
અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાન પર ચેતવણીઓ બાદ આજે (28 ફેબ્રુઆરી) ઇઝરાયેલ અને અમેરિકા દ્વારા ઈરાન પર હવાઈ હુમલો થયો છે. ઈરાનના પરમાણુ કેન્દ્રો નિશાન બન્યા હોવાનું સંભવ છે અને ઈરાને જવાબમાં મિસાઇલ હુમલા શરૂ કર્યા છે. ત્યારે સૌને વિચાર આવે છે કે ભારત કોના પક્ષમાં છે?
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ તણાવ વૈશ્વિક સ્તરે પ્રભાવિત કરી શકે છે. ભારતના વિદેશ મંત્રી S. Jaishankar એ ઈરાન-ઇઝરાયેલ તણાવ અંગે નિવેદન આપતાં કહ્યું છે કે બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા વિવાદ પર કોઈ એકતરફી ટિપ્પણી કરવી યોગ્ય નથી. ભારતના નજીકના મિત્ર દેશોમાં રશિયા, સાઉદી અરેબિયા, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, ફ્રાન્સ અને કતારનો સમાવેશ થાય છે.
આ દેશો વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે કારણ કે કતાર અને સાઉદી અરબ મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા દેશો છે, જ્યારે રશિયા અને અમેરિકા વચ્ચે લાંબા સમયથી રાજકીય મતભેદો જોવા મળે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં જો સંઘર્ષ વધુ વિકરાળ બને તો ભારત માટે કઈ પ્રકારની સમીકરણો ઊભી થાય તે જોવું મહત્વપૂર્ણ બનશે.
ઇરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે વધતા તણાવમાં અમેરિકા સ્પષ્ટ રીતે ઇઝરાયેલની બાજુએ જોવા મળે છે. તેમ છતાં, અમેરિકા હાલ ઈરાન સામે સંપૂર્ણ કડક વલણ અપનાવી રહ્યું નથી, કારણ કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ના સમયમાં ઈરાન સાથે પરમાણુ કરાર અંગે ચર્ચા ચાલી રહી હતી. બંને દેશો વચ્ચે અનેક તબક્કાની વાતચીત થઈ ચૂકી છે અને આગળની બેઠક ઓમાનમાં યોજાવાની હતી, પરંતુ હાલ પરિસ્થિતિ અનિશ્ચિત બની ગઈ છે. અગાઉ અમેરિકા ઇઝરાયેલને સાવચેતી રાખવા પણ સૂચન કરી ચૂક્યું હતું, પરંતુ માનવામાં આવે છે કે ઇઝરાયેલની કાર્યવાહી પાછળ અમેરિકાનો પરોક્ષ આધાર હોઈ શકે છે.
Saudi Arabiaએ ઈરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે તાજેતરમાં વધેલા તણાવ અને પરસ્પર હુમલાઓ અંગે ઈરાન પ્રત્યે સહાનુભૂતિ દર્શાવી છે. તેમ છતાં, સાઉદી અરેબિયાએ ખુલ્લેઆમ ઇઝરાયેલનો વિરોધ કર્યો નથી અને બંને દેશોને સંયમ રાખવાની અપીલ કરી છે. જો સંઘર્ષ વધુ વિકરાળ બને તો સાઉદી અરેબિયા કઈ દિશામાં ઉભું રહેશે તે મહત્વનું બનશે. અત્યાર સુધી ઈરાન-ઇઝરાયેલ મુદ્દે સાઉદીનો અભિગમ સામાન્ય રીતે તટસ્થ રહ્યો છે અને તે બંને પક્ષોને શાંતિ અને સંયમ જાળવવાની સલાહ આપતું આવ્યું છે.
ભારતના નજીકના મિત્ર દેશોમાં રશિયાનો પણ સમાવેશ થાય છે. હાલ રશિયા ઈરાનને સમર્થન આપતો દેખાઈ રહ્યો છે, જોકે વ્લાદિમીપ પુતિનની સરકાર આ મુદ્દે શાંતિપૂર્ણ સમાધાન લાવવા ઈચ્છે છે. બીજી તરફ United States સ્પષ્ટ રીતે ઇઝરાયેલના પક્ષમાં છે, તેથી માનવામાં આવે છે કે અમેરિકા સાથેના મતભેદોને ધ્યાનમાં રાખીને રશિયા ઈરાન તરફ ઝુકી શકે છે.
ફ્રાન્સ હાલમાં ઈરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે વધતા તણાવ માટે બંને દેશોને જવાબદાર માનતો છે, પણ તેનો ઝુકાવ મુખ્યત્વે ઇઝરાયેલની તરફ છે. ફ્રાંસે ઈરાનને અપીલ કરી છે કે તે મુદ્દો ઉકેલવા માટે તરત અમેરિકા સાથે વાતચીત કરે. ઈરાન દ્વારા ઇઝરાયેલ પર હુમલાના પગલે ફ્રાંસને પણ ચેતવણી મળતાં, વિશ્લેષકો માનતા છે કે જો સંઘર્ષ વધે તો ફ્રાંસ ઇઝરાયેલના પક્ષમાં ઊભું રહી શકે છે.
Qatarએ ઈરાન સાથે વધતા તણાવ માટે ઇઝરાયેલને જવાબદાર ઠેરવ્યો છે. કતાર પોતાને શાંતિના પક્ષમાં દેખાડવાની કોશિશ કરી રહ્યું છે. જો સંઘર્ષ આગળ વધે, તો જોવાનું રોમાંચક રહેશે કે કતાર ઈરાનનો સમર્થન કરે છે કે સાઉદી અને ભારતની જેમ તટસ્થ રહે છે.
Published On - 1:57 pm, Sat, 28 February 26