History of city name : પાલનપુરના નામ પાછળનો શું છે ઈતિહાસ ? જાણો આખી વાર્તા
પાલનપુર, ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં સ્થિત બનાસકાંઠા જિલ્લાના એક મહત્વપૂર્ણ શહેર અને નગરપાલિકા છે. આ નગર બનાસકાંઠા જિલ્લાનું તેમજ પાલનપુર તાલુકાનું પ્રશાસકીય કેન્દ્ર તરીકે ઓળખાય છે.
ઈતિહાસ અનુસાર, પાલનપુરને પ્રાચીન સમયમાં પ્રહલાદન પાટણ અથવા પ્રહલાદનપુરા તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું. માન્યતા છે કે આ નગરના સ્થાપક ચંદ્રાવતીના પરમાર વંશીય ધારાવર્ષદેવ પરમારના ભાઈ પ્રહલાદનદેવ હતા, જેઓએ ઈ.સ. 1184માં અહીં વસાહત સ્થાપી હતી. કેટલાક મત અનુસાર, તેની સ્થાપના વિક્રમ સંવતની શરૂઆત (ઈ.સ. પૂર્વે 57)થી આશરે બે સદી અગાઉ થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે. બાદમાં, ચૌદમી સદીમાં પાલનશી ચૌહાણે આ વસાહતને પુનઃજીવિત કરી અને તેને હાલનું નામ "પાલનપુર" મળ્યું. બીજી પરંપરાગત માન્યતા મુજબ, આ શહેર પાલ પરમાર દ્વારા સ્થાપવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે તેમના ભાઈ જગદેવે નજીકનું જગાણા ગામ વસાવ્યું હતું. (Credits: - Wikipedia)
માન્યતા મુજબ, પાલનપુરની સ્થાપના પરમાર વંશના પ્રહલાદન નામના રાજપૂત દ્વારા થઈ હતી. કહેવામાં આવે છે કે માઉન્ટ આબુના શાસકે તેમના ભાઈને ભેટ સ્વરૂપે આપેલો વિસ્તાર પ્રહલાદનને મળ્યો હતો, જેને કારણે આ નગરનું પ્રારંભિક નામ પ્રહલાદનપુર પડ્યું. જૈન સાહિત્યમાં પણ પાલનપુરનો ઉલ્લેખ પ્રહલાદનપુર તરીકે કરવામાં આવ્યો છે. બાદના સમયમાં આ નગર બ્રિટિશ શાસન હેઠળ સામેલ થયું. (Credits: - Wikipedia)
એક સમય હતો જ્યારે પાલનપુર શહેરની આસપાસ મજબૂત કિલ્લો બનાવવામાં આવ્યો હતો, જેમાં સાત પ્રવેશદ્વાર હતાં. આજકાલ તેમાંના માત્ર મીરાં દરવાજા જ સંપૂર્ણ સ્વરૂપે અસ્તિત્વમાં છે. તે સમયગાળામાં શહેરમાં આવવા-જવા માટે લોકો આ દરવાજાઓનો જ ઉપયોગ કરતા હતા. એવી માન્યતા પણ છે કે સોલંકી વંશના શાસક સિદ્ધરાજ જયસિંહનો જન્મ પાલનપુરમાં થયો હતો. (Credits: - Wikipedia)
પાલનપુર ક્યારેક અફઘાન લોહાની (હેતાણી અથવા બિહારી પઠાણ) વંશના શાસકોની રાજધાની રહી હતી. તેમના પૂર્વ ઇતિહાસ વિશે વિશેષ માહિતી ઉપલબ્ધ નથી, પરંતુ માનવામાં આવે છે કે તેઓ 16મી સદીથી ભારતમાં સ્થાયી થયા હતા. કથાઓ મુજબ, આ કુટુંબના વડાએ મોગલ સમ્રાટ અકબરની સગી બહેન સાથે વિવાહ કર્યા હતા અને દહેજરૂપે પાલનપુર તેમજ આસપાસનો વિસ્તાર પ્રાપ્ત કર્યો હતો. (Credits: - Wikipedia)
ઔરંગઝેબ પછીના રાજકીય અશાંતિના સમયમાં 18મી સદીમાં પાલનપુરનું મહત્વ વધ્યું, પરંતુ થોડા જ સમયમાં મરાઠાઓએ આ વિસ્તાર કબજે કર્યો. અંતે, 1817માં લોહાની શાસકોએ બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીની અધિનતા સ્વીકારી.
ભારતને 1947માં સ્વતંત્રતા મળ્યા બાદ, 1949માં પાલનપુર રાજ્ય બૃહદ મુંબઈમાં સામેલ થયું. ત્યારબાદ ગુજરાત રાજ્યની રચના થતાં પાલનપુર ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક બન્યું. ( આ માહિતી વિવિધ ઐતિહાસિક તથ્યો અને સંશોધનો પર આધારિત છે. વિગતવાર માહિતી માટે, ઇતિહાસના પ્રમાણભૂત ગ્રંથો અને સંશોધનોનો અભ્યાસ કરવો ઉચિત રહેશે.) (Credits: - Wikipedia)
Published On - 6:16 pm, Wed, 3 September 25
