કાનુની સવાલ : ભારતમાં વિમાનને હાઇજેક કરવાનો પ્રયાસ મોંઘો પડી શકે છે, જાણો કેટલી સજા અને ભારતના કાયદા શું છે
ક્યાંય પણ flydubai જેવી પ્લેન હાઈજેક કરવું અથવા કરવાનો પ્રયાસ કરવા પર દુનિયામાં મોટો ગુનો છે. ભારતમાં પણ આના માટે અલગથી એન્ટી હાઈજેકિંગ કાનુન બનાવવામાં આવ્યો છે.
હાલમાં જે રીતે ઈઝરાયલ જઈ રહેલી flydubaiના વિમાનને હાઈજેક કરવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યો હતો. તે ઘટના ખુબ જ ગંભીર માનવામાં આવી રહી છે. વિમાનને હાઈજેકિંગ કરવું ભારતમાં કાનુની રીતે એક મોટો ગુનો માનવામાં આવ્યો છે. આ માટે અલગથી વિશેષ કાનુન પણ બનાવવામાં આવ્યો છે.
તેની ગંભીરતાથી જોતા સૌથી પહેલા Anti-Hijacking Act 1982 બનાવવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ1982માં એન્ટી-હાઈજેકિંગ એક્ટ લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. બાદમાં, તેની જોગવાઈઓ વધુ કડક કરવામાં આવી અને એન્ટી-હાઈજેકિંગ એક્ટ, 2016 લાગુ કરવામાં આવ્યો, જે 5 જુલાઈ 2017થી દેશમાં અમલમાં છે.
આ કાયદો માત્ર વિમાન હાઇજેક કરવાને જ નહીં, પરંતુ હાઇજેક કરવાની ધમકી આપવા, પ્રયાસ કરવા અને ઉશ્કેરવા જેવા કાર્યોને પણ ગુનાહિત બનાવે છે.
Plane Hijacking એટલે કે, સરળ ભાષામાં કહીએ તો વિમાનનું અપહરણ કરવું તેવો થાય છે. જો કોઈ વ્યક્તિ અથવા ગ્રુપ ઉડી રહેલી ફ્લાઈટને જબરદસ્તી, ધમકી અથવા કોઈ ટેકનિકલ રીતે પોતાના કબ્જામાં કરી લે છે. તો ભારતમાં પ્લેન હાઈજેકને રોકવા માટે અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો લાગુ કરવા માટે (Aircraft Hijacking )હાઇજેકિંગ વિરોધી કાયદો, 2016 સંસદ દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ કાયદાએ 1982 ના જૂના કાયદાનું સ્થાન લીધું.
કલમ 4 માં અપહરણ માટે સજા નિર્ધારિત છે. જો અપહરણના પરિણામે બંધક, સુરક્ષા ગાર્ડ, પોલીસ અધિકારી અથવા ગુનામાં સામેલ ન હોય તેવી વ્યક્તિનું સીધું મૃત્યુ થાય છે, તો કાયદામાં મૃત્યુદંડની જોગવાઈ છે.
અન્ય કિસ્સાઓમાં, ગુનેગારને આજીવન કેદની સજા થઈ શકે છે, તેમજ ગુનેગારની સ્થાવર અને જંગમ મિલકત પણ પોલીસ દ્વારા જપ્ત કરી શકાય છે.
એન્ટી-હાઇજેકિંગ એક્ટનું અધિકારક્ષેત્ર ભારતની સરહદો સુધી મર્યાદિત નથી. કલમ 7 હેઠળ, ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં, ભારતની બહાર કરવામાં આવેલા હાઇજેકિંગ ગુનાના આરોપી પર ભારતમાં કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, ભારતીય વિમાન, ભારતીય નાગરિક અથવા ભારતમાં હાજર રહેલા આરોપીને લગતી પરિસ્થિતિઓ કાયદા હેઠળ અધિકારક્ષેત્ર મર્યાદાઓ બનાવી શકે છે. આ જોગવાઈનો હેતુ આંતરરાષ્ટ્રીય હાઇજેકિંગના કેસોમાં ભારતીય કાનૂની કાર્યવાહીનો અવકાશ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )
