
ભારત અને ચીન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સરહદ વિવાદ બાદ, બંને દેશો તેમના વેપાર સંબંધો સુધારવા તરફ આગળ વધી રહ્યા હોય તેવું લાગે છે. ચીને સોમવારે સ્પષ્ટ કર્યું કે તે ભારત સાથેની તેની વેપાર અને આર્થિક ચિંતાઓને સંતુલિત રીતે ઉકેલવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે. ચીની દૂતાવાસના આ નિવેદનથી બંને દેશો વચ્ચે સુધારેલા આર્થિક સહયોગ માટે નવી આશાઓ જાગી છે. આ પગલાથી બંને દેશોના વ્યવસાયો તેમજ સામાન્ય જનતાને સીધો ફાયદો થશે.
ચીન તરફથી આ સકારાત્મક નિવેદન ભારતીય વાણિજ્ય મંત્રી પિયુષ ગોયલે તેમના ચીની સમકક્ષ સાથે મહત્વપૂર્ણ બેઠક કર્યા પછી આવ્યું છે. રવિવારે (13 સપ્ટેમ્બર), પીયુષ ગોયલે એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં શેર કર્યું કે તેમણે ચીનના વાણિજ્ય મંત્રી વાંગ વેન્ટાઓ સાથે ખાસ બેઠક કરી હતી.
આ બેઠક દરમિયાન, બંને નેતાઓએ ભારત-ચીન વેપાર સંબંધો પર વિગતવાર ચર્ચા કરી. આ વાતચીતના એક દિવસ પછી, ભારતમાં ચીની દૂતાવાસના પ્રવક્તા યુ જિંગનું નિવેદન બહાર પાડવામાં આવ્યું. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે ચીન બંને દેશોના ટોચના નેતાઓ વચ્ચે થયેલી સર્વસંમતિને અમલમાં મૂકવા માટે ભારત સાથે કામ કરવા તૈયાર છે.
વેપારી સંબંધોમાં આવેલી આ નવી ગરમાહટને તાજેતરમાં યોજાયેલી બ્રિક્સ (BRICS) સમિટ સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહી છે. બ્રિક્સ સંમેલન દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે મુલાકાત કરી હતી. તે સમયે શી જિનપિંગે કહ્યું હતું કે ભારત-ચીનને એકબીજાને જોખમ અથવા પ્રતિસ્પર્ધી તરીકે નહીં પરંતુ ભાગીદાર તરીકે જોવું જોઈએ.
તેમણે દ્વિપક્ષીય સંબંધોને મજબૂત કરવા માટે તર્કસંગત વિચારસરણીની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. ચીની પ્રવક્તા યુ જિંગે પણ આ વાતનું પુનરાવર્તન કરતાં કહ્યું કે ભારત ચીનનો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પાડોશી છે. આર્થિક ક્ષેત્રમાં પરસ્પર સહયોગ વધારવાથી બંને દેશોની કંપનીઓને સીધો લાભ થશે.
જ્યારે ચીન હાલમાં સંબંધો સુધારવાની વાત કરી રહ્યું છે, ત્યારે બંને દેશો વચ્ચે વેપાર અસંતુલન એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો છે. ડેટા દર્શાવે છે કે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 (નાણાકીય વર્ષ 27) ના એપ્રિલ અને જુલાઈ વચ્ચે, ભારતે ચીનને આશરે 7.8 અબજ ડોલરની નિકાસ કરી હતી. દરમિયાન, આ જ સમયગાળા દરમિયાન ચીનથી આયાત 52.7 અબજ ડોલર થઈ હતી. અગાઉ, નાણાકીય વર્ષ 2025-26 (FY26) માં, ભારતે ચીન પાસેથી 131.6 અબજ ડોલરનો માલ ખરીદ્યો હતો, જ્યારે ભારતની કુલ નિકાસ માત્ર 19.5 અબજ ડોલર સુધી મર્યાદિત હતું.
આ વિશાળ અંતરને કારણે, ભારતને 112 અબજ ડોલરથી વધુની વેપાર ખાધનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ભારત હવે ભારતીય કંપનીઓને ચીની બજારમાં પ્રવેશ મેળવવા માટે પ્રયત્નશીલ રહેશે. ચીનનો આ નવો અભિગમ ભારતીય અર્થતંત્રને આ નોંધપાત્ર ખાધ ઘટાડવામાં કેટલી મદદ કરશે તે જોવાનું બાકી છે. જો ચીન તેના શબ્દોને કાર્યમાં રૂપાંતરિત કરે છે, તો IT અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારતીય કંપનીઓને ત્યાં કામ કરવાની નવી તકો મળી શકે છે.