
આજકાલ લોકોની જીવનશૈલી અને ખાનપાનમાં ઘણો ફેરફાર આવ્યો છે. લોકોના સૂવા-જાગવાના સમયમાં ફેરફાર થયો છે અને મોટાભાગના લોકો જંક ફૂડનું પુષ્કળ સેવન કરી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, કરિયર અને પર્સનલ લાઈફનો તણાવ પણ સ્વાસ્થ્ય પર સીધી અસર કરી રહ્યો છે. આ તમામ પરિબળો આપણા શરીર પર દબાણ વધારે છે અને લોકોને ઘણી મુશ્કેલીઓ થવા લાગે છે. આવા સમયે શરીરને સમયાંતરે આરામ આપવો ખૂબ જ જરૂરી છે. હેલ્થ એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે અઠવાડિયામાં એક દિવસ ફાસ્ટિંગ એટલે કે ઉપવાસ કરવાથી શરીરને ડિટોક્સ થવાની તક મળે છે અને ઘણા ફાયદા થઈ શકે છે. જોકે, ફાસ્ટિંગની રીત સાચી હોવી જોઈએ અને તેને સંતુલિત રીતે અપનાવવી જરૂરી છે.
અઠવાડિયામાં એક દિવસ ઉપવાસ કરવાથી શરીર રિફ્રેશ થઈ જાય છે. તેનાથી પાચનતંત્રને આરામ મળે છે. આપણે રોજ અનેકવાર ખોરાક લઈએ છીએ, જેનાથી આપણું ડાયજેસ્ટિવ સિસ્ટમ સતત કામ કરતું રહે છે. જ્યારે તમે અઠવાડિયામાં એક દિવસ ઉપવાસ કરો છો, ત્યારે પેટ અને આંતરડાને આરામ મળે છે. તેનાથી ગેસ, અપચો અને ભારેપણું જેવી સમસ્યાઓમાં રાહત મળી શકે છે. સાથે જ શરીર ખોરાકને વધુ સારી રીતે પચાવવાની ક્ષમતા પણ કેળવે છે. જો તમારું પાચનતંત્ર બરાબર નથી, ત્યારે તમારે ફાસ્ટિંગ જરૂર ટ્રાય કરવી જોઈએ.
ડાયેટિશિયને જણાવ્યું કે સાપ્તાહિક ઉપવાસથી શરીરની ગંદકી બહાર નીકળી જાય છે અને નેચરલ ડિટોક્સ પ્રક્રિયા બૂસ્ટ થાય છે. જ્યારે આપણે થોડા સમય માટે ખોરાક નથી લેતા, ત્યારે શરીર પોતાની એનર્જીને પાચનને બદલે રિપેર અને ક્લીનિંગ પ્રક્રિયામાં લગાવે છે. આ દરમિયાન શરીરમાં જમા થયેલા ટોક્સિન્સને બહાર કાઢવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બની શકે છે. તેનાથી ત્વચા સાફ દેખાવા લાગે છે અને શરીર હળવું અનુભવાય છે. અઠવાડિયામાં એક દિવસ ફાસ્ટિંગ કરવાથી કેલરી ઇનટેક ઓછો થઈ શકે છે, જેનાથી વજન ઘટાડવામાં મદદ મળે છે. યોગ્ય રીતે અપનાવવામાં આવેલું ફાસ્ટિંગ મેટાબોલિઝમ સંતુલિત રાખવામાં મદદ કરી શકે છે.
સાપ્તાહિક ઉપવાસ કરવાથી બ્લડ શુગર અને હોર્મોનલ સંતુલનમાં સુધારો થઈ શકે છે. કેટલાક સંશોધનોમાં જાણવા મળ્યું છે કે યોગ્ય રીતે ફાસ્ટિંગ કરવાથી ઇન્સ્યુલિન સેન્સિટિવિટી બહેતર બની શકે છે. તેનાથી ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસના જોખમને ઓછું કરવામાં મદદ મળી શકે છે. આ સિવાય ફાસ્ટિંગ દરમિયાન શરીરમાં ગ્રોથ હોર્મોનનું સ્તર પણ પ્રભાવિત થાય છે, જે સેલ રિપેરમાં મદદરૂપ માનવામાં આવે છે. જોકે, ડાયાબિટીસ અથવા અન્ય બીમારીઓથી પીડાતા લોકોએ ફાસ્ટિંગ શરૂ કરતા પહેલા ડોક્ટર કે ડાયેટિશિયનની સલાહ જરૂર લેવી જોઈએ. આવા લોકોએ પોતાની મરજીથી ફાસ્ટિંગ ન કરવું જોઈએ.
એક્સપર્ટના મતે ફાસ્ટિંગ કરવાથી મેન્ટલ હેલ્થ પર પણ પોઝિટિવ અસર પડે છે. જ્યારે તમે તમારા ખાવાની આદતો પર નિયંત્રણ રાખો છો, ત્યારે સેલ્ફ કંટ્રોલ વધે છે. ફાસ્ટિંગ દરમિયાન માનસિક શાંતિ અને ફોકસ બહેતર અનુભવાય છે. જોકે, અત્યંત અથવા ખોટી રીતે કરવામાં આવેલા ફાસ્ટિંગથી નબળાઈ, ચક્કર અથવા પોષણની ઉણપ થઈ શકે છે, તેથી સંતુલન ખૂબ જ જરૂરી છે. અઠવાડિયામાં એક દિવસ ઉપવાસ કરવો ઘણા લોકો માટે ફાયદાકારક હોઈ શકે છે, જો તેને સાચી પદ્ધતિ અને સંતુલિત આહાર સાથે અપનાવવામાં આવે.