નોકરિયાત વર્ગ માટે ખુશખબર… એક પણ રૂપિયો ખર્ચ્યા વગર મેળવો 7 લાખનો વીમો, તમારા પરિવારને મુશ્કેલીમાં સાથ આપશે આ ‘સ્કીમ’
નોકરિયાત વર્ગ માટે એક મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે, જેમાં હવે પીએફ (PF) કપાવતા કર્મચારીઓને એક પણ રૂપિયો ખર્ચ્યા વગર 7 લાખ રૂપિયા સુધીનું 'વીમા કવચ' મળી શકે છે.
જો તમે નોકરી કરતાં હોવ અને તમારા પગારમાંથી દર મહિને PF (Provident Fund) કપાતું હોય, તો આ માહિતી તમારા માટે ખૂબ જ કામની છે. ઘણા કર્મચારીઓને એ ખબર જ હોતી નથી કે, EPFO માત્ર PF અને પેન્શન જ નહીં પરંતુ એક ફ્રી લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ (મફત જીવન વીમો) પણ આપે છે.
આ સ્કીમનું નામ EDLI (Employees' Deposit-Linked Insurance) છે, જેના હેઠળ કર્મચારીના પરિવારને 7 લાખ રૂપિયા સુધીનું વીમા કવચ મળે છે.
EDLI સ્કીમની શરૂઆત વર્ષ 1976માં કરવામાં આવી હતી. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે, જો કોઈ કર્મચારીનું નોકરી દરમિયાન મૃત્યુ થાય, તો તેના પરિવારને આર્થિક મદદ મળી શકે. આ સ્કીમની સૌથી ખાસ વાત એ છે કે, તેમાં કર્મચારીએ કોઈ પણ રકમ ચૂકવવી પડતી નથી; વીમાનું સંપૂર્ણ પ્રીમિયમ નોકરીદાતા (Employer) દ્વારા ભરવામાં આવે છે. આ વીમો આપોઆપ તમારા PF ખાતા સાથે જોડાયેલો હોય છે, જેના માટે અલગથી કોઈ અરજી કરવાની જરૂર રહેતી નથી.
EDLI હેઠળ મળવાપાત્ર રકમની ગણતરી કર્મચારીના છેલ્લા 12 મહિનાના સરેરાશ પગાર પર આધારિત હોય છે. આ ગણતરીમાં બેઝિક સેલરી (મૂળ પગાર) + મોંઘવારી ભથ્થું (DA) જોડવામાં આવે છે. વીમાની રકમ સરેરાશ પગારના 35 ગણી અને તે ઉપરાંત 1.75 લાખ રૂપિયાનું બોનસ ઉમેરીને નક્કી કરવામાં આવે છે.
જો કે, EPFO દ્વારા ગણતરી માટે પગારની મહત્તમ મર્યાદા 15,000 રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવી છે. આ હિસાબે પગારના 35 ગણા એટલે કે 5.25 લાખ રૂપિયા થાય છે અને તેમાં 1.75 લાખ રૂપિયાનું બોનસ ઉમેર્યા બાદ કુલ રકમ 7 લાખ રૂપિયા થાય છે. આ યોજના હેઠળ મળવાપાત્ર મહત્તમ રકમની મર્યાદા છે.
જો નોકરી દરમિયાન કોઈ કર્મચારીનું મૃત્યુ થાય, તો તેના વારસદાર (નોમિની) અથવા પરિવારના સભ્યો EDLI યોજના હેઠળ ક્લેમ કરી શકે છે. આ માટે EDLI ફોર્મ 5 IF ભરીને EPFOની પ્રાદેશિક કચેરીમાં જમા કરાવવાનું રહે છે. ક્લેમ કરવા માટે કર્મચારીનું મૃત્યુ પ્રમાણપત્ર, આધાર કાર્ડ, બેંક ખાતાની વિગતો, જન્મ તારીખનો પુરાવો અને પાસપોર્ટ સાઇઝના ફોટા જેવા જરૂરી દસ્તાવેજો હોવા અનિવાર્ય છે.
EPFOના નિયમ અનુસાર, જો કર્મચારી પગાર વગરની રજા પર હોય અથવા NCP (Non-Contributory Period) ચાલતું હોય, તો પણ આ ક્લેમ ફગાવી શકાય નહીં. સામાન્ય રીતે આ ક્લેમનું સેટલમેન્ટ 30 દિવસની અંદર કરી દેવામાં આવે છે અને જો તે પ્રક્રિયામાં વિલંબ થાય, તો EPFO દ્વારા વાર્ષિક 12% વ્યાજ પણ ચૂકવવામાં આવે છે.
જો નોકરી દરમિયાન કર્મચારીનું અવસાન થાય, તો PF ખાતામાં નોંધાયેલા નોમિની (વારસદાર) વીમાની રકમ મેળવવા માટે હકદાર છે. જો કોઈ નોમિનીની નિમણૂક ન કરવામાં આવી હોય, તો કર્મચારીના પતિ કે પત્ની, 25 વર્ષ સુધીની વયના પુત્ર, અપરિણીત પુત્રી અથવા કાનૂની વારસદારો આ રકમ માટે ક્લેમ કરી શકે છે.
ટૂંકમાં, જો તમારા પગારમાંથી PF કપાય છે, તો EDLI સ્કીમ તમારા પરિવાર માટે એક મોટી આર્થિક સુરક્ષા છે. કોઈપણ વધારાના ખર્ચ વગર મળતો આ 7 લાખ રૂપિયાનો વીમો મુશ્કેલ સમયમાં ખૂબ જ મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. આથી, ભવિષ્યમાં તમારા પરિવારને ક્લેમ લેવામાં કોઈ મુશ્કેલી ન પડે તે માટે EPFO પોર્ટલ પર ઈ-નોમિનેશન (e-Nomination) પ્રક્રિયા અવશ્ય પૂર્ણ કરવી જોઈએ.
