UNSC Reforms India: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પર ભડક્યુ ભારત, પાકિસ્તાનની સદસ્યતાવાળી UNSC ને સંભળાવી ખરીખોટી
ભારતે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારાની માગને લઈને ભારે ખરીખોટી સંભળાવી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતના સ્થાયી પ્રતિનિધિ પર્વતાનેની હરીશે પરિણામ-આધારીત UN સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારાની માગ કરી છે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે "વિશ્વ પાસે અનંત ચર્ચાઓ માટે સમયનો વૈભવ નથી."
ભારતે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની આકરી ટીકા કરી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતના કાયમી પ્રતિનિધિ, પર્વતાનેની હરીશે, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) માં ફેરફારો માટે G4 દેશોની માંગણી સામે ચેતવણી જારી કરી છે. UNSC સુધારાઓની માંગણીઓ લાંબા સમયથી ચાલી રહી છે. જો કે, UNSC ના કાયમી સભ્યોની હઠીલાપણાને કારણે આ સુધારાઓ અટકી ગયા છે. ભારત પણ G4 નો સભ્ય છે, જે લાંબા સમયથી UN સુરક્ષા પરિષદ સુધારાઓની હિમાયત કરે છે. તેમાં ભારત, બ્રાઝિલ, જર્મની અને જાપાનનો સમાવેશ થાય છે, અને તેઓ UNSC માં કાયમી બેઠકો માટે એકબીજાને ટેકો પણ આપે છે. હાલમાં, પાકિસ્તાન પણ એશિયા-પેસિફિકમાંથી UNSC નો બિન-કાયમી સભ્ય છે. તેનું સભ્યપદ ડિસેમ્બર 2026 માં સમાપ્ત થશે.
ભારત અને UNSCમાં સુધારાની માગ કરી
G4 દેશોએ જણાવ્યું હતું કે સુરક્ષા પરિષદના સુધારામાં વિલંબ કરવાથી માનવીય દુઃખ અને પીડામાં વધારો થશે. G4 એ UN ની સર્વોચ્ચ નિર્ણય લેતી સંસ્થામાં સુધારા માટે વહેલા પગલાં લેવા માટે એક મોડેલ પણ રજૂ કર્યું. UN માં કાયમી સભ્યપદ માટે ભારતને ઘણા દેશોએ ટેકો આપ્યો છે. UN માં ભારતના કાયમી પ્રતિનિધિ, Parvathaneni Harish, બુધવારે સુરક્ષા પરિષદના સુધારા પર આંતર-સરકારી વાટાઘાટો (IGN) માં G4 વતી બોલતા, કહ્યું, “ચાલુ સંઘર્ષોમાં દરરોજ અસંખ્ય નિર્દોષ લોકોના જીવ જઈ રહ્યા છે, તેથી આપણે દરેક ક્ષણને મહત્વ આપવા માટે સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ.”
ભારતીય પ્રતિનિધિએ શું કહ્યું
ભારતીય પ્રતિનિધિએ કહ્યું, “વિશ્વ એવા સમયમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે જે પહેલા ક્યારેય નહોતું થયું. UN ની વિશ્વસનીયતા અને અસરકારકતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે કારણ કે તે વધતા સંઘર્ષોને સંબોધવામાં અસમર્થ છે. દાયકાઓથી, જે લોકો અડગ રહ્યા છે તેઓ અવરોધો ઉભા કરી રહ્યા છે અને પ્રગતિને અવરોધી રહ્યા છે. આમ કરીને, તેઓ સુરક્ષા પરિષદની નિષ્ફળતામાં ભાગીદાર બની રહ્યા છે.”
UNSC સુધારણા પ્રક્રિયાને કોણ અવરોધી રહ્યું છે?
