Jio IPO આવી રહ્યો છે… 100% એલોટમેન્ટની ગેરંટી? શેર મેળવવાની સંભાવના 10 ગણી વધારવાનું સિક્રેટ જાણો
દેશના સૌથી મોટા જિયો પ્લેટફોર્મ્સ (Jio Platforms) ના IPO માં જો તમે પણ રોકાણ કરીને શેર મેળવવાની તક વધારવા માંગો છો, તો માત્ર અરજી કરી દેવી જ પૂરતી નથી. સફળતાપૂર્વક એલોટમેન્ટ મેળવવા માટે યોગ્ય કેટેગરીની પસંદગી અને નિયમો જાણવા ખૂબ જ જરૂરી છે.
જો તમે જિયો પ્લેટફોર્મ્સના IPO માં રોકાણ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છો, તો ફક્ત અરજી સબમિટ કરવી જ પૂરતી નથી. રોકાણકારોએ એ પણ સમજવું પડશે કે, તેઓ કઈ કેટેગરીમાં અરજી કરી શકે છે? શેરહોલ્ડર અને કર્મચારી કોટા કોને મળશે? એક PAN થી કેટલી અરજીઓ કરી શકાશે અને શેર ન મળવા પર પૈસા ક્યારે પાછા મળશે? જો કે, IPO માં અરજી કરવાની રીત અને એલોટમેન્ટના નિયમો સમજીને રોકાણકારો ભૂલોથી બચી શકે છે.
IPO માં રોકાણકારોને મુખ્યત્વે ત્રણ કેટેગરીમાં વહેંચવામાં આવે છે. પહેલી કેટેગરી રિટેલ ઇન્ડિવિજ્યુઅલ ઇન્વેસ્ટર્સ (RII) ની છે. તેમાં મેનબોર્ડ IPO માં 2 લાખ રૂપિયા સુધીની બોલી લગાવનાર રોકાણકારો આવે છે. જિયો પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, એક લોટની કિંમત 13,428 રૂપિયા છે અને રિટેલ કેટેગરીમાં વધુમાં વધુ 14 લોટ સુધી અરજી કરી શકાય છે. બીજી કેટેગરી નોન-ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (NII) ની છે. તેમાં 2 લાખ રૂપિયાથી વધુની બોલી લગાવનાર રોકાણકારો જોડાયેલા હોય છે. આ કેટેગરીમાં નાના HNI એટલે કે S-HNI માટે ઓછામાં ઓછા 15 લોટ અથવા 180 શેરની બોલી લગાવવાની રહેશે. તેના માટે 2,01,420 રૂપિયાની જરૂર પડશે. આ સેગમેન્ટમાં વધુમાં વધુ 74 લોટ એટલે કે 888 શેર માટે 9,93,672 રૂપિયાની બોલી લગાવી શકાય છે. મોટા HNI એટલે કે B-HNI કેટેગરીની શરૂઆત 75 લોટ અથવા 900 શેરથી થાય છે, જેના માટે 10,07,100 રૂપિયાનું રોકાણ જરૂરી છે.
ત્રીજી કેટેગરી ક્વોલિફાઇડ ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ બાયર્સ (QIB) ની છે. તેમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, બેંક અને વીમા કંપનીઓ જેવા પાત્ર સંસ્થાકીય રોકાણકારો આવે છે. જિયો પ્લેટફોર્મ્સ IPO માં રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના પાત્ર કર્મચારીઓ અને વર્તમાન શેરધારકો માટે પણ અલગ કોટા રાખવામાં આવ્યો છે. IPO માં પબ્લિક સબ્સ્ક્રિપ્શન 19 ઓક્ટોબરથી શરૂ થવાનું છે. રોકાણકારો પોતાના બ્રોકર, બેંક અથવા અધિકૃત IPO પ્લેટફોર્મ દ્વારા અરજી કરી શકે છે. તેના માટે સાચી કેટેગરી પસંદ કરવી પડશે અને PAN, ડીમેટ એકાઉન્ટ તથા બોલી સાથે જોડાયેલી માહિતી ભરવી પડશે. આ પછી UPI અથવા ASBA દ્વારા પેમેન્ટ મેન્ડેટને મંજૂરી આપવી પડશે. જો કોઈ રોકાણકાર કર્મચારી અથવા શેરહોલ્ડર કોટા હેઠળ અરજી કરવા માંગે છે, તો તેણે તે કેટેગરીની પાત્રતા શરતો પૂરી કરવી પડશે.
જિયો પ્લેટફોર્મ્સ IPO માં રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના પાત્ર શેરધારકો માટે 30,213 કરોડ રૂપિયાના કુલ ઇશ્યૂમાંથી 2,500 કરોડ રૂપિયાનો કોટા રાખવામાં આવ્યો છે. આ કેટેગરીમાં વધુમાં વધુ 2 લાખ રૂપિયા સુધીની બોલી લગાવી શકાય છે. ન્યૂનતમ બોલીની કોઈ મર્યાદા જણાવવામાં આવી નથી. આ કોટાનો ફાયદો લેવા માટે રોકાણકાર પાસે પાત્રતાની નક્કી કરેલી તારીખ મુજબ રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના શેર હોવા જોઈએ. અરજી કરતી વખતે શેરહોલ્ડર કેટેગરી પસંદ કરવાની રહેશે અને જરૂરી PAN તથા ડીમેટ માહિતી આપવી પડશે.
