ભારતીયોએ ગીરવે મૂકી દીધું 2,200 ટન સોનું ? 5 વર્ષમાં ગોલ્ડ લોનમાં 35% નો ઉછાળો, સામે આવ્યા ચોંકાવનારા આંકડા

ભારતમાં ગોલ્ડ લોન એટલે કે સોનું ગીરવે મૂકીને લોન લેવાનો ટ્રેન્ડ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ગોલ્ડ લોન લેનારાઓની સંખ્યામાં 35%નો વધારો થયો છે અને અંદાજે 2,200 ટન સોનું ગીરવે મૂકવામાં આવ્યું છે. સોનાની વધતી કિંમતો વચ્ચે લોકો પોતાના દાગીનાનો ઉપયોગ પૈસા મેળવવાના સાધન તરીકે કરી રહ્યા છે. વેપારની જરૂરિયાતો, ઘરખર્ચ અને અચાનક ઊભી થતી આર્થિક મુશ્કેલીઓ માટે ગોલ્ડ લોન એક વિકલ્પ બની રહી છે. જોકે, સમયસર લોન ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જવાથી ગીરવે મૂકેલું સોનું ગુમાવવાનો વારો પણ આવી શકે છે.

ભારતમાં સોનું માત્ર ઘરેણાં કે રોકાણ પૂરતું મર્યાદિત નથી. જરૂરિયાતના સમયે પૈસા મેળવવા માટે પણ તેનો ઉપયોગ થાય છે. લોકો ઘરમાં રાખેલા સોનાના દાગીના બેંક અથવા નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્શિયલ કંપનીઓ (NBFC) પાસે ગીરવે મૂકીને લોન લઈ શકે છે. સોનાની કિંમતો વધતાં દાગીનાની કિંમતમાં પણ વધારો થયો છે. પરિણામે, સમાન દાગીના સામે અગાઉની સરખામણીએ વધુ લોન મેળવવાની શક્યતા ઊભી થઈ છે.

ભારતીય ઘરોમાં કેટલું સોનું છે અને તેની કિંમત કેટલી?

• ભારતીય પરિવારો પાસે 35,000 ટન સોનું: નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સિક્યોરિટીઝ માર્કેટ (NISM)ના 2026ના આંકડા અનુસાર, ભારતીય પરિવારો પાસે અંદાજે 35,000 ટન સોનું છે. નીતિ આયોગના 2020ના અહેવાલમાં આ આંકડો આશરે 23,000 ટન જણાવવામાં આવ્યો હતો. આ આંકડા ભારતીય પરિવારો પાસે સોનાનો કેટલો મોટો ભંડાર છે તે દર્શાવે છે.
• સોનાની કિંમત અંદાજે ₹445 લાખ કરોડ: ભારતીય પરિવારો પાસે રહેલા સોનાની કુલ કિંમત આશરે ₹445 લાખ કરોડ હોવાનો અંદાજ છે. આ આંકડો દેશના આશરે ₹326 લાખ કરોડના જીડીપી કરતાં પણ વધારે છે. સોનાની કિંમતોમાં વધારો થવાથી ઘરોમાં રાખેલા સોનાની કુલ બજારકિંમત પણ વધે છે.
• સાત વર્ષમાં દેશમાં આવ્યું 5,250 ટન સોનું: 2020થી 2026 દરમિયાન ભારતમાં અંદાજે 5,250 ટન સોનું આવ્યું હતું. તેમાંથી આશરે 3,450 ટન સોનાનો ઉપયોગ ઘરેણાં બનાવવા માટે થયો હતો. આ જ સમયગાળા દરમિયાન ભારતીય રિઝર્વ બેંકે પોતાના ગોલ્ડ રિઝર્વ માટે આશરે 335 ટન સોનું ખરીદ્યું હતું. આ આંકડા દેશમાં સોનાની માંગમાં ઘરેલુ ખરીદી અને રોકાણની મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા દર્શાવે છે.
• ઘરેણાં પર ખર્ચમાં 26%નો વધારો: જાન્યુઆરીથી જૂન દરમિયાન ઘરેણાં પરનો ખર્ચ અંદાજે 26% વધીને ₹1.76 લાખ કરોડ થયો હતો. સોનાની કિંમતો ઊંચી હોવા છતાં ઘરેણાં પરના કુલ ખર્ચમાં વધારો નોંધાયો હતો. કિંમતો વધવાથી ઓછી માત્રામાં સોનું ખરીદવા માટે પણ ગ્રાહકોએ અગાઉની સરખામણીએ વધુ પૈસા ખર્ચવા પડી શકે છે.

આખરે ગોલ્ડ લોનનો ટ્રેન્ડ કેમ વધી રહ્યો છે?

