ઈરાન પર હુમલામાં બદલાયું દુનિયાનું ‘ઓઈલ પોલિટિક્સ’: રશિયા ફરી પિક્ચરમાં આવ્યું, શું ભારતને મળશે સસ્તું તેલ ?

ઈરાન પર અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હુમલા બાદ મધ્ય-પૂર્વમાં તણાવ ચરમસીમાએ છે. આ દરમિયાન ઈરાને હોર્મુઝની ખાડીમાંથી પસાર થતા જહાજોને સીધી રેડિયો ચેતવણી આપીને આ માર્ગ બંધ કરવાની ધમકી આપી છે. આ ઘટનાક્રમે રશિયા માટે એશિયન એનર્જી માર્કેટમાં ફરીથી મજબૂત પકડ જમાવવાનો માર્ગ મોકળો કર્યો છે.

શા માટે ‘હોર્મુઝની ખાડી’ અત્યંત મહત્વની છે?

• વૈશ્વિક સપ્લાય: દુનિયાના કુલ તેલ પુરવઠાનો લગભગ 20% હિસ્સો (દરરોજ 2.1 કરોડ બેરલ) આ સાંકડા માર્ગે પસાર થાય છે.
• કનેક્ટિવિટી: આ માર્ગ સાઉદી અરેબિયા, ઈરાક અને યુએઈ જેવા મોટા ઉત્પાદકોને વૈશ્વિક બજાર સાથે જોડે છે.

રશિયા કેવી રીતે પિક્ચરમાં પાછું આવ્યું?

ઈરાન અત્યારે ચીનને તેના તેલનો 80% હિસ્સો નિકાસ કરે છે. જો હોર્મુઝ માર્ગ બંધ થાય, તો ચીન માટે ઈરાની તેલ મેળવવું મુશ્કેલ બનશે. આવી સ્થિતિમાં ચીન રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી વધારશે.

• ચીનનો રેકોર્ડ: ફેબ્રુઆરીમાં ચીનની રશિયન તેલની આયાત રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી છે (20.83 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ).
• ભારતની સ્થિતિ: ભારત પણ તેની તેલની જરૂરિયાત માટે 50% આ માર્ગ પર નિર્ભર છે. જો હોર્મુઝમાં અવરોધ આવશે, તો ભારત માટે પણ રશિયન તેલ એક સુરક્ષિત અને ફાયદાકારક વિકલ્પ બનશે.

ચીને લીધું ભારતનું સ્થાન

નવેમ્બર મહિનાથી ચીને રશિયાના સૌથી મોટા તેલ ખરીદનાર તરીકે ભારતને પાછળ છોડી દીધું છે. યુક્રેન યુદ્ધ અને પશ્ચિમી દેશોના દબાણને કારણે ભારતે ડિસેમ્બરમાં રશિયન તેલની આયાત બે વર્ષના સૌથી નીચલા સ્તરે લાવી દીધી હતી. જોકે, વર્તમાન સંકટ ફરીથી સમીકરણો બદલી શકે છે.

રશિયન તેલ કેમ આકર્ષક છે?

ચીની ટ્રેડર્સના મતે, રશિયન તેલની પ્રોસેસિંગ ક્વોલિટી ઈરાની તેલ કરતા વધુ સારી અને કોમ્પિટિટિવ છે. ઉપરાંત, રશિયા અત્યારે ભારે ડિસ્કાઉન્ટ પર તેલ આપી રહ્યું છે, જે ભારત અને ચીન બંને માટે આર્થિક રીતે ફાયદાકારક છે.

હોર્મુઝની ખાડીમાં સર્જાયેલો અવરોધ વૈશ્વિક તેલના ભાવ વધારી શકે છે, પરંતુ તે રશિયા માટે તેના એક્સપોર્ટને વેગ આપવાની મોટી તક લઈને આવ્યો છે. ભારત અને ચીન આ સ્થિતિનો ઉપયોગ કરીને રશિયા પાસેથી વધુ સસ્તું તેલ મેળવી શકે છે.

મેક ઇન ઇન્ડિયાનો હુંકાર: અદાણી ગ્રુપ મુન્દ્રામાં બનાવશે પવનચક્કીના ભારતના સૌથી લાંબા બ્લેડ, વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો