અમેરિકા-ઈરાન શાંતિ કરાર બાદ હોર્મુઝમાં ફરી સામાન્ય સ્થિતિ, પરંતુ લેબનોનમાં યુદ્ધનો ખતરો યથાવત
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે થયેલા શાંતિ કરાર બાદ હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં ફરી સામાન્ય સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે. લાંબા સમય બાદ તેલ ટેન્કરો અને વેપારી જહાજોની અવરજવર નિર્ભય રીતે શરૂ થઈ છે. જોકે બીજી તરફ લેબનોનમાં ઇઝરાયલના હુમલાઓ યથાવત રહેતા મધ્ય પૂર્વમાં સંપૂર્ણ શાંતિ હજુ દૂર હોવાનું માનવામાં આવે છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે થયેલા મહત્વપૂર્ણ કરાર બાદ ખાડી વિસ્તારમાં સ્થિતિ ધીમે ધીમે સામાન્ય બનતી જોવા મળી રહી છે. ગુરુવારે સાઉદી અરબના ધ્વજ ધરાવતા ત્રણ વિશાળ તેલ ટેન્કર, જેમાં અંદાજે 60 લાખ બેરલ કાચું તેલ ભરાયેલું હતું, હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થયા હતા. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટેના સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા બાદ આ પ્રથમ મોટો બદલાવ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
આ કરાર અંતર્ગત હોર્મુઝ જળમાર્ગને તાત્કાલિક ખોલવાનો અને ઈરાનના બંદરો પર લાગેલી અમેરિકી નાકાબંધી દૂર કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. પરિણામે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી સુરક્ષા કારણોસર પોતાની સ્થિતિ છુપાવી રહેલા અનેક જહાજોએ ફરી ટ્રાન્સપોન્ડર શરૂ કરીને ખુલ્લેઆમ મુસાફરી શરૂ કરી છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને બુધવારે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટેના સમજૂતી કરાર (Memorandum of Understanding) પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ કરાર અગાઉ નક્કી કરાયેલા સમય કરતાં બે દિવસ વહેલો અમલમાં આવ્યો હતો. કરાર હેઠળ હોર્મુઝ જળમાર્ગને તાત્કાલિક ખોલવા અને ઈરાની બંદરો પર લાગેલી અમેરિકી નાકાબંધી હટાવવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી. જોકે શિપિંગ કંપનીઓનું કહેવું છે કે દરિયાઈ પરિવહનને યુદ્ધ પહેલાની સ્થિતિમાં પહોંચતા હજુ સમય લાગશે, કારણ કે સમુદ્રી માર્ગોની સુરક્ષા અને સંભવિત સુરંગોની તપાસ જેવા અનેક કામ બાકી છે. તેમ છતાં, સુરક્ષાના કારણે પોતાની ઓળખ છુપાવતા ઘણા જહાજોએ હવે ફરી ટ્રાન્સપોન્ડર ચાલુ કરીને ખુલ્લેઆમ મુસાફરી શરૂ કરી દીધી છે.
وضعیت «تنگه هرمز» بعد از امضای تفاهمنامهhttps://t.co/ehxfM0L9CL pic.twitter.com/kZFXaAcTwG
— خبرگزاری ایسنا (@isna_farsi) June 18, 2026
શાંતિ કરારની અસર વૈશ્વિક તેલ બજારમાં પણ જોવા મળી હતી. બ્રેન્ટ ક્રૂડની કિંમતોમાં લગભગ 2 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો અને ભાવ પ્રતિ બેરલ 78 ડોલરથી નીચે પહોંચ્યા હતા. જોકે ખાડી વિસ્તારમાં તણાવ ઘટ્યો છે, પરંતુ લેબનોનમાં સંઘર્ષ હજુ યથાવત છે. ગુરુવારે દક્ષિણ લેબનોનના અનેક વિસ્તારોમાં ઇઝરાયલે હવાઈ હુમલા કર્યા હતા, જેમાં ત્રણ લોકોના મોત થયા હોવાનું સ્થાનિક મીડિયા દ્વારા જણાવાયું હતું.
સમજૂતી હેઠળ આગામી 60 દિવસ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે ઔપચારિક ચર્ચાઓ થશે, જેમાં યુદ્ધના કાયમી ઉકેલ અને ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ સહિતના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવશે. બીજી તરફ ઇઝરાયલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે લેબનોનમાંથી પોતાની સેનાને પાછી ખેંચવા તૈયાર નથી. રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, અમેરિકા-ઈરાન કરાર બાદ મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિની આશા વધી છે, પરંતુ લેબનોન મુદ્દે ઇઝરાયલ અને અમેરિકા વચ્ચે મતભેદો વધુ સ્પષ્ટ બની રહ્યા છે.
