GST on packaged foods : આખરે કયા કારણોસર લોટ-ચોખા, કઠોળ પર GST લાદવામાં આવ્યો ? જણાવવામાં આવ્યુ સાચુ કારણ

મહેસૂલ સચિવ તરુણ બજાજે (Revenue Secretary Tarun Bajaj) પેકેજ્ડ સામાન અને ખાદ્ય ઉત્પાદનો પર ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ લાદવાના નિર્ણયનો બચાવ કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે આ ઉત્પાદનો પર કરચોરી (tax evasion) થઈ રહી છે, જેના માટે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. કેટલાક રાજ્યોએ પણ આની માંગણી કરી હતી. હાલમાં જ પ્રીપેકેજ કરેલા અનાજ, કઠોળ, આટા, છાશ અને દહીં પનીર પર 5% GST વસૂલવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. અગાઉ આ વસ્તુઓ GSTના દાયરાની બહાર હતી. ચંદીગઢમાં GST કાઉન્સિલની તાજેતરમાં મળેલી બેઠકમાં ઘણી વસ્તુઓ પર GST લાદવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. આ દરો 18 જુલાઈથી લાગુ થઈ ગયા છે. વિપક્ષ આ વધારો પાછો ખેંચવાની માંગ કરી રહ્યો છે.

બજાજે કહ્યું કે 18 જુલાઈથી પેકેજ્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ પર GST લાદવાનો નિર્ણય કેન્દ્ર સરકારનો નહીં પરંતુ GST કાઉન્સિલનો છે. આ અંગેનો નિર્ણય ફિટમેન્ટ કમિટિ દ્વારા લેવામાં આવ્યો હતો, જેણે GST દરો સૂચવ્યા હતા, જેમાં કેન્દ્ર તેમજ રાજ્યોના અધિકારીઓનો સમાવેશ થાય છે. બજાજે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યોના મંત્રીઓની ભાગીદારી સાથે મંત્રી જૂથ (GoM) એ પણ આ ઉત્પાદનો પર GST લાદવાની ભલામણ કરી હતી, જેને GST કાઉન્સિલ દ્વારા પણ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. તેના આધારે 18 જુલાઈથી પેકેજ્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ પર પાંચ ટકાના દરે GST શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, વિરોધ પક્ષો અને અન્ય જૂથો તેનો વિરોધ કરી રહ્યા છે અને તેને સામાન્ય માણસ માટે નુકસાનકારક ગણાવી રહ્યા છે.

GST કાઉન્સિલે સહમતિથી લીધો આ નિર્ણય

આના પર, મહેસૂલ સચિવે જણાવ્યું હતું કે GST કાઉન્સિલ એ GST સંબંધિત બાબતો નક્કી કરવા માટેની સર્વોચ્ચ સંસ્થા છે અને આ સમિતિએ પેકેજ્ડ ઉત્પાદનો પર ટેક્સ વસૂલવા અંગે સર્વસંમતિથી નિર્ણય લીધો હતો. GST સમિતિમાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના પ્રતિનિધિઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. જો કે, કઠોળ, ઘઉં, રાઈ, જવ, મકાઈ, ચોખા, લોટ, ચણાનો લોટ, મુરમુરા અને દહીં અને લસ્સી જે છૂટક રીતે વેચાય છે અને પેક કરેલા કે લેબલ વગરના હોય છે તેના પર કોઈ GST લાગશે નહીં.

બજાજે કહ્યું, GST લાગુ થયા પહેલા ઘણા રાજ્યોમાં આ આવશ્યક વસ્તુઓ પર ટેક્સ વસૂલવામાં આવતો હતો. તેમની પાસેથી રાજ્યોને આવક થતી હતી. જુલાઈ 2017 માં GST શાસનની રજૂઆત સાથે આ પ્રથા ચાલુ રાખવાની કલ્પના કરવામાં આવી હતી. પરંતુ જ્યારે નિયમો અને પરિપત્રો બહાર આવ્યા ત્યારે આ ટેક્સ બ્રાન્ડેડ ઉત્પાદનો પર લાદવામાં આવ્યો હતો.

મોટી બ્રાન્ડ્સ નિયમનો ફાયદો ઉઠાવી રહી હતી

નિયમો મુજબ, જો બ્રાન્ડ્સ પગલાં લેવા યોગ્ય દાવાઓને છોડી દે તો પ્રી-પેકેજ સામાન પર GST વસૂલવામાં આવશે નહીં. આનો લાભ લઈને, કેટલીક પ્રખ્યાત બ્રાન્ડ્સે આ વસ્તુઓને તેમના બ્રાન્ડ નામોવાળા પેકેટમાં વેચવાનું શરૂ કર્યું પરંતુ તેના પર કોઈ પગલાં લેવા યોગ્ય દાવો ન હોવાથી, તેના પર 5% GST લાદવામાં આવી રહ્યો ન હતો. તેમણે કહ્યું કે કેટલાક રાજ્યો દ્વારા આ પ્રકારની કરચોરીની ફરિયાદો કરવામાં આવી હતી. જોકે, તેમણે આ રાજ્યોના નામ જાહેર કર્યા નથી.