સુધારા પ્રક્રિયા મુજબ, IGN દેશોના નાના જૂથ તરફથી અવરોધનો સામનો કરી રહ્યું છે. આ દેશો પોતાને યુનિટિંગ ફોર કન્સેન્સસ (UFC) કહે છે અને વાટાઘાટોમાં આગળ વધવા માટે ટેક્સ્ટ અપનાવવાથી રોકવા માટે પ્રક્રિયાગત યુક્તિઓનો ઉપયોગ કરે છે. ઇટાલીના નાયબ કાયમી પ્રતિનિધિ, ગિયાનલુકા ગ્રીકોએ ભાર મૂક્યો હતો કે સુધારાઓની રૂપરેખા આપતો ટેક્સ્ટ રજૂ કરવામાં આવે તે પહેલાં તમામ મુદ્દાઓ પર સર્વસંમતિ પ્રાપ્ત થવી જોઈએ. તેમણે UFC ના હેતુનો પણ પુનરોચ્ચાર કર્યો: તે UN માં કાયમી સભ્યપદના વિસ્તરણને અટકાવે છે.
ભારત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પાસે કરી માગ
પી. હરીશે જણાવ્યું હતું કે G4 એ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે ટેક્સ્ટ પર આધારિત વાટાઘાટો, સ્પષ્ટ રીતે વ્યાખ્યાયિત સીમાચિહ્નો અને સમયરેખા સાથે, IGN પ્રક્રિયાના કેન્દ્રમાં છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે G4 એક સંકલિત મોડેલ તરફ કામ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે કારણ કે આ ટેક્સ્ટ-આધારિત વાટાઘાટોની શરૂઆત હોઈ શકે છે. સંકલિત મોડેલ બધા UN સભ્યોના સૂચનોને એકસાથે લાવશે અને તેમને એવી રીતે રજૂ કરશે જે વાટાઘાટોને સરળ બનાવશે. ભારતના કાયમી પ્રતિનિધિએ તમામ શ્રેણીઓ અને ક્ષેત્રોને આવરી લેતા સુધારાઓ માટે G4 ના નક્કર મોડેલની રૂપરેખા આપી.
સુરક્ષા પરિષદમાં સભ્યોની સંખ્યા વધારવાની માગ
તેમણે જણાવ્યું હતું કે કાઉન્સિલનું કદ અત્યારના 15 થી વધારીને 25 અથવા 26 કરવું જોઈએ, જેમાં છ નવી કાયમી બેઠકોનો સમાવેશ થાય છે. આજની ભૂરાજકીય વાસ્તવિકતાઓને પ્રતિબિંબિત કરવી એ G4 મોડેલ પાછળનો મૂળભૂત સિદ્ધાંત છે. આ હાંસલ કરવા માટે, છ નવી કાયમી બેઠકોમાંથી બે આફ્રિકન પ્રદેશને, બે એશિયા પેસિફિક પ્રદેશને અને એક-એક લેટિન અમેરિકા અને વેસ્ટર્ન યુરોપને ફાળવવી જોઈએ.
ભારતે કયા દેશોને કાયમી સભ્યપદ માટે સમર્થન આપ્યું?
આ મોડેલમાં ભારત અને જાપાનને એશિયા પેસિફિક બેઠકો, બ્રાઝિલને લેટિન અમેરિકન બેઠક અને જર્મનીને પશ્ચિમ યુરોપિયન દેશો માટે બેઠક મળવાનો સમાવેશ થાય છે. હરીશે જણાવ્યું હતું કે નવી કામચલાઉ બેઠકોમાંથી એક કે બે આફ્રિકાને ફાળવવામાં આવશે, અને એક-એક એશિયા પેસિફિક, લેટિન અમેરિકા અને પૂર્વી યુરોપિયન જૂથને ફાળવવામાં આવશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કામચલાઉ શ્રેણીમાં, નાના ટાપુ વિકાસશીલ રાજ્યોને તેમનું વાજબી અને સુસંગત પ્રતિનિધિત્વ સુનિશ્ચિત કરવા માટે યોગ્ય વિચારણા કરવી જોઈએ. G4 ધર્મના આધારે નવી બેઠકો રજૂ કરવાનો વિરોધ કરે છે.