હવે સવાલ એ છે કે, શું રિલાયન્સનો શેર ખરીદીને શેરહોલ્ડર કોટાનો ફાયદો મળશે? તો તેનો જવાબ 'ના' છે. શેરહોલ્ડર કોટા માટે રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના શેર 13 ઓક્ટોબર સુધી ખરીદવા જરૂરી હતા. કંપનીએ પાત્રતાની કટ-ઑફ તારીખ 14 ઓક્ટોબર નક્કી કરી હતી. તેનું કારણ શેરબજારનું T+1 સેટલમેન્ટ સિસ્ટમ છે. તેના હેઠળ 14 ઓક્ટોબરે ખરીદેલા શેર કટ-ઑફ તારીખ પછી ડીમેટ એકાઉન્ટમાં આવત, તેથી આવા રોકાણકારો શેરહોલ્ડર કોટા માટે પાત્ર ન ગણાય. રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને તેની સબ્સિડિયરી કંપનીઓના પાત્ર કર્મચારીઓ માટે 500 કરોડ રૂપિયાનો કોટા રાખવામાં આવ્યો છે. આ કેટેગરીમાં વધુમાં વધુ 5 લાખ રૂપિયા સુધીની બોલી લગાવી શકાય છે.
કર્મચારીઓએ અરજી કરતી વખતે સંબંધિત કેટેગરી પસંદ કરવાની રહેશે. જરૂર પડવા પર કર્મચારી ઓળખ સાથે જોડાયેલી માહિતી પણ આપવી પડી શકે છે. અરજી IPO ની નક્કી શરતો અનુસાર જ માન્ય રહેશે. IPO ખુલ્લી જ અરજી કરવા અથવા છેલ્લી તારીખે બોલી લગાવવાથી પોતાની મેળે આલોટમેન્ટની શક્યતા વધી જતી નથી. રોકાણકારોએ અરજી માટે પૂરતો સમય રાખવો જોઈએ, જેથી તેઓ તમામ માહિતી સાચી ભરી શકે અને પેમેન્ટ મેન્ડેટને મંજૂરી આપી શકે.
છેલ્લી તારીખે અરજી કરવાની સલાહ એટલા માટે પણ આપવામાં આવે છે કે રોકાણકારો સબ્સ્ક્રિપ્શનનું સ્તર જોઈને નિર્ણય કરી શકે અને પૈસા જરૂરિયાત કરતાં વધુ સમય સુધી બ્લોક ન રહે. જો કે, રોકાણ કરતા પહેલા કંપનીના કારોબાર, વેલ્યુએશન અને જોખમને સમજવું પણ જરૂરી છે. જો અલગ-અલગ ડીમેટ એકાઉન્ટમાં એક જ PAN નંબર છે, તો એક જ IPO ની સમાન કેટેગરીમાં અનેક અરજી કરવા પર તેમને ડુપ્લિકેટ માની શકાય છે અને અરજી રદ્દ થવાનું જોખમ રહે છે. એલોટમેન્ટની શક્યતા વધારવા માટે પરિવારના અલગ-અલગ પાત્ર સભ્યો પોત-પોતાના PAN અને પાત્ર એકાઉન્ટથી અલગ અરજી કરી શકે છે. જો કે, દરેક અરજી IPO ના નિયમો મુજબ હોવી જોઈએ.
જિયો પ્લેટફોર્મ્સ IPO માં પાત્ર રિલાયન્સ શેરધારક શેરહોલ્ડર કોટાથી અરજી કરવાની સાથે કોઈ બીજી પાત્ર કેટેગરી, જેમ કે રિટેલમાં પણ અલગ અરજી કરી શકે છે. આપેલા ઑફર ડૉક્યુમેન્ટ મુજબ, આવી અરજીને ડુપ્લિકેટ બોલી માનવામાં આવશે નહીં. જો કે, રોકાણકારો રિટેલ અને NII કેટેગરીમાં એક સાથે અરજી કરી શકતા નથી. તેમણે બોલીની રકમ મુજબ તેમાંથી એક કેટેગરી પસંદ કરવી પડશે.
શું IPO માં અરજી કરવા પર પૈસા કપાઈ જાય છે? તો જવાબ 'ના' છે. અરજી કરતાની સાથે જ પૈસા તુરંત ખાતામાંથી કપાતા નથી. ASBA અથવા UPI દ્વારા અરજી કરવા પર બોલીની રકમ બેંક ખાતામાં બ્લોક થઈ જાય છે. જો શેર આલોટ થાય છે, તો જરૂરી રકમ ખાતામાંથી કાપી લેવામાં આવે છે. જો શેર નથી મળતા, તો બ્લોક કરવામાં આવેલી રકમ રિલીઝ કરી દેવામાં આવે છે. એલોટમેન્ટનો આધાર નક્કી થયા પછી સામાન્ય રીતે લિસ્ટિંગની તારીખ પહેલાં શેર રોકાણકારોના ડીમેટ એકાઉન્ટમાં ક્રેડિટ કરી દેવામાં આવે છે. T+3 વર્કિંગ-ડે લિસ્ટિંગ વ્યવસ્થા હેઠળ મેનબોર્ડ IPO સામાન્ય રીતે સબ્સ્ક્રિપ્શન બંધ થયાના ત્રણ કામકાજી દિવસોની અંદર લિસ્ટ થાય છે. જો કે, શેર ક્રેડિટ થવાની અને લિસ્ટિંગની ચોક્કસ તારીખ સંબંધિત IPO ના શિડ્યુલ પર નિર્ભર કરે છે.
