ક્યાં ખૂલ્યું હતું ભારતનું પહેલું ‘પેટ્રોલ પંપ’? ત્યારે શું હતી 1 લિટરની કિંમત? જાણો આ રોમાંચક ઇતિહાસ
અત્યારે વિશ્વમાં જે પ્રકારની પરિસ્થિતિ સર્જાઈ છે, તેના કારણે તેલની કિંમતોમાં વધારો થવાની શક્યતા દેખાઈ રહી છે. આ બાબતને લઈને સામાન્ય લોકોમાં પણ ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે. તેલના આજના મહત્વને જોતા એ જાણવું રસપ્રદ છે કે, ભારતમાં પેટ્રોલ પંપની શરૂઆત ક્યારે અને ક્યાં થઈ હતી?
અત્યારે દુનિયા પર યુદ્ધના વાદળો મંડરાઈ રહ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવે આખી દુનિયાની ઊંઘ ઉડાવી દીધી છે અને તેની સૌથી મોટી અસર તેલની કિંમતો પર પડતી દેખાઈ રહી છે. મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા આ ઘમાસાણ વચ્ચે ચારેબાજુ પેટ્રોલ-ડીઝલની અછત અને પેટ્રોલ પંપ પર લાંબી કતારોનો ડર સતાવવા લાગ્યો છે. તેલ માટે ચાલી રહેલી આ વૈશ્વિક ખેંચતાણ વચ્ચે શું તમે જાણો છો કે, ભારતમાં આ 'બ્લેક ગોલ્ડ' એટલે કે પેટ્રોલની શરૂઆત ક્યારે થઈ હતી?
ભારતનું સૌથી પહેલું પેટ્રોલ પંપ માયાનગરી મુંબઈ (ત્યારે બોમ્બે) માં ખોલવામાં આવ્યું હતું. વર્ષ 1928 માં મુંબઈના હ્યુજીસ રોડ (હવે એની બેસન્ટ રોડ, વરલી) પર આની શરૂઆત થઈ હતી. આ ઐતિહાસિક પેટ્રોલ પંપને 'બર્મા શેલ' (Burmah Shell) કંપની દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. તમને જણાવી દઈએ કે, આ જ કંપની આગળ જતાં આજની દિગ્ગજ સરકારી કંપની ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL) બની.
મુંબઈના આ પહેલા સ્ટેશનને 'બર્મા શેલ સ્ટેશન' તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું. તે જમાનામાં આ સ્ટેશન આધુનિક ટેકનોલોજીનો નમૂનો માનવામાં આવતું હતું, જ્યાં માત્ર અમીરોની ગાડીઓ જ જોવા મળતી હતી. આજના ડિજિટલ અને ઓટોમેટિક પંપથી વિપરીત, તે સમયે ત્યાં માત્ર બે હેન્ડ-ઓપરેટેડ (હાથથી ચાલતા) ડિસ્પેન્સર હતા. કર્મચારીઓ હાથથી પંપ ચલાવીને ગાડીઓમાં પેટ્રોલ ભરતા હતા. (Photo: AI Generated)
આજે જ્યાં એક પંપ પર હજારો લિટર તેલ વેચાય છે, તે સમયે આખા દિવસમાં મુશ્કેલીથી થોડાક 100 લિટરનો જ વપરાશ થતો હતો. આનું કારણ એ હતું કે, રસ્તાઓ કાચા હતા અને ગાડીઓ ખૂબ જ ઓછી હતી. વર્ષ 1928 ની આસપાસ પેટ્રોલની કિંમત સાંભળીને તમે હેરાન રહી જશો. જણાવી દઈએ કે, ત્યારે પેટ્રોલ 1 થી 2 આના પ્રતિ લિટર મળતું હતું, એટલે કે આજના હિસાબે આશરે 6 થી 12 પૈસા થાય. જો કે, તે સમયની આવકના હિસાબે આ કિંમત પણ ઘણી મોંઘી હતી.
પહેલાના જમાનામાં પેટ્રોલ ભરાવવા માટે પંપ પર માત્ર અમીર પારસી અને ગુજરાતી વેપારીઓ, બ્રિટિશ અધિકારીઓ, સેનાના મેજર તેમજ રજવાડાના રાજા-મહારાજાઓ જ પોતાની કાર સાથે પહોંચતા હતા. (Photo: AI Generated)
