Dhanteras Gold Buying Rules : ધનતેરસ અને દિવાળીએ સોનું ખરીદતા પહેલાં જાણી લો આ મહત્વના નિયમો

ધનતેરસ અને દિવાળીના તહેવારોમાં સોનું ખરીદવું શુભ માનવામાં આવે છે. આ સમયે ઘણા લોકો સોનાના દાગીના, સિક્કા અથવા બિસ્કિટ ખરીદે છે. જોકે, સોનાની ખરીદી કરતી વખતે રોકડ ચુકવણી, પાન કાર્ડ અને આવકવેરાના નિયમો વિશે જાણકારી હોવી ખૂબ જરૂરી છે. થોડી બેદરકારી તમને મુશ્કેલીમાં મૂકી શકે છે.

| Updated on: Oct 25, 2026 | 12:25 PM
1 / 6
આવકવેરા કાયદાની કલમ 269ST મુજબ, કોઈ વ્યક્તિ એક જ દિવસમાં અન્ય વ્યક્તિ પાસેથી ₹2 લાખ કે તેથી વધુની રોકડ રકમ સ્વીકારી શકતી નથી. આ નિયમ સોનાની ખરીદી પર પણ લાગુ પડે છે. એટલે મોટી રકમના દાગીના ખરીદતી વખતે રોકડના બદલે ચેક, બેંક ટ્રાન્સફર અથવા અન્ય માન્ય ડિજિટલ પેમેન્ટનો ઉપયોગ કરવો વધુ યોગ્ય છે. બિલને નાના ભાગોમાં વહેંચીને અથવા અલગ-અલગ દિવસોમાં ચુકવણી કરીને આ નિયમથી બચવાનો પ્રયાસ કરવો જોખમી બની શકે છે. નિયમનું ઉલ્લંઘન થાય તો કલમ 271DA હેઠળ રોકડ સ્વીકારનાર પર સ્વીકારેલી રકમ જેટલો દંડ લાગી શકે છે.

આવકવેરા કાયદાની કલમ 269ST મુજબ, કોઈ વ્યક્તિ એક જ દિવસમાં અન્ય વ્યક્તિ પાસેથી ₹2 લાખ કે તેથી વધુની રોકડ રકમ સ્વીકારી શકતી નથી. આ નિયમ સોનાની ખરીદી પર પણ લાગુ પડે છે. એટલે મોટી રકમના દાગીના ખરીદતી વખતે રોકડના બદલે ચેક, બેંક ટ્રાન્સફર અથવા અન્ય માન્ય ડિજિટલ પેમેન્ટનો ઉપયોગ કરવો વધુ યોગ્ય છે. બિલને નાના ભાગોમાં વહેંચીને અથવા અલગ-અલગ દિવસોમાં ચુકવણી કરીને આ નિયમથી બચવાનો પ્રયાસ કરવો જોખમી બની શકે છે. નિયમનું ઉલ્લંઘન થાય તો કલમ 271DA હેઠળ રોકડ સ્વીકારનાર પર સ્વીકારેલી રકમ જેટલો દંડ લાગી શકે છે.

2 / 6
મોટી કિંમતના દાગીના ખરીદતી વખતે પાન કાર્ડની વિગતો માંગવામાં આવી શકે છે. સામાન્ય રીતે ₹2 લાખથી વધુની જ્વેલરી ખરીદીમાં ઝવેરી દ્વારા પાન કાર્ડની માહિતી માંગવામાં આવે છે. જોકે, પાન કાર્ડ આપવાથી મોટી રકમ રોકડમાં ચૂકવવાની છૂટ મળતી નથી. બંને નિયમો અલગ છે. વ્યવહાર પ્રમાણે ઝવેરી ઓળખની ચકાસણી એટલે કે KYC માટે અન્ય દસ્તાવેજો પણ માંગી શકે છે. તેથી ખરીદી વખતે જરૂરી દસ્તાવેજો સાથે રાખવા અને દરેક ખરીદીનું પાકું બિલ લેવું જરૂરી છે.

મોટી કિંમતના દાગીના ખરીદતી વખતે પાન કાર્ડની વિગતો માંગવામાં આવી શકે છે. સામાન્ય રીતે ₹2 લાખથી વધુની જ્વેલરી ખરીદીમાં ઝવેરી દ્વારા પાન કાર્ડની માહિતી માંગવામાં આવે છે. જોકે, પાન કાર્ડ આપવાથી મોટી રકમ રોકડમાં ચૂકવવાની છૂટ મળતી નથી. બંને નિયમો અલગ છે. વ્યવહાર પ્રમાણે ઝવેરી ઓળખની ચકાસણી એટલે કે KYC માટે અન્ય દસ્તાવેજો પણ માંગી શકે છે. તેથી ખરીદી વખતે જરૂરી દસ્તાવેજો સાથે રાખવા અને દરેક ખરીદીનું પાકું બિલ લેવું જરૂરી છે.

3 / 6
ઘરમાં સોનું રાખવા માટે કાયદામાં કોઈ નિશ્ચિત મહત્તમ મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી નથી. જો સોનું કાયદેસરની આવકમાંથી ખરીદેલું હોય અથવા વારસામાં મળ્યું હોય, તો તેની માલિકીનો યોગ્ય પુરાવો રાખવો મહત્વપૂર્ણ છે. ખરીદીનું બિલ, બેંકમાંથી કરેલી ચુકવણીનો રેકોર્ડ, વારસાના દસ્તાવેજો અને ભેટ સંબંધિત પુરાવા ભવિષ્યમાં ઉપયોગી થઈ શકે છે.

