ભારતમાં લીધો ‘ટર્મ ઈન્સ્યોરન્સ’ અને નેપાળમાં થયું ‘મૃત્યુ’, શું પરિવારને મળશે ‘વીમાના પૈસા’?
નેપાળ એ ભારતીય પ્રવાસીઓ માટેનું એક લોકપ્રિય પાડોશી ગંતવ્ય સ્થાન છે. એવામાં કોઈપણ કુદરતી આપત્તિ કે હોનારત વખતે જો વિદેશની ધરતી પર કોઈ ભારતીય નાગરિકનું મૃત્યુ થાય કે તેઓ ગુમ થઈ જાય, ત્યારે પરિવાર સામે કાનૂની અને નાણાકીય જટિલતા ઊભી થાય છે. આવા કિસ્સામાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ થાય છે કે, શું ભારતમાં લેવામાં આવેલી ટર્મ ઈન્સ્યોરન્સ પોલિસી વિદેશમાં થયેલા મૃત્યુ કે ગુમ થવાના કિસ્સામાં કવરેજ પૂરું પાડે છે કે નહીં?
ભારતના પ્રવાસીઓ માટે નેપાળ હંમેશાં એક પસંદગીનું પાડોશી ગંતવ્ય રહ્યું છે. જો કે, કુદરતી આપત્તિ કે અચાનક આવેલ પૂર જેવી હોનારતમાં જ્યારે વિદેશી ધરતી પર કોઈ ભારતીય નાગરિકનો જીવ જતો રહે છે અથવા તો તે ગુમ થઈ જાય છે, ત્યારે તેમના પરિવાર સામે એક મોટો કાનૂની અને નાણાકીય પ્રશ્ન ઊભો થાય છે. લોકો અવારનવાર એ વિચારવા લાગે છે કે, ભારતમાં ખરીદવામાં આવેલી ટર્મ ઈન્સ્યોરન્સ પોલિસીના પૈસા શું વિદેશમાં થયેલા મૃત્યુના કિસ્સામાં નોમિનીને મળી શકશે કે નહીં?
વીમા નિયમો અનુસાર, કોઈ પોલિસીધારકનું મૃત્યુ ભારતની બહાર થયું છે, તો તેનો ટર્મ ઈન્સ્યોરન્સ ક્લેમ રદ થઈ જતો નથી. મોટાભાગની ભારતીય ટર્મ ઈન્સ્યોરન્સ પોલિસી ગ્લોબલ કવરેજ (Global Coverage) પ્રદાન કરે છે. આમાં પોલિસીધારકનું મૃત્યુ દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણામાં થાય, નોમિની સમ એશ્યોર્ડ (વીમા રકમ) મેળવવા માટે હકદાર હોય છે. જો કે, વિદેશમાં થયેલા મૃત્યુના કિસ્સાઓમાં ક્લેમની પ્રક્રિયા થોડી અલગ અને કડક બની જાય છે. આ માટે વીમા કંપનીને મૃત્યુની પ્રામાણિકતા અને કારણની પુષ્ટિ કરવા માટે સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલું મૃત્યુ પ્રમાણપત્ર (Death Certificate), પોલીસ રિપોર્ટ, મૃતકનો પાસપોર્ટ અને નોમિનીના ઓળખપત્ર જેવા વધારાના દસ્તાવેજોના એટેસ્ટેશનની જરૂર પડે છે.
સૌથી જટિલ પરિસ્થિતિ ત્યારે ઊભી થાય છે, જ્યારે કુદરતી આપત્તિમાં વ્યક્તિ ગુમ થઈ જાય છે અને તેનો મૃતદેહ મળી શકતો નથી. સામાન્ય રીતે ભારતીય કાયદા (ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ) હેઠળ કોઈ પણ ગુમ થયેલ વ્યક્તિને કાનૂની રીતે મૃત જાહેર કરવા માટે 7 વર્ષની લાંબી રાહ જોવી પડે છે. જો કે, ભીષણ આપત્તિઓના કિસ્સામાં આ નિયમ હંમેશા અડચણ બનતો નથી. આવી કટોકટીની પરિસ્થિતિઓમાં સરકાર અને વીમા નિયામક (IRDAI) ખાસ માર્ગદર્શિકા બહાર પાડે છે. આ હેઠળ સત્તાવાર મિસિંગ લિસ્ટ, સ્થાનિક દૂતાવાસ (Indian Embassy) ના રિપોર્ટ અને વહીવટી રેકોર્ડના આધારે 7 વર્ષની રાહ જોયા વગર પણ ક્લેમની પ્રક્રિયાનો ઝડપી નિકાલ કરી શકાય છે.
જો આવી કોઈ દુઃખદ ઘટના ઘટે છે, તો નોમિનીએ વિલંબ કર્યા વગર કેટલાક મહત્વપૂર્ણ પગલાં ભરવા જોઈએ. સૌથી પહેલા સ્થાનિક પોલીસ અથવા આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળમાં મિસિંગ રિપોર્ટ નોંધાવવો જોઈએ અને કાઠમંડુ સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસનો સંપર્ક સાધવો જોઈએ. આ સાથે જ તુરંત પોતાની વીમા કંપનીને ઘટનાની જાણ કરીને જરૂરી પ્રાથમિક કાગળ જમા કરાવી દેવા જોઈએ, જેથી ક્લેમ ફાઈલ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ શકે.
ક્લેમ મળવામાં કોઈ પણ પ્રકારની અડચણથી બચવા માટે એ અત્યંત જરૂરી છે કે, ઘટના સમયે પોલિસી ચાલુ (Active) હોય. જો પ્રીમિયમ ન ભરવાના કારણે પોલિસી લેપ્સ થઈ ગઈ હોય અથવા વીમો લેતી વખતે કોઈ ગંભીર તબીબી માહિતી છુપાવવામાં આવી હોય, તો વીમા કંપની ક્લેમ રદ કરી શકે છે. આથી, પોલિસીની શરતો ધ્યાનથી વાંચવી અને તમામ સત્તાવાર દસ્તાવેજો સુરક્ષિત રાખવા ખૂબ જ જરૂરી છે.
Published On - 1:22 pm, Sun, 30 August 26
