
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)એ રેપો રેટમાં 0.25 ટકાનો વધારો કરીને તેને 5.50 ટકા કર્યો છે. રિઝર્વ બેંકના આ નિર્ણય બાદ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD)માં રોકાણ કરનારા લોકોમાં ફરી એકવાર સારા વ્યાજ દરની આશા જાગી છે. ખાસ કરીને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી FD પર પ્રમાણમાં ઓછું વળતર મેળવી રહેલા રોકાણકારો માટે રેપો રેટમાં વધારો મહત્વનો બની શકે છે.

RBIની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની ત્રણ દિવસીય બેઠક બાદ બુધવાર, 7 ઓક્ટોબરે રેપો રેટ વધારવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. રેપો રેટ 5.25 ટકાથી વધીને 5.50 ટકા થયો છે. ફેબ્રુઆરી 2023 બાદ પહેલી વખત RBIએ રેપો રેટમાં વધારો કર્યો છે. અગાઉના સમયગાળામાં રેપો રેટમાં ઘટાડો અથવા તેને યથાવત રાખવાની સ્થિતિ જોવા મળી હતી. રેપો રેટમાં વધારા પાછળ ફુગાવાના જોખમને પણ એક મહત્વપૂર્ણ કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને વૈશ્વિક સ્તરે વ્યાજદરની સ્થિતિને કારણે મોંઘવારી અંગે ચિંતા વધી છે. આવી સ્થિતિમાં RBI દ્વારા નાણાકીય નીતિમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.

રેપો રેટ વધ્યો એટલે બેંકો તરત જ FDના વ્યાજ દરોમાં વધારો કરે તે જરૂરી નથી. નિષ્ણાતોના મતે, બેંકો પોતાની લિક્વિડિટી અને ફંડની જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને આગામી કેટલાક દિવસો અથવા અઠવાડિયામાં FDના દરોમાં ફેરફાર કરી શકે છે. RBIના નિર્ણય બાદ NBFC ક્ષેત્રની બજાજ ફાઇનાન્સે FDના વ્યાજ દરોમાં 0.40 ટકા સુધીનો વધારો કર્યો છે. આ પગલાથી અન્ય બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ પર પણ થાપણો આકર્ષવા માટે વ્યાજ દર વધારવાનું દબાણ વધી શકે છે. બેંકો માટે થાપણો વધારવી હાલ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. જ્યારે લોનની માંગ વધારે હોય અને ડિપોઝિટની વૃદ્ધિ તેની સરખામણીએ ધીમી રહે, ત્યારે બેંકો નવી મૂડી મેળવવા માટે FD પર વધુ આકર્ષક વ્યાજ ઓફર કરી શકે છે.

હાલની FD પર રોકાણ કરનારા લોકોને તરત કોઈ ફેરફાર કરવાની જરૂર નથી, કારણ કે FD બુક કરતી વખતે નક્કી થયેલો વ્યાજ દર સામાન્ય રીતે સમગ્ર મુદત દરમિયાન લાગુ રહે છે. જોકે, નવી FD શરૂ કરનાર અથવા જૂની FDનું રિન્યૂઅલ કરાવનાર રોકાણકારો માટે આગામી સમયમાં બેંકોના નવા દરો પર નજર રાખવી ઉપયોગી બની શકે છે.

નિષ્ણાતો આવા સમયમાં FD લેડરિંગ સ્ટ્રેટેજી અપનાવવાની સલાહ આપે છે. એટલે કે, સંપૂર્ણ રકમ એક જ FDમાં રોકવાને બદલે તેને અલગ-અલગ મુદતની અનેક FDમાં વહેંચવી. આ રીતે અલગ-અલગ સમયે FD મેચ્યોર થશે અને તે સમયે ઉપલબ્ધ નવા વ્યાજ દર પ્રમાણે ફરી રોકાણ કરવાની તક મળશે.

આથી રેપો રેટમાં 0.25 ટકાનો વધારો FD રોકાણકારો માટે વ્યાજ દરોમાં સુધારાની શક્યતા ઊભી કરે છે. જોકે, બેંકો ક્યારે અને કેટલો વધારો કરશે તે તેમની લિક્વિડિટી અને ડિપોઝિટની જરૂરિયાત પર આધારિત રહેશે. રોકાણકારોએ કોઈ નિર્ણય લેતા પહેલાં અલગ-અલગ બેંકોના નવા FD દરોની સરખામણી કરવી જરૂરી છે.