ઘરમાં સોનું રાખવા માટે કાયદામાં કોઈ નિશ્ચિત મહત્તમ મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી નથી. જો સોનું કાયદેસરની આવકમાંથી ખરીદેલું હોય અથવા વારસામાં મળ્યું હોય, તો તેની માલિકીનો યોગ્ય પુરાવો રાખવો મહત્વપૂર્ણ છે. ખરીદીનું બિલ, બેંકમાંથી કરેલી ચુકવણીનો રેકોર્ડ, વારસાના દસ્તાવેજો અને ભેટ સંબંધિત પુરાવા ભવિષ્યમાં ઉપયોગી થઈ શકે છે.

4 / 6
આવકવેરા વિભાગની તપાસ દરમિયાન દાગીના જપ્ત કરવા અંગે કેટલીક માર્ગદર્શિકાઓ પણ છે. સામાન્ય માર્ગદર્શિકા મુજબ, પરિણીત મહિલા પાસેથી 500 ગ્રામ, અપરિણીત મહિલા પાસેથી 250 ગ્રામ અને પરિવારના પુરુષ સભ્ય પાસેથી 100 ગ્રામ સુધીના સોનાના દાગીના સામાન્ય રીતે જપ્ત કરવામાં આવતા નથી. સંજોગો અને પરિવારની પરંપરાને ધ્યાનમાં રાખીને અધિકારીઓ અન્ય નિર્ણય પણ લઈ શકે છે. આ માત્ર તપાસ દરમિયાન જપ્તી સંબંધિત માર્ગદર્શિકા છે, સોનું રાખવાની મહત્તમ મર્યાદા કે કરમુક્તિની ગેરંટી નથી.

આવકવેરા વિભાગની તપાસ દરમિયાન દાગીના જપ્ત કરવા અંગે કેટલીક માર્ગદર્શિકાઓ પણ છે. સામાન્ય માર્ગદર્શિકા મુજબ, પરિણીત મહિલા પાસેથી 500 ગ્રામ, અપરિણીત મહિલા પાસેથી 250 ગ્રામ અને પરિવારના પુરુષ સભ્ય પાસેથી 100 ગ્રામ સુધીના સોનાના દાગીના સામાન્ય રીતે જપ્ત કરવામાં આવતા નથી. સંજોગો અને પરિવારની પરંપરાને ધ્યાનમાં રાખીને અધિકારીઓ અન્ય નિર્ણય પણ લઈ શકે છે. આ માત્ર તપાસ દરમિયાન જપ્તી સંબંધિત માર્ગદર્શિકા છે, સોનું રાખવાની મહત્તમ મર્યાદા કે કરમુક્તિની ગેરંટી નથી.

5 / 6
સોનું ખરીદ્યા પછી તેનું બિલ સાચવીને રાખો. ચુકવણીનો પુરાવો અને જૂના દાગીનાના દસ્તાવેજો પણ સુરક્ષિત રાખો. જો સોનું વારસામાં મળ્યું હોય અથવા ભેટમાં મળ્યું હોય, તો તેના સંબંધિત પુરાવા સાચવવા જોઈએ. આ દસ્તાવેજો સોનાના કાયદેસરના સ્ત્રોત અંગે કોઈ પ્રશ્ન ઊભો થાય ત્યારે મદદરૂપ બની શકે છે.

સોનું ખરીદ્યા પછી તેનું બિલ સાચવીને રાખો. ચુકવણીનો પુરાવો અને જૂના દાગીનાના દસ્તાવેજો પણ સુરક્ષિત રાખો. જો સોનું વારસામાં મળ્યું હોય અથવા ભેટમાં મળ્યું હોય, તો તેના સંબંધિત પુરાવા સાચવવા જોઈએ. આ દસ્તાવેજો સોનાના કાયદેસરના સ્ત્રોત અંગે કોઈ પ્રશ્ન ઊભો થાય ત્યારે મદદરૂપ બની શકે છે.

6 / 6
આમ, ધનતેરસ અને દિવાળીના શુભ અવસરે સોનાની ખરીદી કરતાં પહેલાં રોકડ ચુકવણીની મર્યાદા, પાન કાર્ડની જરૂરિયાત અને દસ્તાવેજો રાખવાના નિયમો સમજી લેવા જોઈએ. યોગ્ય માહિતી અને પુરાવા સાથે કરેલી ખરીદી તમને ભવિષ્યની સંભવિત મુશ્કેલીઓથી બચાવવામાં મદદ કરી શકે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.)

આમ, ધનતેરસ અને દિવાળીના શુભ અવસરે સોનાની ખરીદી કરતાં પહેલાં રોકડ ચુકવણીની મર્યાદા, પાન કાર્ડની જરૂરિયાત અને દસ્તાવેજો રાખવાના નિયમો સમજી લેવા જોઈએ. યોગ્ય માહિતી અને પુરાવા સાથે કરેલી ખરીદી તમને ભવિષ્યની સંભવિત મુશ્કેલીઓથી બચાવવામાં મદદ કરી શકે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.)

Published On - 11:53 am, Sun, 25 October 26

Follow Us
Loading...
Unable to load recommendations.