હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ખુલશે, મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ આવશે! અમેરિકા અને ઈરાને કરાર પર કર્યા હસ્તાક્ષર
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાને પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. G7 સમિટ પછી મેક્રોન સાથે રાત્રિભોજન દરમિયાન ટ્રમ્પે ડિજિટલી કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયે આ જાહેરાત કરી.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે આખરે કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા છે. અમેરિકાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિયાને કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. એક અમેરિકન અધિકારીએ FP ને જણાવ્યું કે લાંબી રાહ જોયા પછી, અમેરિકા અને ઈરાને પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે એક કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
રાત્રિભોજન દરમિયાન ટ્રમ્પે પોતે કરારની નકલ પર હસ્તાક્ષર કર્યા
બંને દેશો વચ્ચેના આ કરાર પર ડિજિટલી હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. એક અમેરિકન અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, G7 સમિટ પછી પેલેસ ઓફ વર્સેલ્સમાં મેક્રોન સાથે રાત્રિભોજન દરમિયાન ટ્રમ્પે પોતે કરારની નકલ પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા, ઇસ્માઇલ બાઘાઈએ પણ આ વાતની પુષ્ટિ કરી હતી. બાઘાઈએ કહ્યું, “રાષ્ટ્રપતિઓએ ઇસ્લામાબાદ એમઓયુ પર હસ્તાક્ષર કર્યા.”
આ કરારમાં શું છે?
એક અમેરિકન અધિકારીએ પત્રકારોને કરારનો ડ્રાફ્ટ વાંચ્યો. આ અંતર્ગત મહિનાઓથી બંધ રહેલા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ઝડપથી ફરીથી ખોલવાની યોજના છે. આ બંધ થવાને કારણે વિશ્વભરમાં ઊર્જાના ભાવમાં ઉછાળો આવ્યો છે. આ ડ્રાફ્ટમાં ઈરાની તેલ પરના પ્રતિબંધોમાં તાત્કાલિક છૂટછાટ આપવાની પણ માગ કરવામાં આવી છે.
આ પછી પરમાણુ મુદ્દાઓ અને ઈરાન માટે સંભવિત વધારાના આર્થિક લાભો પર વાટાઘાટો થશે. એકવાર આ કરાર અમલમાં મુકાઈ ગયા પછી ધ્યાન એવી શિપિંગ કંપનીઓ તરફ જશે જેમણે અમેરિકા અને ઈરાન બંને દ્વારા નાકાબંધીને કારણે સામુદ્રધુનીમાંથી મુસાફરી કરવાનું મોટાભાગે બંધ કરી દીધું છે.
ઈરાન પરના પ્રતિબંધો હટાવશે
ટ્રમ્પે અગાઉ કહ્યું હતું કે સામુદ્રધુનીમાંથી કોઈપણ ખાણો દૂર કરવા માટે 19 જૂને આ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે. ડ્રાફ્ટમાં જણાવાયું છે કે વોશિંગ્ટન ઈરાનના અર્થતંત્રને લકવાગ્રસ્ત કરનારા તેલ પ્રતિબંધોને તાત્કાલિક હટાવવાનું વચન આપે છે. 14-મુદ્દાના કરાર હેઠળ અમેરિકા ઈરાન પરના પ્રતિબંધો હટાવશે અને ઈરાની સરકારના ભંડોળ અને સંપત્તિઓને અનફ્રીઝ કરશે.
આ સમજૂતી કરારમાં એવી શરત મૂકવામાં આવી છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરીથી ખુલશે. કરાર હેઠળ, ઈરાન 60 દિવસ માટે વ્યાપારી જહાજોને મફતમાં સુરક્ષિત રીતે પસાર થવા દેવા માટે સંમત થયું છે. ઈરાને પરમાણુ શસ્ત્રો મેળવવા કે વિકસાવવાની તેની પ્રતિબદ્ધતાનો પણ પુનરોચ્ચાર કર્યો છે.
જવાબદારીઓની પરિપૂર્ણતા સાથે જોડાયેલી રહેશે
એક સિનિયર યુએસ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે ઈરાન દ્વારા તેના સમૃદ્ધ સામગ્રીના ભંડારને નષ્ટ કરવાનું વચન યુએસ માટે એક મોટી જીત છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે પ્રતિબંધોમાં છૂટછાટ પરમાણુ કરાર અને ઈરાન દ્વારા તેની જવાબદારીઓની પરિપૂર્ણતા સાથે જોડાયેલી રહેશે.
300 અબજ ડોલરનું ભંડોળ શા માટે?
કરાર મુજબ, ઇસ્લામિક રિપબ્લિકના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર અંતિમ કરાર થયા પછી યુએસ પ્રાદેશિક દેશો દ્વારા સમર્થિત 300 અબજ ડોલરના પુનર્નિર્માણ ભંડોળને પણ મુક્ત કરવામાં મદદ કરશે.
300 અબજ ડોલરના વિકાસ કાર્યક્રમનો બચાવ કરતા, ટ્રમ્પે ફરીથી કહ્યું કે તેનાથી યુએસ સરકારને કોઈ ખર્ચ થશે નહીં અને ઈરાનને ફક્ત ત્યારે જ ફાયદો થશે જો તે “યોગ્ય રીતે” વર્તે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે જો ઈરાનના નેતાઓ કરારનું પાલન નહીં કરે, તો યુએસ સૈન્ય ફરીથી ઈરાન પર હુમલો કરશે.
