Trump-Jinping Meeting: અબજો ડોલરની ડીલ માટે બે કટ્ટર હરીફો એક મંચ પર… વિશ્વની બે સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા પર દુનિયાની નજર
એક નવી શરૂઆત અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હાલમાં ત્રણ દિવસના ચીન પ્રવાસે બેઇજિંગ પહોંચ્યા છે, જે વૈશ્વિક રાજનીતિ અને અર્થતંત્ર માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ઘટના માનવામાં આવે છે. લગભગ 9 વર્ષના લાંબા ગાળા બાદ કોઈ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ ચીનની ધરતી પર પગ મૂક્યા છે, રસપ્રદ વાત એ પણ છે કે છેલ્લે વર્ષ 2017માં પણ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ જ ચીન પ્રવાસે ગયા હતા.
ટ્રમ્પ જ્યારે બેઇજિંગ ઍરપોર્ટ પહોંચ્યા તો તેમનું ભવ્ય રેડ કાર્પેટ સ્વાગત ચીનના ઉપરાષ્ટ્રપતિ હન ઝેંગ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જે દર્શાવે છે કે ચીન પણ આ મુલાકાતને ઘણી ગંભીરતાથી લઈ રહ્યું છે. એરફોર્સ વનમાંથી ઉતરીને પોતાની ખાસ લિમોઝીન કાર ‘ધ બીસ્ટ’ સુધી પહોંચતા રસ્તામાં ચીની વિદ્યાર્થીઓએ બંને દેશોના ઝંડા લહેરાવી ટ્રમ્પનું અભિવાદન કર્યું હતું.
દુનિયાની બે સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા અમેરિકા ચીનની આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે બંને દેશો વચ્ચે ટેરિફ વિવાદ, ઈરાન યુદ્ધ અને તાઈવાનના મુદ્દે ભારે તણાવ પ્રવર્તી રહ્યો છે, છતાં પણ આર્થિક હિતોને કારણે બંને ફરી એક ટેબલ પર આવવા મજબુર થયા છે.
એરફોર્સ વન અને અમેરિકાના કોર્પોરેટ દિગ્ગજો
ટ્રમ્પની આ યાત્રાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેમના એરફોર્સ વન વિમાનમાં માત્ર સરકારી અધિકારીઓ જ નહીં, પણ અમેરિકાની 17 જેટલી દિગ્ગજ કંપનીઓના સીઈઓ પણ સવાર છે. જેમાં ઈલોન મસ્ક (Tesla), ટીમ કૂક (Apple), અને બોઈંગના સીઈઓ જેવા મોટા નામો સામેલ છે. આ કોઈ સામાન્ય મુલાકાત નથી, પરંતુ ચીન સાથે અબજો ડોલરની ડીલ કરવાની એક મોટી યોજના છે. આ કંપનીઓમાં માઈક્રોસોફ્ટ, એનવિડિયા (Nvidia) અને સ્ટેફન શ્વોત્ઝમેન જેવા પ્રભાવશાળી નામોનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે દર્શાવે છે કે અમેરિકા હવે વેપારના મોરચે ચીનને પછાડવાને બદલે તેની સાથે ભાગીદારી કરીને પોતાનો આર્થિક લાભ વધારવા માંગે છે
ટ્રમ્પના ડેલિગેશનમાં એલન મસ્ક પણ સામેલ
આ મુલાકાતમાં ટ્રમ્પની સાથે અમેરિકાની આર્થિક શક્તિનું પ્રદર્શન જોવા મળ્યુ. ટ્રમ્પની આ મુલાકાતની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેમની સાથે અમેરિકાની ટોચની કંપનીઓના સીઈઓ (CEOs) અને માલિકોનું એક શક્તિશાળી ડેલિગેશન પણ ચીન પહોંચ્યું છે. આ ડેલિગેશનમાં ટેસ્લાના માલિક ઈલોન મસ્ક સૌથી મોટું આકર્ષણ છે.
એક સમયે ટ્રમ્પ અને મસ્ક વચ્ચેના સંબંધોમાં ખટાશ હતી, પરંતુ હવે તે જૂની લડાઈ ખતમ થઈ ગઈ હોય તેમ લાગે છે, કારણ કે મસ્ક ટ્રમ્પના જ વિમાન એરફોર્સ વનમાં સવાર થઈને બેઇજિંગ પહોંચ્યા છે.
