કાનુની સવાલ: કોર્ટ મેરેજ માટે સાક્ષી કોણ બની શકે? જાણો ભારતીય કાયદા હેઠળ શું છે નિયમો
કાનુની સવાલ: ભારતમાં કોર્ટ મેરેજ મુખ્યત્વે Special Marriage Act, 1954 હેઠળ કરવામાં આવે છે. આ કાયદા અનુસાર લગ્ન પ્રક્રિયામાં વર-વધૂ સિવાય સાક્ષીઓની હાજરી જરૂરી હોય છે. સાક્ષીનું કામ માત્ર એ ખાતરી આપવાનું હોય છે કે લગ્ન બંને પક્ષોની સ્વૈચ્છિક સંમતિથી થઈ રહ્યા છે.
ભારતમાં લગ્ન માટે કોર્ટ મેરેજ એક લોકપ્રિય અને કાનૂની રીતે માન્ય વિકલ્પ બની રહ્યો છે. ખાસ કરીને અલગ ધર્મ, જાતિ અથવા સરળ પ્રક્રિયા દ્વારા લગ્ન કરવા માંગતા યુગલો કોર્ટ મેરેજ પસંદ કરે છે. જોકે ઘણી વખત લોકોના મનમાં એક સામાન્ય પ્રશ્ન હોય છે કે કોર્ટ મેરેજ દરમિયાન સાક્ષી કોણ બની શકે? શું પરિવારના સભ્ય હોવા જરૂરી છે? ભારતીય કાયદો આ અંગે શું કહે છે? ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ.
ભારતમાં કોર્ટ મેરેજ મુખ્યત્વે Special Marriage Act, 1954 હેઠળ કરવામાં આવે છે. આ કાયદા અનુસાર લગ્ન પ્રક્રિયામાં વર-વધૂ સિવાય સાક્ષીઓની હાજરી જરૂરી હોય છે. સાક્ષીનું કામ માત્ર એ ખાતરી આપવાનું હોય છે કે લગ્ન બંને પક્ષોની સ્વૈચ્છિક સંમતિથી થઈ રહ્યા છે.
કોર્ટ મેરેજમાં કેટલા સાક્ષી જરૂરી હોય છે?: ભારતમાં સામાન્ય રીતે કોર્ટ મેરેજ માટે 3 સાક્ષીઓ જરૂરી હોય છે. લગ્ન નોંધણી સમયે આ ત્રણેય વ્યક્તિઓએ હાજર રહેવું પડે છે અને ઓફિશિયલ દસ્તાવેજો પર સહી કરવી પડે છે.
સાક્ષી કોણ બની શકે?: ભારતીય કાયદા મુજબ આ લોકો સાક્ષી બની શકે છે. માતા-પિતા, ભાઈ-બહેન, સગા સંબંધીઓ, મિત્રો, પાડોશી, ઓફિસના સહકર્મી. સાક્ષી બનવા માટે વ્યક્તિનું લગ્ન સાથે સીધું સંબંધિત હોવું ફરજિયાત નથી.
સાક્ષી માટે શું લાયકાત હોવી જોઈએ?: કોર્ટ મેરેજમાં સાક્ષી બનનાર વ્યક્તિ માટે કેટલીક મૂળભૂત શરતો હોય છે. ઉંમર 18 વર્ષ કે તેથી વધુ હોવી જોઈએ. માનસિક રીતે સક્ષમ હોવા જોઈએ. માન્ય ઓળખપત્ર ધરાવતો હોવો જોઈએ. લગ્ન સમયે હાજર રહી શકે તેવી સ્થિતિમાં હોવો જોઈએ.
સાક્ષી તરીકે કયા દસ્તાવેજો જરૂરી પડે?: આધાર કાર્ડ, PAN કાર્ડ, પાસપોર્ટ, મતદાર ઓળખપત્ર, ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ, પાસપોર્ટ સાઇઝ ફોટો (જરૂર મુજબ)
શું પરિવારની મંજૂરી જરૂરી છે?: જો બંને પક્ષ કાયદેસર ઉંમરના હોય અને પોતાની મરજીથી લગ્ન કરી રહ્યા હોય, તો સામાન્ય રીતે પરિવારની મંજૂરી કોર્ટ મેરેજ માટે જરૂરી નથી. જોકે પ્રક્રિયા અને દસ્તાવેજો રાજ્ય મુજબ થોડા અલગ હોઈ શકે છે.
ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો: કોર્ટ મેરેજ પહેલા નોટિસ, દસ્તાવેજ ચકાસણી અને નિર્ધારિત સમયગાળાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી જરૂરી હોય છે. તેથી અરજી કરતા પહેલા સંબંધિત જિલ્લા લગ્ન નોંધણી કચેરીના નિયમો તપાસી લેવા જોઈએ. કોર્ટ મેરેજમાં સાક્ષી માત્ર ઔપચારિક વ્યક્તિ નથી, પરંતુ તે લગ્ન કાયદેસર રીતે અને સ્વૈચ્છિક રીતે થયા હોવાની પુષ્ટિ કરે છે. તેથી યોગ્ય અને માન્ય દસ્તાવેજ ધરાવતા સાક્ષી પસંદ કરવું જરૂરી છે.