ધાર્મિક આધાર પર નવી બેઠકોનો વિરોધ
ભારતે UNSCમાં ધાર્મિક આધાર પર નવી બેઠકો બનાવવાના પ્રસ્તાવોનો કડક વિરોધ કર્યો છે. હરીશે કહ્યું કે આવા પ્રસ્તાવો સંયુક્ત રાષ્ટ્રની મૂળભૂત પદ્ધતિના વિરોધી છે અને પહેલેથી જ જટિલ ચર્ચાઓને વધુ મુશ્કેલ બનાવે છે. હરીશે કહ્યું, “ધાર્મિક જોડાણ જેવા નવા પરિમાણો રજૂ કરવાના પ્રસ્તાવો યુએનની હાલની પદ્ધતિની વિરુદ્ધ છે અને પહેલાથી જ મુશ્કેલ ચર્ચામાં નોંધપાત્ર મુશ્કેલીઓ ઉમેરે છે.”
શું આફ્રિકાને પણ કાયમી સભ્યપદ મળશે?
પી હરીશે નામ લીધા વિના, આફ્રિકા માટે કાયમી બેઠકોનો વિરોધ કરવા બદલ યુએફસીની ટીકા કરી. આફ્રિકા માટે કાયમી સભ્યપદને મોટાભાગના દેશો તરફથી સમર્થન મળ્યું છે. ભારતે આફ્રિકાને UNSCમાં કાયમી સભ્યપદ આપવાના મુદ્દે પણ સ્પષ્ટ વલણ અપનાવ્યું છે. પર્વતાનેની હરીશે કહ્યું કે આફ્રિકા સામે થયેલા ઐતિહાસિક અન્યાયને હવે અવગણવામાં નહીં આવે.
જાપાને પણ સુધારાની માંગ કરી
પી. હરીશે કહ્યું કે જી4 એ આફ્રિકા સામે ભૂતકાળના અન્યાયને સંબોધવા માટે તેના ફોર્મ્યુલાની રૂપરેખા આપી છે. એવું કહી શકાય નહીં કે તેઓ આવા અન્યાયને સંબોધવાનું સમર્થન કરે છે અને તે જ સમયે આફ્રિકા માટે કાયમી શ્રેણી વધારવાનો વિરોધ કરે છે. જાપાનના કાયમી પ્રતિનિધિ યામાઝાકી કાઝુયુકીએ પણ UNSC સુધારાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. કાઝુયુકીએ જણાવ્યું હતું કે એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં 54 યુએન સભ્ય દેશો અને વિશ્વની અડધાથી વધુ વસ્તી હોવા છતાં, તેને સુરક્ષા પરિષદમાં પૂરતું પ્રતિનિધિત્વ મળતું નથી. એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્ર સુરક્ષા પરિષદમાં ઓછું પ્રતિનિધિત્વ ધરાવે છે. પ્રદેશના 54 યુએન સભ્ય દેશો અને વિશ્વની અડધાથી વધુ વસ્તી હોવા છતાં, તેની પાસે ફક્ત પાંચ બેઠકો છે – એક કાયમી બેઠક અને બે બિન-કાયમી બેઠકો.
ભારતનો સ્પષ્ટ સંદેશ છે કે UNSC માં સુધારા હવે વિકલ્પ નહીં પરંતુ આવશ્યકતા છે. વધતા વૈશ્વિક સંકટોની વચ્ચે, જો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પોતાને સંબંધિત અને વિશ્વસનીય રાખવા માગતું હોય, તો તેને સમયોચિત અને ન્યાયસંગત સુધારા કરવાં જ પડશે.
શું છે સોનિક હથિયારો ? જેનો ઉપયોગ કરીને ટ્રમ્પે માદુરોના સૈનિકોને 30 મિનિટમાં ધૂળ ચાટતા કરી દીધા?
