
પોતાની મહેનતની કમાણીને સુરક્ષિત રાખવાની સાથે નિશ્ચિત નફો કમાવવાની ઈચ્છા દરેક રોકાણકારની હોય છે. જ્યારે પણ સુરક્ષિત રોકાણની વાત આવે છે, ત્યારે લોકોની સામે બે જ મોટા રસ્તા નજરે પડે છે. પહેલો રસ્તો પોસ્ટ ઓફિસની સરકારી બચત યોજનાઓનો છે, તો બીજો રસ્તો બેંક ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) નો છે. પૈસા રોકતી વખતે એ સવાલ સૌથી મહત્વનો બની જાય છે કે બંનેમાંથી કઈ જગ્યાએ વધુ ફાયદો મળશે. વર્તમાન વ્યાજ દરોના તાજા આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો રિટર્નના મામલે ચિત્ર ઘણું રસપ્રદ દેખાય છે.
કેન્દ્ર સરકારે ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર 2026 ના ક્વાર્ટર માટે નાની બચત યોજનાઓના વ્યાજ દરોને યથાવત રાખ્યા છે. એટલે કે તેમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. પોસ્ટ ઓફિસની સમગ્ર યાદીમાં સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) અને સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (SSY) સૌથી આગળ ચાલી રહી છે. આ બંને યોજનાઓ પર વાર્ષિક 8.2 ટકાનું તગડું વ્યાજ મળી રહ્યું છે. જોકે, આ બંને સ્કીમમાં પૈસા રોકવા માટે પાત્રતાની કડક શરતો નક્કી કરવામાં આવી છે.
સામાન્ય રોકાણકારો માટે પણ પોસ્ટ ઓફિસના ખજાનામાં ઘણા દમદાર વિકલ્પો મોજૂદ છે. નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC) પર 7.7 ટકા વાર્ષિક વ્યાજ આપવામાં આવી રહ્યું છે. તેના પૈસા મેચ્યોરિટી પર એકસાથે મળે છે. જ્યારે 5 વર્ષની ટાઇમ ડિપોઝિટ (TD) અને કિસાન વિકાસ પત્ર (KVP) પર 7.5 ટકા વાર્ષિક વ્યાજ મળી રહ્યું છે. KVP ની ખાસિયત એ છે કે તેમાં રોકવામાં આવેલા પૈસા 115 મહિનામાં બમણા થઈ જાય છે. આ ઉપરાંત, દર મહિને નિયમિત આવક ઈચ્છતા લોકો માટે મંથલી ઇન્કમ સ્કીમ (MIS) છે, જેના પર 7.4 ટકા વ્યાજ મળી રહ્યું છે. પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) માં 7.1 ટકા વાર્ષિક વ્યાજ મળી રહ્યું છે, જેમાં વાર્ષિક કમ્પાઉન્ડિંગનો ફાયદો મળે છે. બીજી તરફ SCSS માં વ્યાજની ચુકવણી દર ત્રિમાસિક ધોરણે કરવામાં આવે છે.
બેંકિંગ સેક્ટરના વ્યાજ દરો પર નજર નાખીએ, તો અહીં સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો સામાન્ય ગ્રાહકોને સૌથી વધુ વ્યાજ ઓફર કરી રહી છે. આ રેસમાં સૂર્યોદય સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક વાર્ષિક 8.25 ટકા સુધીના વ્યાજ સાથે સૌથી ટોચ પર છે. ત્યારબાદ ઉજ્જીવન અને ઉત્કર્ષ સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકનો નંબર આવે છે, જે 8.1 ટકા સુધી વાર્ષિક વ્યાજ આપી રહી છે.
પ્રાઇવેટ સેક્ટરની બેંકોની વાત કરીએ તો પસંદગીના સમયગાળા પર DCB બેંક 7.5 ટકા સુધી અને બંધન બેંક 7.45 ટકા સુધી વ્યાજ આપી રહી છે. પરંતુ દેશની મોટી ખાનગી બેંકોના વ્યાજ દરો તેના મુકાબલે ઘણા ઓછા છે. કોટક મહિન્દ્રા બેંક 6.8 ટકા, HDFC બેંક અને એક્સિસ બેંક 6.6 ટકા, જ્યારે ICICI બેંક 6.55 ટકા સુધી વ્યાજ ઓફર કરી રહી છે. સરકારી બેંકો (PSUs) ની સ્થિતિ પણ કંઈક આવી જ છે. બેંક ઓફ ઇન્ડિયા પોતાની 500 દિવસની ખાસ FD પર 6.85 ટકા વ્યાજ આપી રહી છે. પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB) અને ઇન્ડિયન બેંક 6.8 ટકા સુધી, બેંક ઓફ બરોડા અને કેનેરા બેંક 6.75 ટકા, જ્યારે દેશની સૌથી મોટી બેંક SBI પસંદગીના સમયગાળા પર 6.45 ટકા સુધી જ વ્યાજ આપી રહી છે.
જો કોઈ રોકાણકાર 5 વર્ષ માટે પોતાના પૈસા લોક કરવા માંગે છે, તો વ્યાજ દરોનો તફાવત સ્પષ્ટ દેખાઈ આવે છે. 5 વર્ષના સમયગાળા માટે સામાન્ય રોકાણકારોને સૌથી વધુ 8.25 ટકા વ્યાજ સૂર્યોદય સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકની FD પર મળી રહ્યું છે.
ત્યારબાદ પોસ્ટ ઓફિસની NSC નો નંબર આવે છે, જ્યાં 7.70 ટકા વ્યાજ સાથે સરકારી ગેરંટી અને મેચ્યોરિટી પર એકસાથે ચુકવણી મળે છે. ત્રીજા નંબર પર પોસ્ટ ઓફિસની 5 વર્ષવાળી ટાઇમ ડિપોઝિટ (TD) છે, જે 7.50 ટકા વ્યાજ સાથે એક સુરક્ષિત સરકારી વિકલ્પ છે. મોટી બેંકોની વાત કરીએ તો 5 વર્ષની FD પર HDFC બેંક 6.60 ટકા વ્યાજ આપી રહી છે. જ્યારે ભારતીય સ્ટેટ બેંક (SBI) આ સમયગાળાની FD પર માત્ર 6.05 ટકા જ વ્યાજ ઓફર કરી રહી છે.
ભલે પસંદગીની સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો પોસ્ટ ઓફિસની યોજનાઓ કરતાં ઊંચું વ્યાજ આપી રહી હોય, પરંતુ આંખ મીંચીને નિર્ણય લેવો યોગ્ય નથી. આ બેંકોના સૌથી વધુ વ્યાજ દરો મોટાભાગે કોઈ ચોક્કસ સમયગાળા પર જ લાગુ હોય છે. તેથી બેંક FD કે સરકારી ગેરંટીવાળી પોસ્ટ ઓફિસ સ્કીમમાં પૈસા રોકતાં પહેલાં પાત્રતાના નિયમો અવશ્ય વાંચો. આ સાથે જ એ પણ જોઈ લો કે વ્યાજ દર મહિને, દર ત્રણ મહિને કે મેચ્યોરિટી પર મળશે. અંતે, જરૂર પડ્યે સમય પહેલાં પૈસા ઉપાડવાની એટલે કે લિક્વિડિટીની સુવિધા તપાસવી પણ અત્યંત જરૂરી છે.