કાનુની સવાલ: પત્ની પાસેથી ઘર ખર્ચનો હિસાબ માંગવો ગુનો છે કે નહીં, શું કહે છે કાયદો?
પતિ-પત્ની ઘણીવાર ઘણા મુદ્દાઓ પર ઝઘડો કરે છે. ક્યારેક ઘરના ખર્ચનો હિસાબ માંગવાથી પણ ઉગ્ર દલીલ થઈ શકે છે. આવા જ એક વિવાદમાં એક મહિલાએ તેના પતિ વિરુદ્ધ કેસ દાખલ કર્યો. પ્રશ્ન એ છે કે શું પત્ની પાસેથી હિસાબ માંગવો એ ગુનો છે?
શું પત્ની પાસેથી ઘરના ખર્ચનો હિસાબ માંગવો અથવા યાદી કે એક્સેલ શીટ બનાવવી એ ક્રૂરતા છે? શું આ પતિ સામે કલમ 498A જેવા ગંભીર ફોજદારી કેસ માટેનો આધાર હોઈ શકે છે? સુપ્રીમ કોર્ટે આ મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન પર સ્પષ્ટ અને વ્યાપક ચુકાદો આપ્યો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ફક્ત ખર્ચનો હિસાબ માંગવો, પત્ની પર નાણાકીય નિયંત્રણ રાખવું અથવા તેને ખર્ચનો રેકોર્ડ રાખવાની ફરજ પાડવી એ ગુનાહિત ક્રૂરતા નથી, સિવાય કે તે પત્નીને માનસિક અથવા શારીરિક નુકસાન પહોંચાડે તેવું સાબિત થાય.
આ નિર્ણય 19 ડિસેમ્બર, 2025ના રોજ ન્યાયાધીશ બી.વી. નાગરત્ન અને એ. મહાદેવનની બેન્ચ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો. કોર્ટે પતિ સામે દાખલ કરાયેલા 498A કેસને ફગાવી દીધો હતો. પતિ અને પત્ની યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં કામ કરતા સોફ્ટવેર એન્જિનિયર હતા. તેમણે 2016માં લગ્ન કર્યા હતા અને 2019માં તેમને એક પુત્ર થયો હતો.
વિવાદ બાદ પત્ની બાળક સાથે ભારત પરત ફરી અને હવે તેના પતિ સાથે રહી નહીં. જાન્યુઆરી 2022માં પતિએ તેને કાનૂની નોટિસ મોકલી, જેમાં તેને તેની સાથે રહેવાની માગ કરી. થોડા દિવસો પછી પત્નીએ તેના પતિ અને તેના પરિવાર સામે 498A અને દહેજ ઉત્પીડનનો કેસ દાખલ કર્યો.
પત્નીએ આરોપ લગાવ્યો કે તેના પતિએ ખર્ચનો સંપૂર્ણ હિસાબ માંગ્યો, એક્સેલ શીટમાં ખર્ચ લખવાનું કહ્યું અને તેના માતાપિતાને પૈસા મોકલ્યા. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન તેને ભાવનાત્મક ટેકો પણ નહોતો આપ્યો અને તેના વજનમાં વધારા અંગે તેની મજાક ઉડાવી હતી. આ આરોપોના આધારે, પત્નીએ તેના પતિ વિરુદ્ધ કેસ દાખલ કર્યો.
જોકે સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે આ આરોપો લગ્નજીવનમાં રોજિંદા સંઘર્ષો સમાન છે, ગુનાહિત ક્રૂરતા નહીં. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે પતિનું નાણાકીય વર્ચસ્વ અથવા નોંધપાત્ર માનસિક કે શારીરિક નુકસાન વિના ખર્ચનો હિસાબ માંગવો એ ક્રૂરતા ગણી શકાય નહીં. કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું હતું કે ભારતમાં પુરુષો ઘણીવાર ઘરમાં નાણાકીય નિયંત્રણ કરે છે, પરંતુ આ ફોજદારી ગુનો નથી.
કોઈ પુરાવા નથી, આરોપો સામાન્ય: સુપ્રીમ કોર્ટે પત્નીના આરોપોને સામાન્ય અને કોઈ નક્કર ઘટના કે પુરાવા વિના ગણાવ્યા. દહેજની માંગણીનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ કોઈ તારીખ, ઘટના કે પુરાવા આપવામાં આવ્યા ન હતા. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે કલમ 498A જેવા કાયદાનો ઉપયોગ વ્યક્તિગત દુશ્મનાવટ અથવા વ્યક્તિગત દુશ્મનાવટનો ઉકેલ લાવવા માટે થઈ શકતો નથી. પતિનું વર્તન ખોટું હોઈ શકે છે, પરંતુ ગુનાહિત નહીં. કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે પતિનું વર્તન અસંવેદનશીલ કે ખોટું હોઈ શકે છે, પરંતુ દરેક ખોટું વર્તન ગુનાહિત ક્રૂરતા નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે FIR અને પતિ સામે દાખલ કરાયેલ કેસ સંપૂર્ણપણે રદ કર્યો.
Published On - 10:04 am, Mon, 12 January 26