ચીન ઈલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) માટે વિશ્વનું સૌથી મોટું માર્કેટ છે અને ટેસ્લા ત્યાં મોટો હિસ્સો ધરાવે છે, પરંતુ સ્થાનિક હરીફાઈ અને ટેરિફ વિવાદને કારણે તેમને જે નુકસાન થયું છે તેને ભરપાઈ કરવા મસ્ક આ મુલાકાતનો ઉપયોગ કરવા માંગે છે. આ ઉપરાંત, એપલના સીઈઓ ટિમ કૂક પણ આ ડેલિગેશનનો ભાગ છે. એપલ માટે ચીન માત્ર મોટું બજાર જ નથી, પરંતુ તેમનું મેન્યુફેક્ચરિંગ અને સપ્લાય ચેઈન હબ પણ છે.
તાજેતરમાં ચીને આઈફોન પર લગાવેલા આંશિક પ્રતિબંધો અને સાયબર સિક્યુરિટીના કડક નિયમોને કારણે એપલના માર્કેટને ફટકો પડ્યો છે, જેને સુધારવા માટે ટિમ કૂક ટ્રમ્પની કૂટનીતિનો સહારો લઈ રહ્યા છે. નાણાકીય જાયન્ટ્સ અને એરોસ્પેસ સેક્ટરની નજર ચીની બજાર પર ટ્રમ્પના આ ડેલિગેશનમાં માત્ર ટેકનોલોજી જ નહીં, પરંતુ ફાઈનાન્સ ક્ષેત્રના દિગ્ગજો પણ સામેલ છે. બ્લેકરોકના વડા લેરી ફિંક, બ્લેકસ્ટોનના સ્ટીફન શ્વાર્ઝમેન અને ગોલ્ડમેન સૅક્સના સીઈઓ ડેવિડ સોલોમન પણ આ પ્રવાસમાં સાથે છે.
ચીન અત્યારે વિશ્વનું મોટું ફાઈનાન્સિયલ હબ બની રહ્યું છે અને ત્યાં વેલ્થ મેનેજમેન્ટનું માર્કેટ ખૂબ ઝડપથી વધી રહ્યું છે, જેમાં આ અમેરિકન કંપનીઓ મોટો હિસ્સો મેળવવા આતુર છે. બીજી તરફ, એરોસ્પેસ જાયન્ટ બોઈંગના સીઈઓ કેલી ઓર્ડબર્ગ પણ 500 વિમાનોની મોટી ડીલની આશા સાથે બેઇજિંગમાં છે. ચીને તેની ઘરેલું ઉડ્ડયન ક્ષમતા વધારવાની જાહેરાત કરી છે, જેનો સીધો લાભ બોઈંગ લેવા માંગે છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, સેમિકન્ડક્ટર ચીપ બનાવતી કંપની એનવીડિયાના સીઈઓ જેસન વાંગને પણ ટ્રમ્પે આ મુલાકાત માટે આમંત્રણ આપ્યું છે.
એનવિડિયા (Nvidia) અને અલાસ્કાનું રહસ્ય
આ પ્રવાસ દરમિયાન સૌથી વધુ ચર્ચા એનવિડિયાના સીઈઓ જેનસન હુઆંગની રહી છે. શરૂઆતમાં જ્યારે સીઈઓની યાદી જાહેર કરવામાં આવી, ત્યારે તેમાં જેનસન હુઆંગનું નામ નહોતું, જેના કારણે અમેરિકન મીડિયામાં અનેક અટકળો વહેતી થઈ હતી. એનવિડિયા આજે 5 ટ્રિલિયન ડોલરનું મૂલ્ય ધરાવતી કંપની છે, જે ભારતની કુલ જીડીપી (4 ટ્રિલિયન ડોલર) કરતા પણ વધારે છે.
