Nehru vs Modi: એક સમયે દેશે દેખ્યો ચિત્તાઓના વિલુપ્તતાનો દૌર, હવે મોદી સરકારના નેતૃત્વ હેઠળ કુનોમાં ચિત્તાઓનો વિકાસ
ચિત્તા પ્રોજેક્ટ ભારતના વન્યજીવન સંરક્ષણમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે. 1952 માં લુપ્ત જાહેર કરાયેલા ચિત્તાઓને વડા પ્રધાન મોદીના વિઝન હેઠળ કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં ફરીથી રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. નામિબિયા અને દક્ષિણ આફ્રિકાથી લાવવામાં આવેલા ચિત્તાઓએ ભારતમાં બચ્ચાને જન્મ આપ્યો હતો, જે પ્રોજેક્ટની સફળતા દર્શાવે છે.
ભારતમાં એક સમય એવો હતો જ્યારે ચિત્તા માત્ર ઇતિહાસના પાનાંઓમાં જ જોવા મળતા હતા. 1952માં સત્તાવાર રીતે લુપ્ત જાહેર કરાયેલી આ પ્રજાતિને આજે ફરીથી ભારતીય ધરતી પર દોડતી જોવી એ દેશના વન્યજીવન સંરક્ષણ ક્ષેત્રની સૌથી મોટી સફળતાઓમાંની એક માનવામાં આવે છે. પ્રોજેક્ટ ચિત્તા ભારતના જૈવવિવિધતા પુનઃસ્થાપનના પ્રયાસોમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન તરીકે ઉભરી આવ્યો છે.
કુનો બન્યું ચિત્તાનું નવું ઘર
મધ્યપ્રદેશ સ્થિત કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનને ચિત્તાઓના પુનઃસ્થાપન માટે શ્રેષ્ઠ સ્થળ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું. આ માટે 24 ગામોના 1,545 પરિવારોનું સ્થળાંતર કરવામાં આવ્યું, જેના પરિણામે આશરે 6,258 હેક્ટર ઘાસના મેદાનો ચિત્તાઓ માટે ઉપલબ્ધ બન્યા. નિષ્ણાતોની ભલામણ અને વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસના આધારે આ પસંદગી કરવામાં આવી હતી.
નામિબિયા અને દક્ષિણ આફ્રિકાથી શરૂ થઈ નવી સફર
17 સપ્ટેમ્બર, 2022ના રોજ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની હાજરીમાં નામિબિયાથી લાવવામાં આવેલા આઠ ચિત્તાઓને કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ દક્ષિણ આફ્રિકાથી પણ ચિત્તાઓ લાવવામાં આવ્યા. આ ઘટના વિશ્વના પ્રથમ આંતરખંડીય મોટા માંસાહારી પ્રાણી સ્થળાંતર તરીકે નોંધાઈ હતી.
ભારતમાં જન્મેલા બચ્ચાઓએ વધારી આશા
નવેમ્બર 2025 સુધીમાં ભારતમાં જન્મેલી પ્રથમ માદા ચિત્તા ‘મુખી’ પાંચ સ્વસ્થ બચ્ચાઓની માતા બની છે. આ ઘટના પ્રોજેક્ટની સફળતાનો સૌથી મોટો પુરાવો માનવામાં આવે છે. ડિસેમ્બર 2025 સુધી દેશમાં કુલ 30 ચિત્તાઓ હોવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે, જેમાં ભારતીય ધરતી પર જન્મેલા 19 ચિત્તાઓનો સમાવેશ થાય છે.
વૈશ્વિક સ્તરે મળી રહી છે પ્રશંસા
પ્રોજેક્ટ ચિત્તાને તેની વૈજ્ઞાનિક યોજના, આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ અને સંરક્ષણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા માટે વૈશ્વિક સ્તરે પ્રશંસા મળી રહી છે. બોત્સ્વાનાથી વધુ આઠ ચિત્તાઓ લાવવાની તૈયારી સાથે ભારત હવે જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક નેતૃત્વ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
મોદી સરકારની સતત દેખરેખ
વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પ્રોજેક્ટની શરૂઆતથી જ તેની પ્રગતિ પર સતત નજર રાખી છે. નામિબિયા અને દક્ષિણ આફ્રિકા સાથેના સમજૂતી કરારોથી લઈને ચિત્તાઓના નામકરણમાં જનભાગીદારી સુધી, તેમણે આ અભિયાનને જનઆંદોલનનું સ્વરૂપ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. મિશન લાઇફ અને G20ના પર્યાવરણલક્ષી વિઝન સાથે સંકળાયેલો આ પ્રોજેક્ટ આજે ભારતના સંરક્ષણ મોડેલનું પ્રતિક બની ગયો છે.
આ પણ વાંચો- Biotin For Hair: શું બાયોટિન ખરેખર વાળના ગ્રોથ વધારે છે? રિસર્ચ શું કહે છે તે જાણો
