Breaking News : શું BRICS ખતમ કરશે દુનિયામાં ડોલરનું વર્ચસ્વ? બેઠક પહેલાં અમેરિકામાં વધ્યું ટેન્શન !

ભારત 12 અને 13 સપ્ટેમ્બરના રોજ નવી દિલ્હીમાં BRICS સમિટનું આયોજન કરવા માટે તૈયાર છે. એક મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે શું BRICS દેશો આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં યુએસ ડોલર પરની તેમની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ભારત, ચીન અને રશિયા આ મુદ્દામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. જો કે, ત્રણેય દેશોના વલણ એકસરખા નથી.

હકીકતમાં, વર્તમાન ચર્ચા એવી નાણાકીય વ્યવસ્થા બનાવવા વિશે વધુ છે જેમાં ડોલરને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવા કરતાં આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે ડોલર એકમાત્ર વિકલ્પ ન હોય. ભારત સ્થાનિક ચલણ અને સરળ ચુકવણી પ્રણાલી ઇચ્છે છે. ચીન યુઆનને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવવા માટે દબાણ કરી રહ્યું છે. દરમિયાન, રશિયા પહેલાથી જ તેના BRICS વેપારનો નોંધપાત્ર હિસ્સો તેના રાષ્ટ્રીય ચલણમાં કરે છે.

શું છે ડી-ડોલરાઇઝેશન ?

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ડી-ડોલરાઇઝેશનનો અર્થ આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર, ચુકવણી અને નાણાકીય વ્યવહારોમાં યુએસ ડોલરનો ઉપયોગ ઘટાડવો છે. આ હાંસલ કરવા માટે, દેશો પરસ્પર વેપાર માટે પોતાની ચલણોનો ઉપયોગ કરી શકે છે. વધુમાં, ડોલરને બદલે અન્ય ચુકવણી પ્રણાલીઓ અને ડિજિટલ ચલણોનો ઉપયોગ પણ વધારી શકાય છે.

ભારત શું ઇચ્છે છે?

આ મુદ્દા પર ભારતનું વલણ ખૂબ જ સાવચેત છે. ભારત સ્થાનિક ચલણોમાં દ્વિપક્ષીય વેપાર વધારવા અને અન્ય દેશો સાથે ચૂકવણીને સરળ અને સસ્તી બનાવવાનું સમર્થન કરે છે. જો કે, આનો અર્થ એ નથી કે ભારત ડોલર સામે ઝુંબેશ શરૂ કરવાનો ઇરાદો ધરાવે છે. ઓગસ્ટમાં, વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પિયુષ ગોયલે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે ભારત અલગ BRICS ચલણના પક્ષમાં નથી. આનો અર્થ એ છે કે ભારત એક સામાન્ય ચલણ બનાવવાનું સમર્થન કરતું નથી જેનો ઉપયોગ બધા BRICS દેશો કરશે. આ હોવા છતાં, ભારત એક એવી સિસ્ટમ પર કામ કરી રહ્યું છે જે આંતરરાષ્ટ્રીય ચુકવણીઓમાં ડોલર-આધારિત મધ્યસ્થીઓની જરૂરિયાત ઘટાડશે.

જાન્યુઆરીમાં રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, ભારતીય રિઝર્વ બેંકે BRICS દેશોની સત્તાવાર ડિજિટલ ચલણોને જોડવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. આનાથી દેશો વચ્ચે સીધો વેપાર અને પ્રવાસન ચુકવણી શક્ય બનશે અને ડોલર પર નિર્ભરતા ઓછી થશે. RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ ઓગસ્ટમાં જણાવ્યું હતું કે BRICS દેશો તેમની ઝડપી ચુકવણી પ્રણાલીઓ અને સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ ચલણોને જોડવાની શક્યતા પર ચર્ચા કરી રહ્યા છે. પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય ક્રોસ બોર્ડર પેમેન્ટ્સને સસ્તી અને ઝડપી બનાવવાનો છે. તેથી, ભારતનું વર્તમાન ધ્યાન સ્થાનિક ચલણો, સુધારેલી ચુકવણી પ્રણાલીઓ અને ઓછા વ્યવહાર ખર્ચ પર છે, ડોલરને એક જ BRICS ચલણથી બદલવાને બદલે.

અમેરિકા BRICS પર શા માટે નજર રાખી રહ્યું છે?

અમેરિકા BRICS ના વિકાસ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે. આનું મુખ્ય કારણ એ છે કે જો BRICS દેશો ડોલરને બદલે તેમના સ્થાનિક ચલણોમાં મોટી માત્રામાં નાણાંનો વ્યવહાર કરવાનું શરૂ કરે છે, તો તે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં યુએસ નાણાકીય વ્યવસ્થાની ભૂમિકાને ઘટાડી શકે છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વારંવાર BRICS દેશોને ડોલરને અન્ય ચલણથી બદલવાના પ્રયાસ સામે ચેતવણી આપી છે. ભારત પણ યુએસ ડોલરને સીધા પડકારવાના હેતુથી કોઈપણ ઝુંબેશના ભાગ રૂપે જોવા માંગતો નથી.

2થી 13 સપ્ટેમ્બરના રોજ યોજાનારી BRICS સમિટમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ચુકવણીઓ અને BRICS દેશો વચ્ચે સ્થાનિક ચલણોમાં વેપાર વધારવા જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. તેથી, ભારતનો સૌથી મોટો પડકાર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે તેના મજબૂત આર્થિક સંબંધો જાળવી રાખીને તેની નાણાકીય સ્વતંત્રતા વધારવાનો છે.

આ પણ વાંચો, તમારો ફોન બની જશે કમ્પ્યૂટર ! બસ આ સરળ ટ્રિક ડેસ્કટોપ અને લેપટોપ ફેરવી દેશે મોબાઈલમાં