અમેરિકાને ડર હતો કે જો જેનસન હુઆંગ ચીન જશે, તો ચીન તેમની સાથે કોઈ એવી ડીલ કરી લેશે જે અમેરિકાના હિતમાં ન હોય, કારણ કે અમેરિકાએ ચીનને સેમીકન્ડક્ટર ચિપ્સ વેચવા પર પ્રતિબંધ લાદેલો છે. જોકે, બાદમાં ટ્રમ્પે સ્પષ્ટતા કરી કે જેનસન હુઆંગ તેમની સાથે જ છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, જેનસન હુઆંગ વોશિંગ્ટન ડીસીથી ટ્રમ્પ સાથે નહોતા નીકળ્યા, પરંતુ જ્યારે ટ્રમ્પનું વિમાન અલાસ્કામાં રોકાયું, ત્યારે ત્યાંથી તેઓ વિમાનમાં સવાર થયા હતા. આ ઘટના દર્શાવે છે કે અમેરિકા માટે એનવિડિયા અને ટેકનોલોજીનું મહત્વ કેટલું વધારે છે
ટ્રમ્પને અચાનક ચીન જવાનું કેમ નક્કી કર્યુ?
એઆઈ (AI) ચીપ્સ પરના નિકાસ પ્રતિબંધોને કારણે ચીન નારાજ છે અને એનવીડિયાને આર્થિક નુકસાન થઈ રહ્યું છે, તેથી આ વિવાદનો ઉકેલ લાવવો બંને દેશો માટે અનિવાર્ય બન્યો છે. દુશ્મનાવટ છોડી વ્યાપારિક સંબંધો સુધારવા પાછળની મજબૂરી પ્રશ્ન એ થાય છે કે જે રાષ્ટ્રપતિએ ચીન પર 100% સુધી ટેરિફ લાદવાની વાતો કરી હતી, ત્યારે એક સવાલ એ પણ છે કે ટ્રમ્પને અચાનક ચીન માટે આટલો પ્રેમ શા માટે આવ્યો? આ પરિવર્તન પાછળનું મુખ્ય કારણ અમેરિકામાં વધી રહેલી મોંઘવારી અને સામાન્ય જનતા તેમજ વ્યાપારીઓનો રોષ છે.
ટ્રમ્પ પોતાની છબી માત્ર એક કડક નિર્ણય લેનારા રાષ્ટ્રપતિ તરીકે જ નહીં, પણ એક કુશળ રાજદ્વારી તરીકે પણ સ્થાપિત કરવા માંગે છે, જે જટિલ મુદ્દાઓ પર વાતચીત દ્વારા ઉકેલ લાવી શકે. અમેરિકામાં ઈરાન યુદ્ધ અને આર્થિક નીતિઓને કારણે ટ્રમ્પ સામે વિરોધનું વાતાવરણ બની રહ્યું છે, ત્યારે ચીન સાથેના વ્યાપારિક સંબંધો સુધારીને તેઓ અમેરિકાના અર્થતંત્રને વેગ આપવા માંગે છે. ચીન પણ જાણે છે કે લાંબા સમય સુધી અમેરિકા સાથેનો સંઘર્ષ તેમના પોતાના અર્થતંત્ર માટે પણ ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે.
વ્યાપાર અને રાજનીતિનું નવું સમીકરણ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને શી જિનપિંગની આ સાતમી મુલાકાત હશે, જે ટેકનોલોજી, AI, વ્યાપાર અને વૈશ્વિક સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત રહેશે. 15મી સદીના ‘ટેમ્પલ ઓફ હેવન’ની મુલાકાત લઈને ટ્રમ્પ ચીનની સંસ્કૃતિ પ્રત્યે આદર બતાવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ અબજોપતિ સીઈઓનું ડેલિગેશન ચીનના બજારને ફરીથી જીતવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.
અંતે, આ મુલાકાત સાબિત કરે છે કે વૈશ્વિક રાજનીતિમાં કોઈ કાયમી દુશ્મન નથી હોતું, અને જ્યારે અબજો ડોલરના વ્યાપારનો સવાલ આવે છે, ત્યારે મોટામાં મોટા હરીફો પણ એકબીજાની સાથે હાથ મિલાવવા મજબૂર બને છે. દુનિયાની બે સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓના આ મિલન પર સમગ્ર વિશ્વની નજરો ટકેલી છે, કારણ કે તેના પરિણામો આગામી દાયકાના વૈશ્વિક અર્થતંત્રની દિશા નક્કી કરશે.
NEET-UG પેપર લીક, 22 લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓના સપના સાથે ક્રૂર મજાક, છેલ્લા 7 વર્ષમાં 70 થી વધુ પેપર લીક
Published On - 7:53 pm, Thu, 14 May 26
