છે અને પછી ક્લિક કરે છે.
- જો કોઈ બોટ I’m Not A Robot સંદેશ પર ક્લિક કરે છે તો પોઇન્ટર સીધી રેખામાં ફરે છે અને I’m Not A Robot પર ક્લિક કરે છે. માનવ માટે આ રીતે I’m Not A Robot પર ક્લિક કરવું અશક્ય છે.
- વધુમાં સ્ક્રીન જોયા પછી માણસ ચેકબોક્સ સુધી પહોંચવામાં થોડી મિલિસેકન્ડ લે છે જ્યારે પ્રોગ્રામ કરેલા બોટ્સ પેજ લોડ થતાં જ તરત જ ક્લિક કરે છે. આ જ કારણ છે કે ગૂગલ ફક્ત એક ક્લિકથી વેબસાઇટ વિઝિટર બોટ છે કે માનવ છે તે ઓળખી શકે છે.
બેકગ્રાઉન્ડ રિસ્ક એનાલિસિસથી મળે છે મદદ
‘I’m Not A Robot’ પર ક્લિક કરતી વખતે reCAPTCHAનું સિસ્ટમ બેકગ્રાઉન્ડમાં યુઝરની ઇન્ટરેક્શન અને અન્ય સંકેતોનું વિશ્લેષણ કરે છે. Google નું reCAPTCHA ટેક્નોલોજી advanced risk analysis નો ઉપયોગ કરીને માણસ અને બોટ વચ્ચે તફાવત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. કેટલાક reCAPTCHA વર્ઝન તો યુઝરને કોઈ પડકાર આપ્યા વિના જ રિસ્ક સ્કોરના આધારે નિર્ણય લેવામાં મદદ કરી શકે છે.
જ્યારે Googleને ખાતરી ન થાય…
આ બધી પદ્ધતિઓ પછી પણ એવી પરિસ્થિતિઓ છે જ્યાં Google પુષ્ટિ કરી શકતું નથી કે ‘I’m Not A Robot’ સંદેશ પર કોણે ક્લિક કર્યું. આવી પરિસ્થિતિઓમાં યુઝર્સને ફોટો પઝલ ઉકેલવાનું કહેવામાં આવે છે. આ પઝલમાં, યુઝર્સને વિવિધ ફોટામાં ટ્રાફિક લાઇટ, બસ અથવા રોડ ક્રોસિંગ ઓળખવાનું કહેવામાં આવે છે. માણસો આ ફોટામાં છુપાયેલા તત્વોને ઓળખી શકે છે. જ્યારે બોટ માટે છબીઓને ડીકોડ કરવી અશક્ય છે.