• સોનાની કિંમત વધી એટલે વધુ લોન મળવાની શક્યતા: વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના જણાવ્યા અનુસાર, જૂન 2026માં ભારતમાં સોનાની સ્થાનિક કિંમત વાર્ષિક ધોરણે આશરે 60% વધારે હતી. સોનાની કિંમત વધવાથી ગીરવે મૂકેલા દાગીનાની કિંમત પણ વધી છે. તેના કારણે લોકો સમાન દાગીના સામે વધુ લોન મેળવવા સક્ષમ બની શકે છે.
• સોનું વેચ્યા વગર પૈસા મેળવવાનો વિકલ્પ: ઘણા પરિવારો સોનાને પોતાની બચત અને ભવિષ્યની સુરક્ષા તરીકે જુએ છે. તેથી દાગીના વેચવાને બદલે તેને ગીરવે મૂકીને પૈસા મેળવવાનું પસંદ કરે છે. લોન ચૂકવી દીધા પછી ગીરવે મૂકેલું સોનું પાછું મેળવવાની તક રહે છે.
• પર્સનલ લોનની સરખામણીએ સરળ વિકલ્પ: ગોલ્ડ લોનમાં સોનું ગીરવે રાખવામાં આવતું હોવાથી ધિરાણ આપતી સંસ્થા પાસે સુરક્ષા રહે છે. ભારતીય સ્ટેટ બેંક (SBI) પણ ગોલ્ડ લોનને ઓછી કાગળની કાર્યવાહી ધરાવતા વિકલ્પ તરીકે રજૂ કરે છે. જોકે, વ્યાજદર, લોનની રકમ અને મંજૂરીની શરતો બેંક તથા લોનના પ્રકાર પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે.
• RBIના નિયમોથી નાની લોનમાં રાહત: RBIના 2025 ના ગોલ્ડ લોન સંબંધિત નિયમો હેઠળ, પાત્ર કિસ્સાઓમાં ₹2.5 લાખ સુધીની લોન માટે ગીરવે મૂકેલા સોનાની સ્વીકાર્ય કિંમતના મહત્તમ 85% સુધી લોન મળી શકે છે. આ જોગવાઈથી નાના લોનધારકોને તેમના સોનાની સામે વધુ રકમ મેળવવામાં મદદ મળી શકે છે. જોકે, વાસ્તવિક લોનની રકમ લાગુ નિયમો અને ધિરાણકર્તાની શરતો પર આધારિત હોય છે.
• બેંકો અને NBFC પણ ગોલ્ડ લોનનો વ્યાપ વધારી રહી છે: ગોલ્ડ લોનના બજારમાં વૃદ્ધિ પાછળ માત્ર ગ્રાહકોની વધતી માંગ જ જવાબદાર નથી. બેંકો અને નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્શિયલ કંપનીઓ પણ આ ક્ષેત્રમાં પોતાનો વ્યાપ વધારી રહી છે.

ICRA એ ઓક્ટોબર 2025માં અનુમાન વ્યક્ત કર્યું હતું કે સોનાની ઊંચી કિંમતો અને અસુરક્ષિત લોનની ધીમી વૃદ્ધિ વચ્ચે સંગઠિત ગોલ્ડ લોન બજારમાં ઝડપથી વધારો થઈ શકે છે. તાજેતરના આંકડા પણ આ ટ્રેન્ડ તરફ સંકેત આપે છે.

ગોલ્ડ લોન લેતાં પહેલાં આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો

ગોલ્ડ લોન તાત્કાલિક નાણાકીય જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે ઉપયોગી બની શકે છે. પરંતુ લોન લેતાં પહેલાં વ્યાજદર, ચુકવણીની સમયમર્યાદા, અન્ય ચાર્જ અને લોન ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જવાથી થનારા પરિણામો સમજી લેવા જરૂરી છે. સમયસર ચુકવણી ન થાય તો ધિરાણકર્તા લાગુ નિયમો અને કરારની શરતો અનુસાર ગીરવે મૂકેલા સોનાની હરાજી કરી શકે છે. તેથી માત્ર સોનાની વધતી કિંમત જોઈને વધુ લોન લેવાને બદલે પોતાની આવક અને ચુકવણીની ક્ષમતાને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લેવો સમજદારીભર્યો છે.

નોંધ : આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી સામાન્ય જાણકારી પર આધારિત છે. TV9 ગુજરાતી તેની પુષ્ટિ કરતું નથી.

આ પણ વાંચો, Breaking News : ઈરાન પર મોટો હુમલો કે ‘બ્યુટિફુલ ડીલ’… ટ્રમ્પ આ શું કરવા જઈ રહ્યો છે?